туохт.
1. Сиргэ сытан баран, эргичиҥнээн, төкүнүҥнээн сыҕарый. ☉ Кататься, перекатываться, валяться на чём-л.
Кыра уол сыарҕаҕа быардыы түһээт, үҥкүрүйэн тахсан олоруна оҕуста. Амма Аччыгыйа
Иннигэр — Үөскээбит сайылыга, Үҥкүрүйбүт күөх хонуута. С. Васильев. Ойуун түөрэх кэбиһэн баран, саһыгырыы-саһыгырыы, сиргэ үҥкүрүйэ сырытта. И. Федосеев
2. Туох эмэ устун төкүнүй, төкүнүйэн бар. ☉ Вращаясь, двигаться по какой-л. поверхности, катиться
Биир бөдөҥ таммах уу муннун төбөтүгэр үҥкүрүйэн кэлэн …… илиитин көхсүгэр мөл гына түстэ. Амма Аччыгыйа
Өлбөөдүйбүт кыһыҥҥы күн Үрдүк хайа кэтэҕэр Үҥкүрүйэн бытааннык тиийдэ. С. Васильев
Киэр эспит саата алаас диэки аллараа үҥкүрүйэн, сыыр ортотугар тиийэн, титириктэн иҥнибит. «ХС»
♦ Күлгэ үҥкүрүйэн хаалла көр күл II
Дьэ, ол курдук эмискэ күлгэ үҥкүрүйэн хаалбыттар. Үҥкүрүйэн кэбис — төкүнүйэн кэбис диэн курдук көр төкүнүй. Мааска олус кыыһырдаҕына буоларыныы муннун пус гына тыаһаппыта, сиэппитигэр хаама барбатаҕа — үҥкүрүйэн кэбиспитэ. Далан
Туох буолан хаарыаннаах саҥа былааспытын утары барыахпыт буоллаҕай, [үрүҥнэргэ киирэртэн] олох үҥкүрүйэн кэбиспит. «ХС»
Үлэбиттэн үҥкүрүйэн кэбиспитим ый буолла. «Кыым»
ср. монг. өнхрөх ‘катиться, кататься; валяться; валиться, вываливаться’
Якутский → Якутский
үҥкүрүй
үҥкүр
даҕ.
1. Туруору соҕус үрдүк (хол., алаас, күөл эниэтэ). ☉ Отвесный и высокий (напр., о береге озера)
Үҥкүр хайалаах, сүһүөҕэ суох оттоох, мөҥүрээбэт оҕустаах баар үһү (тааб.: төбө). Бу «Соһолоох хадаар» диэн дайды. Анныгар Мурун [сир аата] баар. Ол хаҥас өттө — үҥкүр сирэй, уҥуор өттө хайыр таастар. Болот Боотур
Кини [мас] үҥкүр хайа күн көрөр чабырҕайыгар үүммүтэ. Н. Павлов
2. Кыра күөл. ☉ Маленькое озеро, озерцо
Улахан кураан буолан, Кур Оттоох үҥкүрэ уута уолан, уолбатыйан хойуу, баһар от үүммүт. В. Протодьяконов
Биллэрин курдук, саха дьоно кыра күөллэри үҥкүр диэн ааттыыллар. Багдарыын Сүлбэ. Булчут киһи куталаах тыымпылары, эмпэ кытыылаах үҥкүрдэри көрөрүҥ буолуо, уулара толору дии… ТМ ДК
ср. тув. үҥгүр ‘нора, берлога’, др.-тюрк. үҥүр ‘пещера, грот, полость’
Якутский → Русский
үҥкүрүй=
кататься, валяться на чём-л.; окко үҥкүрүй = валяться на траве.
Еще переводы: