I
1.
ылыс I диэнтэн холб. туһ. Мэхээчэ күн аҥаара атыыга барыахтаах таһаҕаһы ыскылааттан ылсыһан сыарҕаларга тиэйистэ. ПНИ ИС
2. Кими эмэ кытары ыга тутус. ☉ Крепко держаться (напр., за руки с кем-л.)
Сибиэтэлээх Хабыычча илии илиилэриттэн ылсыһан, күлэ-үөрэ, күөрчэхтэнэ эргичийбэхтээтилэр. П. Аввакумов
Бөһүүкэлиир астардаах, Бүтэй Бүлүү эбэбит Туттаарытта толоонугар Тоҥолохтон ылсыһан Долгулдьуйа хаамсыаҕыҥ! С. Васильев
Эһиэхэйдьиттэр төгүрүк хонуу ортотугар хас даҕаны түһүлгэни тэрийэн, хонноххоннохтон ылсыһан, илии эргийэ сылдьаллар. И. Никифоров
II
туохт. Тугунан эмэ күүскэ дьарыктан, дьарыктанан бар. ☉ Браться, взяться за что-л. усердно, рьяно
Сопхуос салалтата быйыл от хомуурун эрдэ бүтэрэргэ саамай сөпкө ылсыста. П. Аввакумов
Ынахтарын майгыларын аны билэн, ыаһыҥҥа хорсун соҕустук ылсыстылар. В. Яковлев
Сэрии быдан инниттэн, отутус сыллартан саҕалаан, аҕыс оҕолоох мин эһэм Семён Никифоров оҕонньор оҕолорун үөрэттэриигэ ылсыспыта. «Чолбон»
III
туохт.
1. Ыарыыламмакка салгыы үүнэн, улаатан, силигилээн бар (хол., оҕуруот аһын арассаадатын буорга көһөрбүт кэннэ). ☉ Прижиться, приняться (напр., о растении)
Бастакы икки нэдиэлэ устата биэрэс ылсыһара, үүнэрэ бытаан буолар. ФНС ОАҮүС
Олорпут кэннэ хаппыыста арассаадатын үөн сиэн эбэтэр кыайан ылсыспакка өлөн көҕүрээччи. СГС ОАКЭ
Баклажан сыылбатык да буоллар сэбирдэхтэнэр, сэбирдэхтэрэ, умнаһа күпкүөх буоллахтарына үүнээйи ылсыспытынан барар. ЕАМ ББКП
2. кэпс. Ама буолан, үтүөрэн бар. ☉ Выздоравливать, поправляться, вылечиваться
Эмээхсинэ Өксүүн быйыл эмтэнэн син ылсыста быһыылаах, хотонун, дьиэтин икки ардыгар маҥан былаата биир кэм кылбаҥнаан олорор. «ХС»

көр мөссүйүөн
Хааһына көмөлөһөрө буоллар, бөнсүйүөҥҥэ ыллаллар, үөрэттэрэн көрүллүө этэ. Суорун Омоллоон

көр ыама
Биһиэхэ тэҥнэһээри ол ыамайдарын үөрэттэрэллэр дуо? Н. Якутскай
Хайаларын эрэ ыамайа буолла? Н. Туобулаахап

бүтэр дьаһ
туһ. Уолаттарын үөрэттэрэн Тамерлан куораттааҕы агроном орто үөрэҕин бүтэртэрэн бараннар, 1905 сыллаахха Москваҕа агроном үрдүк үөрэҕэр ыыппыттара. Эрилик Эристиин

туохт. Түргэнник, соччо чуолкайа суохтук саҥар. ☉ Говорить быстро, невнятно
Били Киргиэлэй [Дьэбдьиэ оҕотун] ким-хайа иннинэ үөрэттэриэх буолан көбүгүнэйбитэ. Болот Боотур

туохт., эргэр. Нөрүй, нөрүс гын; тоҥхолдьуй. ☉ Наклоняться, быстро нагибаться, кланяться
Аҕабыыт үөрэппитин өйдөөн бокулуоннаабыта. С. Курилов (тылб.)
Аан ыксатыгар тохтоон, төбөтүн эрэ нөрүс гыннаран бокулуоннаата. И. Тургенев (тылб.)
△ Сүгүрүй, ытыктаа. ☉ Преклоняться, почитать
Үөрэттэр, өйдөөх кыыс, үс саха бокулуоннуоҕа. А. Софронов

көр мөҕүлүн
Уолбу тун үөрэттэрэммит, ыалбытыттан мөҥүлүннэхпит диэхтээннэр, Арамааскы ойоҕунуун пионер уолларын таһыйбыттар. Амма Аччыгыйа
Өндүрэй маҥнай оскуолаҕа киирдэҕин утаа, «А» буукубаны кыайан үтүгүннэрэн суруйбакка, учуута лыттан мөҥүллүбүттээҕэ. Н. Якутскай

хааххайдас диэн курдук
Уон дэһээтинэ от сирин былдьаан ылаары гыммыттарын, мин төттөрү хааххайдаан, ылларбатаҕым. П. Ойуунускай
Бэрэссэдээтэлгэ мин куруук этэбин ээ, ону кини тырахтарыыс суох диэн хааххайдаан кэбиһэр. Далан
[Ааныка:] Эн ол-бу буолаҥҥын, төттөрү хааххайдааҥҥын ситэ үөрэттэрбэтэҕиҥ. С. Ефремов

даҕ., кэпс. Сытыыхотуу, чобуо. ☉ Живой, бойкий, шустрый
Бу уол чап курдук ээ, үөрэттэриҥ эрэ. П. Ойуунускай
Син чап курдук уолчаан, кинигэни-хаһыаты ааҕар. Амма Аччыгыйа
Бэрт чап курдук тыллаах киһи эбит. Ф. Захаров

туохт. Үчүгэйдик ыллыыр эбэтэр сатаан ыпсаран саҥарар буол. ☉ Уметь хорошо петь или складно говорить
[Чооруоһап] Иэдэстэрэ Итийдилэр, Икки имнэрэ Тэтэрдилэр Кыыс курдук Кыл күөмэйдэннэ, Мөссүөнэ бүттүүнэ Мүөттээҕэр минньийдэ. П. Тобуруокап
[Нэтээгэ:] Туйаарар барахсан Тойугар үөрэттэрэр Туһалаах буолуо этэ …… Көлүөнэ да ыччаттарым, Көкөбуурай аймаҕым Көйгө аатын киэргэтэр Күөмэйдэниэх этилэр. «ХС»