Якутские буквы:

Якутский → Якутский

эһэ-бөрө

аат. Суостаах-суодаллаах, адьырҕа кыыллар диэн өйдөбүлгэ хомуур суолталаан этии. ☉ В собирательном значении: хищные звери, хищники (букв. медведь-волк)
Эр киһи эһэбөрө сүрэхтээх (өс хоһ.). Атах балай барбыт сылгылар эһэ-бөрө сиэҥэ буолбуттар. Күннүк Уурастыырап
Эһэ-бөрө кэлиэ диэн олорор сирим уҥа, хаҥас өттүгэр өссө икки кулуһуну отуннум. ЕМП БС
♦ Эһэ-бөрө буолла көр эһэтин-бөрөтүн киллэрдэ
Мантан сылтаан уордайбыт оҕонньор дьиэ кэргэттэригэр эһэ-бөрө буолан тиийдэ. И. Никифоров
Эһэ-бөрө дойдута көр дойду. Иирэлээх үрэх баһыгар, Эһэ-бөрө дойдутугар, Мин итэҕэйбит санаабар Куорат бэрдэ ситэн турар. С. Данилов
Сотору …… Туоллаҥа диэн кэдэрги үрэххэ, эһэ-бөрө дойдутугар киирэн, эмиэ бу курдук соҕотоҕун түҥкэлийиэ. Болот Боотур
Өнөр үрэҕэ, Ньырычыма, Чымараагы, Дьэли диэн аатырар сирдэр быраҕыллан, эһэ-бөрө дойдута буоллулар. «ХС». Эһэтин-бөрөтүн киллэрдэ — суостанна-суодалланна, ынырык быһыыланна. ☉ Негодовать, разъяряться (букв. он впустил [в себя] своих медведя и волка). Тойоммут, үлэ табыллыбатаҕын истэн, эһэтин-бөрөтүн киллэрдэ

Еще переводы:

айалас

айалас (Якутский → Якутский)

айалаа 2 диэнтэн холб. туһ. Бука, сохсо туһах иитэн, Айалаһан чааркааннаан Саллар сааспын барыах этим Эһэ, бөрө ыаллардаах. П. Тобуруокап

зверь

зверь (Русский → Якутский)

м. 1. кыыл; пушной зверь түүлээх кыыл; 2. (о человеке) кыыл, кыыллыы майгылаах киһи; # смотреть зверем эһэ-бөрө тириитин кэт (кыыһыр, суоһур).

ньыкыс

ньыкыс (Якутский → Якутский)

ньыкый диэнтэн холб. туһ. Дьиэлээхтэр тордох эркинин тула эһэ, бөрө тириитэ олбохторго саҥата суох ньыкыһан олороллор. Л. Попов
[Кубалар] ити курдук тиийэн, хамсаабакка ньыкыһан олордулар. «ХС»

алыылаах

алыылаах (Якутский → Якутский)

даҕ. Оттуурга табыгаһа суох алыы сирдээх. ☉ Имеющий речную долину (неудобную или непригодную для покоса)
Эһэ, бөрө элбээбит Иһирик ойуур эркиннэрдээх, Саһыл, саарба саспыт Хатыҥ чараҥ алыылардаах [дойду эбит]. П. Ядрихинскай

куолаҕай

куолаҕай (Якутский → Якутский)

аат.
1. Кыараҕас аартык эбэтэр кыараҕас аппа иһинэн барар суол. ☉ Узкий длинный проход; ущелье, теснина
Россия хапыталыыстара эргиэн суолугар барыстаах Средиземнай уонна Чернай муоралары силбэһиннэрбит Дарданеллы куолаҕайын былдьаспыттара. Эрилик Эристиин
Эһэ, бөрө ыстанан тахсыах курдугуттан дьиксинэ-дьиксинэ бу куолаҕай устун баран истим. М. Доҕордуурап
2. көсп. Туох эмэ (хол., таһаҕас) хантан эмэ (хол., ыскылааттан) сүтэр, уоруллар суоллара. ☉ Лазейка для кражи чего-л. откуда-л. Таһаҕаһы таһыыга сүтүк тахсыытын куолаҕайдарын хайаан да бүөлүүр наадалаах. «Кыым»

