даҕ. Туох эмэ олус дэлэгэй, киэҥ ыараханнык, бытааннык өрө түллэҥнээн, долгуннуран хамсыырыгар майгынныыр (хол., улахан өрүс). ☉ Медленно двигающийся, плывущий, текущий подобно густой однородной массе (напр., о большой реке перед ледоставом)
Мин тиийэрбэр Дон ситэ тоҥо илигэ, сорох дириҥ сиринэн мөлбөөркөй, халыҥ долгуннарынан бытааннык уста сытара. ВА. Авдотья, ки л лэм хонуу мөлбөөркөй, м ө д ө ө т с ү ү р ү к т э э х ү р эҕэр тэйэ турар хайа үрэхчээнэ сүүрэн түһэринии …… [дойдутун туһунан] кэпсээни бэркэ сэҥээрэн истэрэ. Г. Н и к о л а ева (тылб.)

туохт.
1. Сыыйа уоскуйан бар, уоскуй. ☉ Чувствовать облегчение, приходить в себя, успокаиваться
«Ыы!» — Ылдьаана ынчыктаан баран, эмиэ холкутуйан, аны мөҕүттэн барда. Р. Баҕатаайыскай
Максим илиитин-атаҕын кыаһылаабыт кэнэн санаа оргууй төлөрүйэн, улам холкутуйан истэ. Н. Лугинов
Ийэлээх аҕам дьэ «һуу» гыннылар, холкутуйа түстүлэр. «Чолбон»
2. Түбүгэ, сүпсүлгэнэ суох, айдаанакуйдаана суох чуумпу, нуурал буол. ☉ Перестать волноваться, шуметь, стать умиротворённым, спокойным
Үрэхчээн, улам холкутуйан, улам сырыынньа сыырданан, кэҥэс иэннэнэн истэ. Амма Аччыгыйа
Түүн, күнүскү кэлиитин-барыытын тамты мэлдьэһэн, куорат холкутуйар. Н. Босиков
[Нина Дмитриевна] дьуһуурустубалыыр күнүгэр төлөпүөн лииньийэтэ элбээбиккэ, аппараат үлэтэ холкутуйбукка дылы буолар. ЧКС ЫаЫЫ

туохт. Иэннээх буол. ☉ Иметь ширину, поверхность, площадь
Үрэхчээн, улам холкутуйан, улам сырыынньа сыырданан, кэҥэс иэннэнэн истэ. Амма Аччыгыйа
Уһулута ойон тахсыбыт муустар лаампа чаҕыл сырдыгар күөх толбоннонон, килэркэй иэннэнэн ылаллар. С. Федоров. Витим уута эбиллэрин кытта, Лена улуутуйар, улаатар, муора курдук киэҥ иэннэнэр. Б. Лунин (тылб.)
♦ Тараах иэннэн көр иэннээ
Тараах иэннэммит, кулугур кулгаахтаммыт, аатым-суолум алдьаммыт, дьолум-соргум тохтубут дьахтары, миигин, ким ылыай. Эрилик Эристиин
«Уордаах Чоочо оруоскатыттан тараах иэннэниэм, кулугур кулгаахтаныам кэриэтэ, хара тыа ордууламмытым ордук», - диэбитэ Баһылай. В. Протодьяконов
[Дворяннар уонна помещиктар] Россия норуота хара көлөһүнүн тоҕон, этирик түөстэнэн, тараах иэннэнэн, умса-төннө түһэн туран оҥорбут, туппут, айбыт материальнай, духовнай баайын-дуолун сүүһүнэн сыллар тухары супту уулаан, байан-тайан олорбуттара. ФММ ДьКС

1. аат.
2. Кыра сүүрээн, үрүччэ. ☉ Ручеёк
   Ардах уутуттан сыккыс тарпыт үрэхчээн, таастан тааска ойбохтоот, сэниэтэ эстэн, өрүс кырылас кумаҕар иҥэн-сүтэн симэлийэн сүтэр. Ф. Постников
   Тамма үрэҕэ аар тайҕаны хайа тыыран, сыккыс ууттан силбэһэн, Өлүөнэ эбэ хотуҥҥа суккуллар. Сэмээр Баһылай
   Бу хаайан турбут халыҥ хаар анныгар бастакы ыраас дьирибиниир сыккыс үөскээн, күлэ-үөрэ күлүмүрдээбит. «ХС»
3. көсп. Кыра, симик көстүү, уларыйыы (хол., сүрэххэ, дууһаҕа). ☉ Источник (напр., вдохновения)
   Саха айар тыллаахтарын Сардаҥалаах байҕалларын Үрэхтэрэ, сыккыстара Үксээтиннэр өрө биэрэ. И. Федосеев
   Ордук кинини [худуоһунньугу] Индигиир өрүс орто сүүрүгэр сытар сирдэр умсугуттулар, айар үлэтин бараммат-хороммот сыккыһынан буоллулар. «Кыым»
   Мин сүрэхпэр дьикти сыккыс Сүүрэн киирэн сылаанньытта, Дойдум тыына тыыннаах аргыс Кэпсии-ипсии айаннаата. «Сахаада»
4. даҕ. суолт. Биллэр-биллибэт, чэбдигирдэн ылар (хол., тыал). ☉ Лёгкий, освежающий (напр., о ветре)
   Сыа балык хатырыгыныы кылбачыйар кыраһа хаар кыырпаҕын хомурах үрдүгэр бургучутар, сыккыс тыаллаах. С. Дадаскинов
   ср. ДТС сархыш ‘капать’, сарк ‘сочиться’, карач.-балк. ырхы ‘поток’, эвенк. хиркэ ‘ручеёк после дождя’