и. д. от өксөй =.
Якутский → Русский
өксөйүү
өксөй=
двигаться против течения, двигаться вверх по реке; борокуот өксөйөр пароход идёт против течения.
Якутский → Якутский
өксөйүү
өксөй 1 диэнтэн хай
аата. [Бүлүү өрүс] Өксөйүүтүн батыһа көрдөххө: Таас дьааҥы хайа Тарыҥын уута, чаккыраан түһэн, Күөл Сүлүҥдэҕэ кутуллан баран, Көҥүс үрэх буолан тахсар. Саха нар. ыр.
өксөй
туохт.
1. Сүүрүгү өрө уһун (хол., борохуотунан, тыынан). ☉ Плыть против течения (напр., на пароходе, лодке). Соҕуруу диэки куба маҥан теплоход сүүрүгү өксөйөн сундулуйа устар. П. Аввакумов
Тыытын ууга анньан, эрдэ үөрүйэх киһи быһыытынан, сүүрүгү өксөйбүтүнэн барда. В. Тарабукин
△ Үрэх сүүрүгүн өрө уһун (үрэххэ ыы тахсар балык туһунан). ☉ Плыть против течения (о рыбе во время нереста)
Ыамын кэмигэр, оҕо хаалларар баҕаттан, балык сүүһүнэн биэрэстэни өксөйөр. Я. Семёнов. Өксөйөн иһэр кеталар онно-манна харгылыын хатыһар дьураалара эриэн үөннүү эриллэр. Доҕордоһуу т.
2. Кытыл устун сүүрүгү өрө бар, айаннаа. ☉ Двигаться по берегу против течения
Илиитин улук буолуор диэри эрдинэ сатаан баран, тыытын кытыыга таһааран, быатыттан соһон, сүүрүгү өксөйдө. В. Тарабукин
Чаара өрүһүн өрө өксөйөн, омоох да буоллар кэм суоллаах сиринэн, Молбо төрдүгэр айанныырга быһаарынныбыт. Я. Семёнов
3. Дабааны, эниэни дабай, өрө таҕыс. ☉ Подниматься на перевал, идти, ехать вверх по склону горы
Ол эниэ суолунан өксөйөн, Көҥүлүн көрдөһө барбыта. Кинини Сиэҥкэ уол өйдөтөн Дьол-соргу суолларын булбута. Эрилик Эристиин
Володя Авдеенко Гриша Герасимовтыын кэдээл үөһэ өттүттэн таҥнары кэлиэхтээхтэр, уоннааҕылар кэдээли өксөйүөхтээхтэр. П. Егоров
4. көсп. Утарылас, утары саҥар, утары бар. ☉ Перечить кому-л. в чём-л., идти наперекор кому-л.. Өссө өксөйө олороҕун. Өссө өксөйөөрү гынаҕын дуу?
□ Эн миэхэ өксөйүмэ. ПЭК СЯЯ
ср. телеут., туба. өксө, др.-тюрк. йүксэ ‘подниматься вверх, возноситься’, монг. өгсөх ‘идти, ехать вверх по реке, подниматься на гору’
Еще переводы: