фонд финансовой поддержки муниципальных образований

партнерство и долевое участие

гарантии работнику

компенсация работнику

дотации

средства самообложения

муниципальные финансы

состав (сфера) муниципальных финансов

муниципальный бюджетный процесс

дотации на финансовое выравнивание поселений

дотация местным бюджетам

администратор поступлений в местный бюджет

местные финансы

возмещать, окупать, восполнять; маны барытын тугунан толуйаҕын ? чем ты всё это возместишь?

1. 1) рабочий; эдэр үлэһит молодой рабочий; 2) работник, сотрудник; партийнай үлэһит партийный работник; научнай улэһит научный сотрудник; 2. 1) работящий; работяга; 2) работоспособный, трудоспособный; үлэһит киһи работоспособный человек; 3) трудовой, трудящийся; үлэһит норуот трудовой народ # хара үлэһит чернорабочий; үрүҥ үлэһит служащий; үлэһит илии рабочая сила.

средства, деньги, финансы; үп министерствота министерство финансов; тутууга эбии үбү биэрбиттэр на строительство дали дополнительные средства.

бюджет текущих операций

финансовый год

финансовые механизмы

финансовый контроль

богатство, состояние; имущество; үпкэ-аска ымсыы он жаден до богатства.

богатство, состояние, имущество, достояние; үгүс үпкэ-баайга тиксибит ему досталось большое богатство.

финансово-бюджетный

бёлый-пребелый, белейший; үп-үрүҥ халаат бёлый-пребелый халат.

средства, деньги; богатство, состояние; үп-харчы көрүллүүтэ выделение средств.

толуй диэнтэн хай
аата. Хоруол буржуазияҕа иэс уонна толуйуу сылтаҕынан норуот моонньугар байар кыаҕы биэрэрэ. АЕВ ОҮИ

аат. Мал-сал, харчы баай. ☉ Денежное и имущественное богатство
[Баһылай:] Баайым-үбүм, сүүһүм көлөһүнүн тобукпар аҕаан, тобугум көлөһүнүн сүүспэр аҕаан муҥнана-муҥнана муспутум кэннибэр хаалара кэллэ. А. Софронов
Кини санаатыгар бу дьиэуот, бу баай-үп тулаайах хараҕын уутунан, кини итии хаанынан бачча барҕарбыт, халыҥаабыт буолуохтаах. Н. Заболоцкай
«Ити эдэркээн киһиэхэ атах тардыһарыгар ат наада буолаарай, ол ат эн муспут, таптайбыт баайыҥ-үбүҥ буолан хаалаарай?» – диэн кинээс чолбон курдук көрбөхтүү олордо. А. Сыромятникова

туохт.
1. Туох эмэ сыанатын төлөө, боруостаа, онуоха сөптөөҕү биэр. ☉ Возмещать, компенсировать, восполнять что-л. [Дьүөгэ Дьөгүөр:] Дьэ, аҕа тойонуом, абыраа
Отум-бурдугум сирин үс сылга эн ылаҥҥын дайыымпабын толуй. П. Ойуунускай
Нолуоккун толуйаргар эйиэхэ төһө харчы нааданый? Н. Якутскай
Ол саа атыытын толуйар оҕонньор буолуом ээ. Д. Таас
2. Кими, тугу эмэ солбуй. ☉ Замещать, сменять кого-что-л.
Биир хортуоппуйу сиикэйдии сиэн хачырҕатан кэбистэ. Онтуката ас суолтатын толуйуохтааҕар, эбии алдьархайы аҕалбыта. И. Никифоров
[Маша] бэлиэр сайын ынах ыаһан, бүтүн биир ыанньыксыты толуйар сүүнэ үлэһит буолла. ВМП УСС
ср. тув. толу ‘меняй на залог, выкупи’, алт. толу ‘откупаться, давать выкуп, менять’

