I. послелог, упр. осн., вин. п. 1) над; по; уолу үрдүнэн над мальчиком; оройуон үрдүнэн по всему району; 2) несмотря на; суоҕун үрдүнэн несмотря на его отсутствие; ол үрдүнэн несмотря на это; күүстээҕин үрдүнэн сылбырҕа он не только силён, но и ловок; 2. в роли союза несмотря на то, что...; ардах түспүтүн үрдүнэн, биһиги айаҥҥа туруннубут несмотря на то, что пошёл дождь, мы тронулись в путь # босхону эрэ үрдүнэн почти что даром; төбө үрдүнэн сверх обычного.

аат дьөһ.
1. 1. Хайааһын ким, туох эмэ үрүт өттүгэр оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар (туохт. түһүгү салайар). ☉ Выражая конкретно-пространственные отношения, употребляется при обозначении предмета, над которым, поверх которого совершается действие (над)
Сир ийэ үрдүнэн силлиэлээх холорук, Силлиэрэн-боллоорон ытыллан таҕыста. П. Ойуунускай
Уолу үрдүнэн [суругу] өрө уунан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Остуол үрдүнэн улахан мас чаһы ыйаммыт. «ХС»
2. Хайааһын хайдах-туох оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Выражает отношения образа и способа действия (выше)
Ол көмүһү аҕабыттан босхону эрэ үрдүнэн атыылаһан ылбыттара. А. Фёдоров
Маннык үлэни ортону үрдүнэн сыаналыахха наада этэ. «ХС»
3. Миэстэ сыһыанын бэлиэтээн, хайааһын туох эмэ устун бүтүннүүтүгэр (хол., сир-дойду, элбэх дьону хабан) тарҕанарын көрдөрөргө туттуллар. ☉ Выражая пространственные отношения, употребляется при обозначении предмета, являющегося местом совершения действия
Оннук сэптэр нэһилиэк үрдүнэн арай Саҕаайаптарга эрэ бааллар. Амма Аччыгыйа
Куоталаһыыга биригээдэ үрдүнэн саамай кэнники миэстэҕэ Алеша эбит. Софр. Данилов
Ол кыыс оскуола үрдүнэн бастыҥ ырыаһыт. И. Алексеев
2. ситим т. суолт. Сөбүлэһэр-утарар ситим тыл суолталанан салаа этиини тутаах этиини кытта холбуур. ☉ Присоединяет противительно-уступительной связью придаточное предложение к главному предложению (несмотря на то, что)
Бииктэр биэлсэр күн өрүү-өрүү кэлэн эмтиирин үрдүнэн, Дьөгүөрдээн өр ыарытта. Амма Аччыгыйа
Ити туһунан гражданин Едлиҥҥэ сэрэтии баарын үрдүнэн, кини кыһамматаҕа. Эрилик Эристиин