Якутские буквы:

Якутский → Якутский

үөһээҥҥилэр

аат., итэҕ.
1. Үөһээ дойдуга олохтоох таҥаралар, айыылар. ☉ Небожители, боги
Ити үөһээҥҥилэрбит, тоҕус мөгүрүгү тоҕо харыһыйбыттара буолуой? Болот Боотур. Ойуун үөһээҥҥилэртэн дьонун-сэргэтин үчүгэйдик көрөн-харайан олороллоругар көрдөһөн алгыс алгыыр. Күн Дьирибинэ
2. Үрдүкү эргимтэлэр, былаастар. ☉ Верхние круги, власть имущие, верхи, руководство
Үөһээҥҥилэрдиин, Москватааҕы салайааччылардыын кэпсэтиһии бигэ акылаатын түһэрбит киһинэн Софрон Петрович буолар. «Чолбон»
Капиталистическай тутул тугу барытын үөһээҥҥилэргэ оҥороро. Оттон кыра дьон туһугар кыһаммат буолара. «ХС»

үөһээҥҥи

даҕ. Туох эмэ үөһээ өттүгэр, үрүт өттүгэр баар. ☉ Находящийся наверху, верхний
Ол киһибит Үөһээҥҥи хойуу кугас бытыгын уоһун икки өттүнэн өрө эрийэн кэбиспит. Л. Попов
Тыаһа-ууһа суох ким да суоҕар дьыбааҥҥа сытан сынньана түһүөн баҕарар да, үөһээҥҥи кыбартыыраҕа эмиэ эдэр дьон мунньустубут. ПБН КДЬСО. Үөһээҥҥи Доҥҥа сэрии кэннинээҕи маҥнайгы саас уһулуччу күргүөмнээхтик, тоҕо дьулуруйан кэлбитэ. М. Шолохов (тылб.)

Еще переводы:

верх

верх (Русский → Якутский)

сущ
үөһээҥҥитэ

арбаҥнат

арбаҥнат (Якутский → Якутский)

арбаҥнаа диэнтэн дьаһ
туһ. Кини үөһээҥҥи үрүҥ бытыга хамныыра, баттаҕын тыал охсон арбаҥнатара. М. Горькай (тылб.)

ойук

ойук (Якутский → Якутский)

даҕ., фольк. Туспа турар; быстах. ☉ Находящийся в стороне; отдельный
Үөһээҥҥи айыы ойук маһын төргүү мутуга. ПЭК СЯЯ. Удаҕан дьахтар Ойуун олорор Ойук былытын Уһулу туойан ылар. ТТИГ КХКК

сараадыччы

сараадыччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Сараадыйар курдук, сараадытан. ☉ Распластав, растопырив, раскидисто
Дириэктэри солбуйааччы уҥа илиитин тарбахтарын өрө сараадыччы тутан баран эргичиҥнээтэ. Софр. Данилов
Үөһээҥҥи паара сэбирдэхтэр туора сараадыччы үүммүттэр. МАА ССКОЭҮү

тириитиҥи

тириитиҥи (Якутский → Якутский)

даҕ. Тирии курдук чараас, сымнаҕас. ☉ Подобный коже, похожий на кожу, кожистый
[Баҕа] харахтарын үөһээҥҥи халтаһалара тириитиҥи, алларааҥҥылара — дьэҥкир. ББЕ З
Алоэ тириитиҥи сэбирдэхтэрин тэҥнээн көрүҥ. КВА Б

куртахчаан

куртахчаан (Якутский → Якутский)

аат., анат. Сүрэх чааһа: хаан эргиирин хааччыйар сүрэх үөһээҥҥи чаастара. ☉ Желудочек (сердца)
Арыгыһыт дьон сүрэхтэрин үлэтигэр кубулуйуу мүнүүтэ устатыгар сүрэх куртахчааннарыттан аортаҕа быраҕыллар хаан кээмэйэ лаппа намтыыр, ол түмүгэр хаан эргиирэ мөлтүүр. ППА ТЭД

үүрүлүн-түрүлүн

үүрүлүн-түрүлүн (Якутский → Якутский)

үүр-түрүй диэнтэн атын
туһ. Урукку өттүгэр үүрүллэн-түрүллэн сылдьаахтаабыппыт, дьэ, кырдьык, баара. И. Гоголев
Үөһээҥҥи былаастарбыт кэлин уҥахаҥас дук-дах туттубатахтара буоллар, кэмпэдэрээссийэ иһигэр киирсэн, үүрүллүбэккэ-түрүллүбэккэ, атыттардыын тэҥ бырааптанан олоруох этибит. Н. Борисов

үрдүкү

үрдүкү (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Үөһэ баар, үөһээҥҥи. ☉ Находящийся наверху, верхний
Итэҕэйэбин, Үрдүкү айыылар үтүө харахтарынан көрүөхтэрэ. Саха фольк. Саҥа таҥара дьиэтин үрдүкү куупалын мөҥүүн кэриэһэ өндөл халлааны өрө үүттээн тахсар. Л. Попов. Сорох сахалар былыргы языческай итэҕэллээхтэр, баччааҥҥа диэри айылҕа күүстэригэр, үрдүкү айыыларга сүгүрүйэ сылдьаллар. С-МКИ Дь.Т
2. Орто сүһүөхтэн үөһээҥҥи (кими, тугу эмэ дуо7уна7ынан арааран этэргэ). ☉ Стоящий выше, чем среднее звено чего-л., старший (напр., по званию)
Аҕыйах сааһын устатыгар үрдүкү хамандыыр дуоһунаһын ылбыт, үрдүк үөрэҕи бүтэрбит, дьоруой буолбут. Амма Аччыгыйа
Кэлин үрдүкү кылаастарга да үөрэнэ сылдьан, мин учууталбар сотору-сотору сылдьарым. КНЗ ОО
Ол Татьяна биһиэхэ эрэ сылдьыбыт буолбатах, атын үрдүкү сууттары да кэрийбит буолуохтаах. «ХС». Утар. анныкы

алларааҥҥы

алларааҥҥы (Якутский → Якутский)

даҕ. Туох эмэ аллараа өттүнээҕи. ☉ Находящийся внизу, нижний
Андаҕайабын Алларааҥҥы адьарай амырыыннаахтарынан, Ымыылаах аан дойду ыраас ытыга туох баарынан. Өксөкүлээх Өлөксөй
Алларааҥҥы улахан мутук, соһуйбут курдук, сүгэн турар көһөҥө хаарын мүччү тутан кэбиһэн баран, күөгэс гына хамнаан ылла. Амма Аччыгыйа
Үөһээҥҥи даҕаны Өҥөйөн түспүтүн көрбөтөхпүт, Алларааҥҥы даҕаны Көбөн күөрэйбитин истибэтэхпит. П. Тобуруокап

быыһылат

быыһылат (Якутский → Якутский)

быыһылаа диэнтэн дьаһ
туһ. Төһө даҕаны кэтит, налбаҕар гына кутулунналлар, үөһээҥҥи уонна алларааҥҥы перемычкалар ууну син биир быыһылаталлара. В. Яковлев. Күндэ кэпсээннэрин саҥа олох сибиэһэй салгынын ханан да быыһылатан киллэрбэтэх, аҥаардастыы урукку олоҕу ойуулааһынан муҥурданаллар диир алҕас буолуо этэ. ФЕВ УТУ
Уол хараҕыттан уу субуруйда. Тугу эмэ быыһылатан, ытыыр буоллаҕа дуу? А. Сыромятникова