Якутские буквы:

Якутский → Якутский

үөһээнэн

сыһ. Үрдүгүнэн, үрдүк өттүнэн. Высоко, в вышине
Тыа иһэ иһийбит курдук, арай үөһээнэн суор эрэ хаһыытаан ааһара иһиллэр. Болот Боотур
Хоту хаардаабыт, тымныйбыт. Бүгүн-сарсын үөһээнэн дьэ хаас ааһар түүнэ. ПИО ТС
Катюша уоттара үөһээнэн, Улуу кыайыыга уһуйардыы хараҥа халлааны хайыталлар. «Чолбон»

үөһээ

даҕ.
1. Туох эмэ үрдүгэр эбэтэр үрүт өттүгэр баар. Находящийся наверху, верхний
Үөһээ этээс диэкиттэн кэпсэтэр саҥа, көхтөөх күлсүү, муусука тыаһа бары холбоһон биир ньиргиэр буолан дуораһыйаллар. Н. Лугинов
Үөһээ куула тыаттан кэҕэ этэн чоргуйар. «ХС»
2. Былаас өттүнэн үрдүкү турар, үөһээҥҥи. Вышестоящий
[Маня:] Хайыамый, бу үөһээ тэрилтэҕэ барар кумааҕы, онон хайаатар да хос бэчээттээтэхпинэ табыллар. С. Ефремов
Туох да быһаарыныыны ылбакка, үөһээ былаастар тугу дииллэрин кэтэһэн таах олоруу буолла. «ХС»
Үөһээ дойду көр дойду
Кинилэр бу алаас сыһыыга түһэн үҥкүүлүү сырыттахтарына, үөһээ дойдуттан ииппит Иэйэхсит хотун түспүт. Саха фольк. Үөһээ дойдуга, үс халлаан үрдүгэр, үрүт таас олбохтоох Үрүҥ Айыы тойон инитэ Дьэллик Дьэһэгэй тойон кыргыттара, сэттэ кыыс, орто дойдуга сэттэ кыталык буолан киирэн көрүлээбиттэр. Саха нар. ыр. I
Үөһээ дойдуттан тоҕус бииһин ууһа тоҕуоруйбут, орто дойдуттан уон ордуга икки бииһин ууһа мунньустубут. Саха нар. ыр.

Якутский → Русский

үөһээ

верхний; үөһээ мэндиэмэн верхний этаж; өрүс үөһээ өттүгэр в верхнем течении реки; үөһээ нэһилиэк верхний (по течению реки) наслег # үөһээ суут разг. высший орган; үөһээ уос верхняя губа.


Еще переводы:

автомагистраль

автомагистраль (Русский → Якутский)

массыына тэргэн аартыга, ав-томассыына магистрала (автомобиль түргэнник айанныырыгар аналлаах үчүгэй бүрүөһүннээх, утарыта аасыһыылары араарар сурааһын быыстаах кэтит суол. Туора быһа охсон ааһар суолу кытта тиксиспэккэ үөһээнэн эбэтэр аллараанан ааһар.)

иммельман

иммельман (Русский → Якутский)

имигэс көтүү, иммельман (үрдүкү көтүү (пилотаж) биир уустүк көрүнэ. Самолет көтүүтүн хайысхатын төттөрү (180 j эргитээт тута өссө үөһээнэн эргимтэ анарын онорон баран, көлөһөтө үөһэ эрдэҕинэ, көтөн иһэр хайысхатын уларыппакка эрэ, ойоҕоһунан эргитэн олоҕун булларыы.)

дэлбээр

дэлбээр (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Салгыҥҥа уйдаран үөһээнэн тэлээрэ көт; үөһээттэн тэлээрэн түс. Медленно, плавно парить; плавно опускаться
Сотору үрэҕи үрдүнэн кыталыктар көтөн кэлэллэр. Кинилэр эргийэ көтөн, элиэтээн дэлбээрэллэр. Суорун Омоллоон
[Тииҥи] ытар. Атаҕын анныгар тииҥ дэлбээрэн кэлэн түһэр. И. Гоголев
Сорох көтөрдөр салгыҥҥа дэлбээрэ сылдьан утуйаллар. «Кыым»
2. Бытааннык сүүрүгүр. Медленно течь. Аллараа киэҥ өрүс дэлбээрэ сытара
Бытааннык уунан уһун. Медленно плыть по воде. Чуумпуга тыы дэлбээрэ устар.