1. аат.
2. Үлэлиир киһи. ☉ Трудящийся, работник
   Өлөрүҥ, үрүҥнэр, өлөрүҥ миигин Үлэһит дьыалатын иннигэр. С. Данилов
   Кырдьык, мин туох үлэһит буолабыный? Софр. Данилов
   Марья Романовна улахан наадалаах үлэһит. С. Ефремов
3. Үлэ биир ханнык эмэ чопчу салаатыгар үлэлиир, сулууспалыыр киһи. ☉ Человек, работающий в какой-л. сфере трудовой деятельности, сотрудник, работник. Научнай үлэһит. Култуура үлэһитэ. Собуот үлэһитэ
   □ Хаҥас өттүбэр — суоппарбыт, уҥабар — аргыһым Николай Спиридонович, бу дойду олохтооҕо, оскуола үлэһитэ. Н. Заболоцкай
   Биһиги эрэдээксийэбит үлэһиттэрэ сүнньүнэн бэйэлэрин үлэлэрин билэр дьоннор диэххэ сөп. С. Никифоров
4. даҕ. суолт. Сүрэхтээх, үлэлииртэн сүрэҕэлдьээбэт, үлэлиир кыахтаах, дьоҕурдаах. ☉ Работоспособный, трудоспособный, усердный
   Дьэ, үлэһит, сүрэхтээх дьон эбит, доҕор! Суорун Омоллоон
   Аҕатын курдук, олус сүрэхтээх үлэһит уол. Софр. Данилов
   Мин үлэлиирбин көрө-көрө аҕам үөрэрэ: «Оҕом улааттаҕына, үлэһит киһи буолсу!» — диирэ. М. Попов
   ◊ Үлэһит илии — үлэлиир толору кыахтаах, доруобай, үлэлиир сааһын ааһа илик эдэр киһи. ☉ Рабочая сила
   Саас үлэһит илии тиийбэт буолан, устудьуоннары чугас холкуостарга таһааран ыһыыга үлэлэппиттэрэ. Н. Заболоцкай
   Аармыйаҕа ыҥырыы кэнниттэн холкуоска үлэһит илии быста аҕыйаабыта. В. Протодьяконов
   Таба ыстаадатыгар үлэһит илии тиийбэтин туһунан уруккуттан истэрим. «ХС». Хара үлэһит — чопчу идэни баһылаабатах, үксүгэр ыарахан, кирдээх, сүгэр-көтөҕөр үлэни толорор үлэһит. ☉ Чернорабочий
   Эн хара үлэһиккин, Кинилэр интэлигиэннэр, Намтатыма бэйэҕин, Эйиэхэ баар бочуоттаах чэр. И. Гоголев
   Син биир хара үлэһит буолар киһиэхэ аҕыс да кылаас үөрэх сөп буолбат дуо? Н. Лугинов
   [Семёнов:] Алмаас баар сирин була иликпит. Онтон сылтаан хара үлэһиттэр уурайарга тыл көтөҕөн эрэллэр. Н. Туобулаахап

аат., эргэр. Наймыыга үлэлиир дьадаҥы дьон. ☉ Батрак (наёмный работник)
Салайан олорор былаас өттүттэн баттыгастаах сокуон бэрээдэк баарыттан үлэһит-хамначчыт араас муҥу көрөрүн чуолкай өйдөөбүтэ. Эрилик Эристиин
Чоочо бары дьону үлэһит-хамначчыт оҥостон, наһаа барҕатык байарын өйдөөбүт. МНН

аат. Харчы, харчынан баай. ☉ Средства, деньги, финансы
[Мэхээлэ:] Ол төрөппүт аҕатын үбүн матайдаатаҕын аайы тоҕо хаайыыга уктахтарай, доҕоор?! А. Софронов
[Кулуба:] Бэйэтэ билигин төһө эмэ үппүн сиэн сылдьар. Н. Неустроев
Үрдүк аакка-сурахха, өлгөм үпкэ Үйэм тухары баҕарбаппын. И. Эртюков
◊ Үбү сиэ — судаарыстыба эбэтэр туора киһи харчытын апчарый. ☉ Присваивать государственные или чужие деньги
[Кэлэҕэй Дьаакып:] Боротокуол оҥорторумунаҕын. Ыраас үппүн сиэн бараҥҥын, аны дьыалаҕа түбэһиннэрэриҥ итэҕэс дуо? Н. Неустроев
Миша Аймаан туппутунан охтубут револьверын ылан, …… үп сиир киһи быһыытынан сиэбигэр уктан кэбистэ. Эрилик Эристиин
Апыһыар биир атыыһыкка бирикээсчитинэн үлэлии сылдьан, хаартыга улаханнык сүүйтэрэн, үбү сиэн баран, борохуотунан Булуҥҥа күрээбитэ. Болот Боотур. Үп ампаара эргэр. — дьиэ таһыгар ол-бу малы-салы уурар ампаар. ☉ Хозяйственный амбар на территории усадьбы
Үп ампаарыттан дьиэҕэ дылы тиһэ оҥоһуллубут хараҥа күүлэ иһигэр Өлүөскэ бастаан киирдэ уонна көп түүлээх тириинэн бүрүллүбүт халҕаны таба харбаата. Эрилик Эристиин
Даайыс миискэлээх миини, тэриэлкэлээх эти, таҥаһынан сабан баран, үп ампаарыгар таһаарар. А. Бэрияк. Үп үлэһитэ — үп-харчы эргийэр салаатыгар үлэлиир киһи. ☉ Специалист по ведению финансовых операций, финансист
Үп үлэһиттэрэ бу боппуруоска бэйэлэрин санааларын этэллэрэ эрэйиллэр. ИИК ХХНьКХ
ср. алт., кирг. үп ‘драгоценная (лучшая) часть домашней утвари, одежды; драгоценности’, монг. өв ‘наследство, наследие’

Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, үр-, үч- диэнтэн саҕаланар олохторго сыстар: үп-үрүҥ, үп-үчүгэй. ☉ Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на үр-, үч-: үп-үрүҥ ‘белый пребелый’, үп-үчүгэй ‘очень хороший’
Күөл үрдүнэн үп-үрүҥ буруо курдук туман көппүтэ. Н. Заболоцкай
Эдэр суруксут үп-үчүгэй таҥастаах Балбаара диэки көрөн кэбиһэ-кэбиһэ: «Бачча дойдуга кэлэ сылдьар дьону аанньа ахтан дьыалаларын көрбөккүт», — диэтэ. Эрилик Эристиин
Бурдук күүдээнэ көтөн сирэйдиин, баттахтыын түөрэ үп-үрүҥ буолан хаалабын. С. Маисов

аат. Ким, туох эмэ бас билэр үбэ, баайа. ☉ Богатство, состояние, имущество, принадлежащее кому-чему-л.
Баайдарга күүстээх түһүүлэр буоллулар. Баайдар үптэрин-астарын кистэнэр аатыгар бардылар. Бэс Дьарааһын
Дьаарыс Баһылай биир аймаҕа өлөн, күрүөтэ суох оту сүөһү көҥүл тэпсэринии, үпкэ-аска тиксибитэ. М. Доҕордуурап
[Чокуурап бэрэссэдээтэлгэ:] Холкуос үбүн-аһын бэйэтин киэнин курдук туттар. С. Ефремов

аат. Ким, туох эмэ бас билиитигэр баар үп-харчы, баай-дуол. ☉ То, что находится в чьей-л. собственности, принадлежит кому-чему-л., имущество
Үрүҥ күнтэн арахсан, Өлөр чааһа кэллэҕинэ, Үбүн-баайын бүтүннүү Үстүүнүгэр аныах буолар. Күннүк Уурастыырап
Баай аймахха кэрэ, сырдык дьулуур, үтүө санаа диэн суоҕун, кинилэр үптэрин-баайдарын хаҥатарга эрэ кыһаналларын кини эрдэ өйдөөбүтэ. Софр. Данилов

аат. Кэтэх бас билиигэ баар үп-ас, мал-сал. ☉ Частное имущество, недвижимое богатство
Үөл-дьүөл үктэллэнэн Үөдэн-таһаан өйдөнөн, Үбүмалы үрэйэн Үтүөбүн үлтүрүппэтим. А. Софронов
Үрүлүйэн туран муспут Үбүм-малым, сүөһүм-аһым, Харалыйан туран булбут Хаарыан баайым ханна барда?! Күннүк Уурастыырап
«Уолуҥ баайдар үптэрин-малларын былдьаанталаан ылан иитиэ-аһатыа», — Сараапап ойоҕо ааны хайа быраҕан тахсар. Н. Якутскай

аат. Баай-дуол харчынан ааҕыллыыта, харчынан баай-дуол. ☉ Денежные средства, финансы
Кэбиһиилээх оту үп-харчы, баай-тот түһэ буоллаҕа диэн үөрбүтэ. Күннүк Уурастыырап
Дьэ, доҕоор, баһыыбата тут. Бу үтүө кэһиигин бэйэҥ үллэрэн кулу эрэ. Хайабытын даҕаны баттаабатаххына, хардатын үбүнэн-харчынан бэлэхтиэм. Суорун Омоллоон
Бииктэр үөрэнэ сырыттаҕына, аҕата үбү-харчыны харыстаабатаҕа. Л. Попов

n. money; үп-ас n. fortune, prosperity