Якутские буквы:

Якутский → Якутский

үмүрүй

туохт.
1. Киэҥ буолан баран бүтэһигин диэки сыыйа эбэтэр тосту соҕус кыараа, төгүрүйэ суптуй. Суживаться, стягиваться с краёв к центру
Халлаан бүтэйэ хараҥаран, сирдойду көхсө үмүрүйэн барда. Софр. Данилов
Маппый холкутук, үөрүйэхтээхтик туттан, тула өттө үмүрүйэ кырыарбыт төгүрүк кыараҕас аҥхалаакка бүө маһы чугаһатта. А. Фёдоров
Кэбиһиилээх оттор үрдүүллэр, үмүрүйэллэр. Н. Габышев
Ходуһа сирэ улам үмүрүйэн бүтэн хаалла. С. Никифоров
Сыыйа тула өттүттэн сабыллан, оһон бар (баас туһунан). Стягиваться, заживать (о ране)
[Романов:] Саҥаттан саҥа баас арыллан истэҕинэ, эргэ баас үмүрүйдэр-үмүрүйэн, оһон хаалыа суоҕа дуо? Амма Аччыгыйа
Илиитин бааһа үмүрүйэн, испитэ тардан истэ. ИИФ УС
2. көсп. Бүт, бүтэн бар, түмүктэн (хол., үлэ). Заканчиваться, завершаться, приходить к концу (напр., о работе)
Күннэр аастахтарын аайы кинилэр үлэлиир үлэлэрэ улам үмүрүйэн испитэ. Н. Лугинов
От хомуура үмүрүйэн эрдэҕинэ бурдук хомуурун үлүскэннээх үлэтэ тиийэн кэллэ. М. Доҕордуурап
Күннээҕи үлэ-хамнас түбүгэ-садьыга үмүрүйэ быһыытыйан, тула туох барыта чуумпурбукка, иһийбиккэ дылы. «Кыым»
Кыччаан, бүтэн бар. Уменьшаться, сокращаться, идти на убыль
Кинилэр иэстэрэ-күүстэрэ да үмүрүйэн барыах курдук этэ. Амма Аччыгыйа
ср. калм. үмр ‘втягиваться, стягиваться’

Якутский → Русский

үмүрүй=

1) сжиматься, стягиваться; суживаться; туос иһит итииттэн үмүрүйэр берестяная посуда от горячей воды сжимается; 2) стягиваться, собираться (в одно местоо людях); 3) перен. убавляться, уменьшаться; иэспит-күүспүт үмүрүйдэ наши долги уменьшились; 4) перен. утихать, затихать, стихать; айдаан-куйдаан үмүрүйэн барда шум стал утихать.


Еще переводы:

үмүрүйүү

үмүрүйүү (Якутский → Русский)

и. д. от үмүрүй =.

үмүрүйүү

үмүрүйүү (Якутский → Якутский)

үмүрүй диэнтэн хай
аата. Уруулара аны күһүн от үлэтэ үмүрүйүүтэ болдьоммут үһү. Н. Лугинов

үлүгүнэйии

үлүгүнэйии (Якутский → Якутский)

үлүгүнэй диэнтэн хай
аата. Балыыһаҕа түүн арыый үлэхамнас үмүрүйдэ. Балыыһа иһэ чуумпурда. Дэҥҥэ онно-манна үлүгүнэйии, ынчык иһиллэр. Н. Лугинов

эндил

эндил (Якутский → Якутский)

эндил халлаан фольк. — үмүрүйэ үрдээн тахсар халлаан. Куполообразный небосклон
Икки хаттыгастаах эндил халлаан. ПЭК СЯЯ
п.-монг. өндүр ‘высокий’

ньаймай

ньаймай (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Үмүрүйэн, хапсыйан көһүн (хол., уоһуҥ, омурдуҥ — тииһэ суоххуттан). Ввалиться, стать впалым (о губах, нижней части щеки). Кини уоһа ньаймайан көстөр

ньомньой

ньомньой (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Үмүрүйэн сэҥийэ иһигэр киирбит курдук аччаан көһүн (хол., уос). Иметь выступающий вперёд подбородок и втянутые внутрь тонкие губы. Кэтит сирэйдээх, ньомньойбут уостаах дьахтар киирэн кэллэ

түллүтэлээ

түллүтэлээ (Якутский → Якутский)

түлүн диэнтэн төхт
көрүҥ. Кыһыл сэрии, долгун курдук өрүтэ түллүтэлээн, ыстаапка үмүрүйэн киирэн истэ. Амма Аччыгыйа. Ойуун кыыра олордоҕуна Өлөксөөс быыһанаары, күүскэ түллүтэлээн ынчыктаталаата. Н. Түгүнүүрэп

үмүрүс

үмүрүс (Якутский → Русский)

үмүрүс гын = момент.-однокр. от үмүрүй = 1 вдруг, внезапно сжаться, сузиться, стянуться; от төбөтө үмүрүс гынна верхушки трав сомкнулись; уу үрдэ үмүрүс гынна поверхность воды вдруг сомкнулась (напр. над ныряльщиком).

ньомньоҕор

ньомньоҕор (Якутский → Якутский)

даҕ. Үмүрүйэн, кыратык уһаан көстөр (киһи сирэйин алын өттүн этэргэ). Узкий, слегка выступающий вперёд (о нижней части лица)
Намыһах уҥуохтаах саар-тэгил, артыыстыы хоруммут сирэйдээх, ньомньоҕор сэҥийэлээх этэ. А. Чехов (тылб.)

ньомоҕор

ньомоҕор (Якутский → Якутский)

даҕ. Үмүрүйэн, аччаан көстөр (киһи сирэйин туһунан). Продолговато-округлый (напр., о лице человека)
Кини түү сыстыбатах ньомоҕор сирэйигэр барыта бардам, барыта томороон, атын сиртэн аҕалан сыһыарыта быраҕаттаабыт курдук. Амма Аччыгыйа