туйаар

туйаар (Якутский → Якутский)

туохт., поэз.
1. Ыллаан дьурулат (күөрэгэй туһунан). Петь с переливами, щебетать, заливаться (о жаворонке)
Күөрэгэй чыычаах күн диэки күөрэйэ көтөн тахсан туйаара дьырылаатаҕа көҥүлүн, үрдүгүн!.. Суорун Омоллоон
«Дьири-дьир» дьирилээн Күөрэгэй туйаарда. Болот Боотур
Салгыҥҥа уйдаран, Күөрэгэй туйааран, Биир сиргэ битийдэ, Дьирилии ыллаата. С. Васильев
2. Олус үөһээнэн көҥүллүк көт. Легко и свободно летать, парить высоко в небе
Киэҥ куйаар халлаан …… далайыгар туйаара көтө сылдьар эйэ маҥан холуубун ким истибэтэҕэ, билбэтэҕэ баар буолуой?! П. Тобуруокап
[Сөмөлүөт] Күдэн былыты көхсүнэн, Күөх халлааны кырсынан, Тус арҕаа айаннаан Туйааран истэ. Н. Степанов
3
тайаар 1 диэн курдук. Баҕарабын: кинилэр [хоһооннор] Киэҥ саҕахха туйааран, Дьон сүрэҕин үөртүннэр Наар үчүгэй санаанан. Р. Баҕатаайыскай
Туналы маҥан күн төрөөбүт дойдубут үрдүнэн, кыһыл көмүс туоһахталыы, туйаара уһунна. М. Доҕордуурап
Туох кэрэ баарын мөҥүөн сүрэхпэр — Ону бүгүн биэрэбин бу туйаарар истиэппэр: Мин олохпун күндээрпит соҕотох эн эбиккин. «ХС»
ср. осм. тойҕар, туйҕар ‘жаворонок’

ыарык

ыарык (Якутский → Якутский)

аат.
1. Туох эмэ ыарахан, таһаҕас, баттык. Что-л. тяжёлое, тяжесть, груз, вес
Сүүс бууттаах ыарык таҥнары тарпытын курдук буолла. В. Короленко (тылб.)
Мэҥиэни саһыл үөһээнэн ылбатын наадатыгар сэлэни мас лабааларынан хаппахтаан баран, ыарыгынан баттатыллар. ТСКБ
Итиччэ ыйааһыннаах тимир ыарыгы өрө астаҕына эрэ Коростелев иннигэр түһэн чөмпүйүөннүөхтээх. «Кыым»
2. көсп. Киһини баттыыр, сүгэһэр буолар ыар санаа, эрэй-кыһалҕа. Что-л. угнетающее, бремя, ноша
Төттөрүтүн, бу бырааһынньык миэхэ ыарык дии санаата Айдар дьиэтигэр чугаһаан иһэн. Н. Лугинов
Доҕорум, таптыыр уйус Сүрэххэ, эрэбил, Хомойуу курдук куруус, Ыар ыарык суоҕун билэбин. С. Данилов
Киһини санаа кулута дииллэр да, Ньукулай бэрт хойукка диэри санаа-оноо ыарыга диэни билбэтэҕэ. Күрүлгэн
3. көсп., эмт. Дьахтарга, тыһы кыылга бөллөөт үөскүүр, ситэр, ууһатар уоргана. Яичники
[Биэ төрүүр-ууһуур] ис уорганнара …… мааткаттан, …… маатка моонньуттан уонна ыарыктартан тураллар. НПИ ССЫа
[Биэ көҕүйбүтэ] маатка ыарыгыттан сиппит бөллөөт тахсыытын курдук бэлиэлээх. НПИ ССЫа
Ыарык буол — кимиэхэ эмэ мэһэй, боҕуу буол; баттаа. Стать бременем, обузой для кого-л., помехой кому-л.; угнетать кого-л.
Эҥсилгэннээх иэйиилэр, Сындааһыннаах санаалар Мин санныбар сүгэһэр, Түөспэр ыарык буоллулар. И. Гоголев
[Кистэлэҥим] сөбүн биэс уонтан тахса сыл устата санныбар ыарык буолан дьөлө сааллан сырытта. Р. Кулаковскай
Ньургун Николаевич аар кырдьаҕас …… дууһатын түгэҕэр сөҥөрдөн илдьэ сылдьар, кинини мунчаардар да, кэнникинэн ыарык буолан эрэр ис санаатын кэпсээн эрэрин сэрэйдэ. Г. Угаров
ср. др.-тюрк. аҕырлых ‘тягость’, тур. аҕырлык ‘тяжесть; бремя’

верхний

верхний (Русский → Якутский)

прил.
үөһээ, үөһээҥи

притолока

притолока (Русский → Якутский)

ж. аан үөһээ холуодата.

тарбачый=

тарбачый= (Якутский → Русский)

карабкаться; үөһээ тарбачый= вскарабкаться.

усатый

усатый (Русский → Якутский)

прил
үөһээ уоһугар бытыктаах

upper case

upper case (Английский → Якутский)

улахан буукуба, үөһээ регистр