с. 1. (по гл. умножить) төгүллээһин; элбэтии, үксэтии; 2. (по гл. умножиться) төгүллэнии; элбээһин, үксээһин; 3. мат. төгүл, төгүллээһин; таблица умножения төгүл таблицата.

аат.
1. Олоҕу, айылҕаны, баар чахчыны уус-уран айымньыларынан дьүһүннээн көрдөрүү (литература, архитектура, скульптура, живопись, графика, муусука, үҥкүү, тыйаатыр, киинэ уо. д. а.). ☉ Искусство (творческая художественная деятельность; отрасль такой деятельности)
М.А. Шолохов килбиэннээх айымньылара, аан дойду искусствотын байыппыттарын ааһан, бүтүн киһи аймах уус-уран сайдыытыгар саҥа кэрдиис кэми арыйдылар. Софр. Данилов
[Суорун Омоллоон] саха хореографическай искусствотын маҥнайгы төрүтүн уурбут, аатын курдук кэрэ «Сир симэҕэ» балет либреттотын ааптара. Эрчимэн
Тылдьыт наука, тиэхиникэ, культура, искусство саҥа ситиһиилэрин маассабай ааҕааччыга тириэрдэр тоҕоостоох источник буолар. АПС СЛ
2. Бастыҥ сатабыл, маастарыстыба. ☉ Искусство (высокая степень умения, мастерства)
Онтон ыла урукку суруналыыс экскаваторщик үлэтин искусствотыгар уһуйуллубута. И. Данилов
Дьону салайар үлэ - уустук үлэ. Ол иһин даҕаны салайааччы искусствота диэн туспа өйдөбүл баар. ПБН КДьСО
Салалта искусствота хас түбэлтэ аайы директивнэй ыйыыны үксэтиигэ уонна онон ыһыахтаныыга буолбатах диэн дьэҥкэ өйдөбүлү дьон баччааҥҥа диэри бары баһылаабыт буолуохтаахтар. Л. Брежнев (тылб.)

сов. что элбэт, үксэт, хаҥат; приумножить колхозные доходы колхозтар дохуоттарын хаҥат.

үксэт диэнтэн х-ччы аата
Сэттэ Күрүө Дьүһэгэй Айыы — сылгы сүөһүнү айааччы, үксэтээччи. КДьА
Үрүҥ илгэни үксэтээччилэр, эмис эти дэлэтээччилэр күрэхтэһиилэрэ улам хатыһыылаах буолан барбыта. АА ИБ

сов. что 1. мат. тегүллээ; 2. (увеличить) элбэт, үксэт; умножить ряды передовиков производства производство бастыҥ-нарын кэккэтин элбэт.

несов. 1. мат. төгүллээ; множить пять на два биэһи иккигэ төгүллээ; 2. (увеличивать в числе) үксэт, хаҥат; множить успехи ситиһиини хаҥат.

бөдөҥөө диэнтэн дьаһ. туһ. Бугулларгын бөдөҥөт. Харчыгын бөдөҥөт
□ Араас массыынаны атыыласта, Сүөһүтүн бөдөҥөттө, Муоһа суохтары булла, Үүттээх өттүн үксэттэ. А. Софронов

туохт. Туох эмэ икки ардын быыстаа, ардайдаа. ☉ Делать, оставлять промежуток между чем-л.
Хаары, гектар ахсаанын үксэтээри олус ырааҕынан арыттаан, ынах быатын курдук синньигэстик сыҥаһалаан субуллаҥнаталлар. Амма Аччыгыйа
Бу кэрдиистээн, арыттаан оҥо охсон, иэдэстээн кимнээх охсоллоруй? Болот Боотур

даҕ., кэпс. Улаатан уҥуоҕа кытаатан эрэр, обургу буолбут (уолу этиллэр). ☉ Подросший, довольно окрепший (о мальчике-подростке)
Киэпкэлэрин эҥин араастаан кэппит бөтөҥкөс уолаттар төбүрүөннэһэн киирэн, бары биир сиргэ олороннор, саҥаныиҥэни, айдааны өссө үксэтэллэр. Д. Таас

субуллаҥнаа диэнтэн дьаһ
туһ. Хаары, гектар ахсаанын үксэтээри, алыс ырааҕынан арыттаан, ынах быатын курдук синньигэстик сыҥаһалаан субуллаҥнаталлар. Амма Аччыгыйа
Кинилэр гусаардар иннилэрин күөйэ аттарын сүүрдэн субуллаҥнаттылар. Н. Гоголь (тылб.)