кус-хаас

кус-хаас (Якутский → Якутский)

аат. Ууга түһэр кынаттаах көтөр бииһин бүтүннүүтүн хомуур аата. ☉ Общее собирательное название водоплавающих птиц
Кус-хаас барбыт. Уу-чуумпу буолбут. Туох да саҥа-иҥэ суох. Күндэ
Ол сир кус-хаас таптаан саарар Улуу күөллээх, эйимнээх, Эһэ, бөрө ыыра-дьаара Аппалардаах, тэҥкэлээх. С. Данилов
♦ Кус-хаас тойуга (лахсыыра, саҥата) — айдаан-куйдаан, биитэр өйдөөбөт тылынан (омук тылынан) кэпсэтии. ☉ Шум-гам или разговоры на непонятном, чужом языке
Абааһы аймаҕа …… кус-хаас тойугун туойаннар, куба лахсыыр тылынан тыллананнар, төттөрү көтөннөр, күлүк аччаата, сыт намтаата. П. Ойуунускай

кэбистэр

кэбистэр (Якутский → Якутский)

кэбис I диэнтэн дьаһ
туһ. Хаҥылларын атынан харчы кэбистэрбиттэр, дохсуннарын көмүрүөтүнэн мохсуо кэбистэрэ оймоппуттар. ПЭК ОНЛЯ I
Дьэ Дыгын ыҥырыылаах ыалдьыттарын, тэһиин туттаран, тэлгэх кэбистэрэн бэрт чиэстээхтик тутан, орон аайы эһэ, бөрө тириитэ олбох үрдүгэр олорпут. Эрилик Эристиин
Сэрэбиэйдьит… Кирилловна туһунан кимҥэ эмэ иһитиннэриэ, ол киһи эмиэ кэбистэрэ кэлиэ. Д. Таас
♦ Иҥсэ-обот (иҥсэ-мэнэгэй) кэбистэрбит — иҥсэ кэбистэрбит диэн курдук (көр иҥсэ)
Туос иһиттээххэ топпот, Тугу даҕаны ордорбот Иҥсэ-обот кэбистэрбит Иэдээннээх моҕус эбит. П. Дмитриев
Икки атах иҥсэ-мэнэгэй кэбистэрбит урдустара тиийбэт-түгэммэт түбэлэрэ диэн суох буолла. А. Кривошапкин (тылб.)

үллэҥнээ

үллэҥнээ (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт.
1. Күүскэ долгуйан, түллэҥнээн хамсаа (хол., долгун). ☉ Сильно волноваться, вздыматься (напр., о волне)
Муҥурун булларбат муус муора үллэҥниир, Мууһунан көбүөхтээн, лиҥкинии түллэҥниир. П. Ойуунускай. Ыраах сыһыы иһигэр күөх туман үллэҥнии устар. Л. Попов
Хойуу оттоох киэҥ ходуһа эмискэ үллэҥнииргэ дылы буолла. А. Сыромятникова
2. Өрө көппөҥнөөн, түллэҥнээн хамсаа. ☉ Задвигаться, зашевелиться; раздуваться (напр., о ноздрях), сотрясаться (от плача)
Ол ороҥҥо туох эрэ үллэҥнээтэ. Суорун Омоллоон
[Кыыс] уордайбытын омунугар таныылара үллэҥнээтилэр. Софр. Данилов
Эһэ, бөрө уйата буолбут, үөнэ-көйүүрэ үллэҥнээбит халыҥ ойуур баара. Т. Сметанин
Үрэх уҥуоргу тумулун сэндэ мастаах халдьаайытыгар күтүр улахан эһэ тугу эрэ гынан үллэҥниирэ. Н. Апросимов
Дьахтар ытыһынан сирэйин саба туттан, көхсө үллэҥнии олордо. М. Попов

бултас

бултас (Якутский → Якутский)

