прил.
өлбүт (өлөн хаалбыт)

тыаһы үт. туохт. Кыратык, соччо чуолкайа суохтук тиис быыһынан сыыйа соҕус саҥар. ☉ Говорить сквозь зубы тихо и не очень внятно
«Байбал! Ыалыҥ Кууһума оҕото Киргиэлэй суруксут хотуна өлөн хаалла дуо?» — диэн күтүөт саҥаран быытырҕаата. Эрилик Эристиин

көбүөхтээ диэнтэн дьаһ
туһ. Күөмэйбин көбүөхтэттэхпинэ, Үөһээ дойдуттан Үөлэскит үүтүн устун …… «Ноо!» диэхтэрэ. П. Ойуунускай
Өлөр-хаалар күммэр үөрэ-көтө барыахпын, күөтү көмүс күөмэйгин көбүөхтэт. Күн Дьирибинэ
Монастырев мэҥэстэ түстэ. Хаадьаҥ тугу эрэ хардараары уоһун көбүөхтэттэ. М. Доҕордуурап

күрт диэнтэн холб. туһ. Ньургун убайыгар хаар күрдьүстэ
 Мин аҕабын кытта бу ыалга сэттэлээхпиттэн ыла саах күрдьүһэн, бурдук тардыһан сырыттахпына, аҕам мас кэрдэ сылдьан тииккэ баттатан өлөн хаалбыта. Амма Аччыгыйа

муомахтаа диэнтэн бэй
туһ. Сайыҥҥы күн саарыы тахсыыта, эриэн ситии быатын иилэ бырахпыт, моонньуттан муомахтаммыт. Н. Якутскай. Табалар өсөһөн көрөллөр да, Өөйө тулуппат, өрүтэ соһон кэбиһэр. Табалара бары муомахтанан өлөн хаалаллар. Эвен фольк.

хара тыыммын халлайдаа — үрүҥ тыыммын өллөйдөө диэн курдук (көр өллөйдөө)
Хара тыыммын халлайдаатын диэн Хаанынан ытыы хаалбыта. П. Ойуунускай
[Абааһы уола — Кулун Куллустуурга:] Өлөр-хаалар күнүм Үтүрүйдэ курдук …… Үрүҥ тыыммын өллөйдүү оҕус, Хара тыыммын халлайдыы оҕус. ТТИГ КХКК

туохт.
1. Итэҕэс, сиппэтэх эбэтэр өлбүт торбоһу төрөт (ынах, таба туһунан). ☉ Недонашивать, выкидывать телёнка (о корове, важенке)
Ынахтара оҥоһуута суох аан чэҥин аттыгар бааллар буолан, тоҥон торбостообуттара. А. Фёдоров
[Бруцеллёз] таба төрөөн баран кэнэҕэскилэриттэн, торбостообут тугутун сиэһиниттэн, онтон да атынтан тарҕанар. ДНН ТБ
Дьайалаах диэн өҕүрүмэр бургунас баара саас кулун тутар ый саҥатыгар торбостоон кэбистэ. ФГЕ СТС
2. фольк. Көр-харай, аһат (торбуйаҕы). ☉ Ухаживать (за телёнком)
[Абааһы кыыһа кийииттэрэ] торбостообут торбуйахтара бары долборукка токуһан өлөн хаалаллар. Саха ост. I
Үлэһиппинэн да үчүгэй этим: Торбостообут торбоһум Тоҕус хоммокко Долборугар тортойоро. С. Васильев
Сууйбут, соппут иһитэ Суһуктуйа өлөн хаалар, Торбостообут торбоһо Торточчу тоҥон өлөр. И. Чаҕылҕан

1. эргэр. Ампаарга хаалын (өйүнэн ыалдьыбыт киһи туһунан). ☉ Быть заточенным в амбар (вследствие сумасшествия — в старину).
2. көсп., кэпс. Өлөн хаал, өл. ☉ Умереть
   [Быыпсай ойоҕо:] Аньыыны быһа эттэххэ, эмээхсин бэйэтэ да ампаарданнар, киһи санаата арыый нус буолуо этэ. Суорун Омоллоон
   Ийэм ииннэнэн, аҕам ампаарданан, Кимҥэ бэһирэн кэлиэм этэй?! Баал Хабырыыс

туохт. Туох эмэ уһуктаахха батары түс, кэтилин. ☉ Напороться, наткнуться на что-л. острое
Биир абааһы кыыһа маска атыллан өлбүтүн кэритиэхтэрэ. А. Софронов
Кини көрөр аттарыттан сибилигин бүтэйгэ биир ат атырдьахха атыллан өллөҕө. Амма Аччыгыйа
Дьэ ол Баһылайкалаах быйыл сайын соҕотох ынахтара маска атыллан өлөн хаалла. В. Гаврильева

сыһ.
1. Күөх буолуор диэри, көҕөрөн хаалыар диэри. ☉ Досиня, до посинения
Сотору буолаат, таһыттан көҕөрчү уҥан хаалбыт Петяны көтөҕөн киллэрдилэр. М. Доҕордуурап
2. Күп-күөҕүнэн (көр). ☉ Зеленью глаз (сверкнуть)
Куоска иччитин диэки көҕөрчү көрдө. П. Ойуунускай
♦ Көҕөрчү өл көр көҕөрө өл
Атаҕа тостубут быһыылаах, таҥаһа кыа хаан, сирэйэ көҕөрчү өлөн хаалбыт. ГНС СТСДТ