сыһыан холб. Өйдөөх өйдөөх курдук, сөпкө гыммыт диэн биһирээн этиини, бэлиэтээһини көрдөрөр. ☉ Выражает одобрительное отношение говорящего, который считает, что высказываемый факт совершён благодаря уму и сообразительности кого-л. (какой умный, такой умница)
Ыраах айаҥҥа аттаналларыгар, өйүн өйдөөх, Күлүк Луха уолун Өндөрөй ыыппыт суругун Дьөгүөрсэҕэ туттарбыта. Н. Якутскай
Эһэ, өйдөөҕүн өйдөөх, Додо наһаа куттаммытын билэн, куттуоҕун кэрэйэн, аа-дьуо туран, ойуурга төттөрү баран хаалбыт. «ХС»

1. даҕ.
2. Толкуйдуур, саныыр, ону-маны ырыҥалаан билэр дьоҕурдаах. ☉ Разумный, толковый, понятливый
   Абдуркулла бэйэтин курдук батталы, муҥу көрбүт дьону кытта тыһыынчанан билсибитэ, ол дьон истэригэр араас өйдөөх, тыллаах дьон баар этилэр. Эрилик Эристиин
   Денис тыл көрдөөн, көҥүллэтэн тыл эттэ. Дьэ, ураты да өйдөөх, уус-уран тыллаах киһи баар буолар эбит!.. «ХС»
3. Саныыр, толкуйдуур дьоҕурун тута сылдьар, өйүн сүтэрбэтэх. ☉ Находящийся в сознании, в здравом уме
   [Дьэбир Дьэкиим:] Ыа, бу хомсомуол муҥнаах буорайбыт даҕаны, доҕор. Хайа, сэгэриэм, өйдөөххүн дуо? Өйүн сүтэрбит. Күндэ
4. аат суолт. Киэҥ, дириҥ билиилээх, ону-маны ырыҥалаан толкуйдуур киһи. ☉ Толковый, умный человек; мудрец
   Хара былыргыттан саха өйдөөхтөрө, үөрэхтээхтэрэ бэйэбит тылбытынан суруктаах-үөрэхтээх буолуохтаахпыт диэн мөккүһэллэрэ. Күндэ
   Бу кыһыллар диэн дьоннор уһулуччу өйдөөхтөрө, дьоннор уһулуччу тыллаахтара буолар эбиттэр. Эрилик Эристиин

1) умный, толковый, понятливый; өйдөөх өйүнэн өлөртөн куотар посл. умный своим умом смерти избегает; өйдөөх тыл бэлиэ посл. умное слово приметно; 2) находящийся в сознании, в здравом уме; ыарыһах өйдөөх больной находится в здравом уме; өйө суох буолбут он лишился сознания; өйө суох итирик пьяный до потери сознания.