Якутские буквы:

Якутский → Якутский

үөскүлэҥник

сыһ. Төрөлкөй, модьу-таҕа, үскэл буолар курдук. Здорово, сильно, мощно, изрядно (напр., расти)
Олоҥхотун олоҥхо, Ол оҕо, арай, …… Үөскүлэҥник үүммүт, Омуннаахтык улааппыт. С. Васильев
Үөскүлэҥник дэлэттибит Үрүҥ-хара түүлээҕи. А. Абаҕыыныскай
Тиит туой булкаастаах сииктээх сиргэ үөскүлэҥник үүнэр эбит. Айылҕаны х.

үөскүлэҥ

даҕ.
1. Төрөлкөй, модьу-таҕа, үскэл көрүҥнээх (хол., киһисүөһү). Крупный, рослый, здоровый (о ком-л.)
Уутун балыгынан, тыатын булдунан, үөскүлэҥ сүөһүтүнэн иитиллэн олорор саха эрэйдээх былыргы үйэҕэ быстан бүппүтэ ырааппыт буолуо этэ. Н. Якутскай
Үөскүлэҥ киһи уоһун үрдүгэр икки аҥыы үтэ сылдьар хара бытыгын кырыатын сотто-сотто иһирдьэ диэки даадаҥнаата. Е. Неймохов
Төрөппүттэри үөһэттэн өҥөйөр, үөскүлэҥ ыччаттары саастаах өттө астына-сылаанньыйа көрөр. И. Аргунов
2. Үчүгэйдик ситэр-хотор, бөдөҥ-садаҥ (маһы этэргэ). Быстро вырастающий, быстро достигающий крупных размеров (о деревьях)
Билигин Саха сиригэр тутууга сөптөөх, үөскүлэҥ мастааҕынан Өлүөхүмэ аатырар. В. Чиряев
Бу Алдан тыата маһа-ото үөскүлэҥинэн, сэбирдэҕэ, лабаата бөдөҥүнэн Саха сирин атын өттүн тыаларыттан элбэх уратылааҕа. «ХС»

Якутский → Русский

үөскүлэҥ

крупный, породистый; үөскү-лэн сүөһү крупный, породистый скот.


Еще переводы:

үөтэлэҥник

үөтэлэҥник (Якутский → Якутский)

сыһ. Түргэнник, үөскүлэҥник (сит, улаат) Скоро, быстро (расти)
Үөл талах курдук үөтэлэҥник үүннэ. ПЭК ОНЛЯ II

үрэллигэс

үрэллигэс (Якутский → Якутский)

даҕ. Ыһыллан, үрэллэн хаалар. Рассыпающийся, взлохмачивающийся, растрёпывающийся
Үөскүлэҥник дэлэттибит Үрүҥ-хара түүлээҕи, Үөрдэринэн диэлиттибит Үрэллигэс сиэллээҕи. А. Абаҕыыныскай
Анфиса, үрэллигэс кугастыҥы-араҕас баттаҕа сахсайбытын имэриннэ. Н. Павлов

үөтэлгитик

үөтэлгитик (Якутский → Якутский)

сыһ., фольк. Түргэнник, үөскүлэҥник (улаат, хол., оҕону этэргэ). Быстро, интенсивно (расти — напр., о ребенке)
Бу курдук айаннаан истэхтэринэ — оҕолоро, үөл талах курдук, үөтэлгитик үүнэн-үөскээн тиийэн кэллэ. ПЭК ОНЛЯ II

сынталын

сынталын (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Өрө хантайбыт, ньыҕаллыбыт муруннаах, тумустаах буол. Быть вздёрнутым кверху (напр., о носе)
[Сибиинньэ оҕото] сынталлан үөскүлэҥ, улаатымтыа көрүҥнээх. В. Протодьяконов
ср. сынтай

абгы

абгы (Якутский → Якутский)

даҕ., түөлбэ. Итэҕэс, оккураҥ, иинэҕэс (тугут). Недоношенный; хилый, слабый (об олененке)
Дэлэйдик тууһу салатар буоланнар, таба туруга тубуста, төрүөҕэ үөскүлэҥ уонна доруобай буолла. Абгы (иинэҕэс), оккураҥ тугут төрүүрэ аҕыйаата. ССП ЫН

үөскэл

үөскэл (Якутский → Якутский)

даҕ., түөлбэ. Үөскүлэҥ (хол., сүөһү туһунан). Крупный, породистый, здоровый (напр., о скотине), Үөскэл төрүөх үөскүүрүгэр, Үүккэ, эккэ — барытыгар — Күөх от саха сүөһүтүгэр — Саамай төрүт аһылыга. Күннүк Уурастыырап
Үтүө дойду. Үөскэл сүөһүлээх, өлгөм үүнүүлээх Үөрүүкөтүү үктэллээх, Үлэ-хамнас аргыстаах. Е. Иванова

баатыйалаа

баатыйалаа (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Бытааннык, ыараханнык сыҕарый (үөскүлэҥ көрүҥнээх киһи эбэтэр халыҥнык таҥнан баран). Делать медленные тяжеловатые движения (будучи полным или неуклюже одетым)
Чөөчө тоҥмут баҕа курдук хааман баатыйалаан истэ. Суорун Омоллоон
Батурин чуо киниэхэ хааман баатыйалаан кэлбитэ. В. Яковлев
Ат буолан баатыйалаан тахсан испит оҕонньор ыппакка да хаалбыт. М. Чооруоһап
Суорҕаныгар, таҥаһыгар көлөттөн сыппыт Иван Васильевич таҥнары баатыйалаан туран кэллэ. Болот Боотур

бадахачый

бадахачый (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Илиигин-атаххын бакыччы соҕус туттан, түргэнник, холустук хамсанан хаамп, сүүр (үөскүлэҥ, суон киһи туһунан). Делать неуклюжие порывистые движения при быстрой ходьбе или беге, слегка согнув толстые конечности (о полном человеке)
Ол икки ардыгар ойуун бадахачыйан тахсан мууска бырахпыт баҕа курдук сууллан түстэ. И. Гоголев
Олбуор иһигэр киирбит киһи, сыарҕалаах атын быраҕаат, Маайаҕа сүүрэн бадахачыйар. Н. Якутскай

быһылын

быһылын (Якутский → Якутский)

быс диэнтэн атын
туһ. Күнүс көрдөххө, үөскүлэҥ түүтэх соһулуоннара бачыгыраһаллар, ситэ быһылла илик үүнүүлээх бурдук долгуннурар. Амма Аччыгыйа
Кууһума суукка кырдьыктаах төрүөтү түөрээри гыннаҕына: «Этэр быраабыҥ быһыллар», — диэн ууратан иһэллэр. Н. Павлов. Билиҥҥи бириэмэҕэ сопхуоска үлэ бары көрүҥнэригэр олохтоох усулуобуйаҕа сөп түбэһэр үлэ нуормалара, сыаналара быһылыннылар. «Ленин с.»

соһулуон

соһулуон (Якутский → Якутский)

аат. Бурдук түүтэхтэрин чөмөхтөөн, бэйэ-бэйэлэригэр өйөөн куурда-хатара туруоруллубута. Суслон
Үөскүлэҥ түүтэхтэр соһулуоннара бачыгыраһаллар. Амма Аччыгыйа
Лаабыс, кылаат, соһулуон, түүтэх диэннэри аан бастаан Көстөкүүн үөскэппитэ, тарҕаппыта. Күннүк Уурастыырап
Кэннилэригэр саҥа быһыллыбыт түүтэхтээх бурдук хойуу соһулуона туран бачыгыраан истэ. АЕА БМ