  1. бултаа диэнтэн холб. туһ. Бииргэ бултаһар, үлэлэһэр, «Сибис» гынан сэһэргэһэр Алаас «сэрэх» оҕонньотторо, Ыалым, дьонум сорохторо, Мин эмиэ эһигини кытта Бииргэ сылдьар ардым атта. Дьуон Дьаҥылы
  2. Булду бултаа, кыылы, көтөрү сонордоон өлөр. ☉ Охотиться, промышлять (зверей, птиц)
    [Өбүгэлэрбит] тайаҕы, кыыл табаны, кулааһайы, эһэни, бөрөнү, кырсаны, куобаҕы, саһылы, тииҥи уо. д. а. бултаһаллара. БИГ ӨҮөС. Ол оҕонньор, тоҕус уон тоһуур тэриллээх буолан, хабдьылары бултаһар эбит. Эвен фольк.
    △ Тыыннааҕы тутан аһылыктан (кыылы, көтөрү этэргэ). ☉ Ловить кого-л. (о звере, птице)
    Хаастар кинилэр сымыыттарын хомуйан сиир, оҕолорун бултаһар атыыр кырсаларга өстүйэллэр. И. Федосеев
  3. көсп. Дьону (киһини) өлөрөөрү сонордоо. ☉ Преследовать, нападать на кого-л. с оружием
    Бандьыыттар …… иһирдьэ киирэн, аһы-таҥаһы халаан бараары икки түннүгүнэн Охонооһойу бултаһаллар. Оһоххо хаххалана сылдьан Охонооһой дьороҕойдук хардарар, түннүккэ чугаһаталаабат. Л. Габышев
    △ Кырыктанан киһини эккирэт (кыылы этэргэ). ☉ Озлобляться и преследовать человека (о хищниках)
    Кыратык таппыккыт буоллар, эһэҕит бэйэҕитин бултаһыах этэ. Эһэ бааһыран баран өлөр эрэ буоллаҕына ойуурга куотааччы. Т. Сметанин
сиҥнэр

сиҥнэр (Якутский → Якутский)

  1. сиҥин диэнтэн дьаһ. туһ. [Нүһэр Дархан:] Тыал сиҥнэрбит баай тиитин тулатыгар Ыччат титирик ыга үүнэр. И. Гоголев
    [Захар:] Тыраахтар охторбут маһа «Кутуйахтаах» бааһынатын бүтэйин сиҥнэрбит эбит. С. Ефремов
  2. көсп. Түҥнэр, эс, суох гын. ☉ Свергать, уничтожать, прекращать существование чего-л.
    Сэриинэн түспүтү сиҥнэрэ тур! П. Тобуруокап
    Кырыыстаах сэрии сиҥнэрэн ааспытын оһорон-оҥорон элбэх да сыра, үгүс да күүс барбыта. П. Аввакумов. Баай-тойот дьиикэй батталын сиҥнэр! ТЛ-8
    △ Кыайа-хото өлөр-өһөр, кыдый. ☉ Уничтожать, истреблять кого-что-л.
    Максим эһэ-бөрө бөҕөнү, тайах бөҕөнү сиҥнэрэн, ийэтигэр аҕалара. Л. Попов
    Элбэҕи даҕаны сиҥнэрдэ Соҕотох буойун. Баал Хабырыыс
    Сарсыарда истибитэ Сааһыттар кини уутуттан Отучча куһу сиҥнэрбиттэр. В. Гольдеров
  3. Кыайа-хото оҕус (оту), оту охсон өлгөмнөө. ☉ Накосить, навалить много травы
    [Петров:] Кэпсэтии быһаччы, Сүөкүлэ. Сарсыҥҥыттан от үлэтигэр таҕыс. [Сүөкүлэ:] Оттон тахсан көрөө инибин, төһөлөөх үлүгэр оту сиҥнэрэр үһүбүн. А. Фёдоров
    Хотуурдаах уолаттар от бөҕөтүн дьэ тэлэкэлээн, сиҥнэрэн ахан эрэллэр. «ХС»
    Бу оройуон сопхуостара сүүс отут үс гектар сир отун охсон сиҥнэрдилэр. «Кыым»