I
өртөө I диэнтэн бэй., атын
туһ. Өртөммүт сир отун састааба да, хаачыстыбата да быдан тупсар. В. Протодьяконов
Кини мэччирэҥнэри күһүн эбэтэр саас хайаан да өртөнүөхтээх диэн тоһоҕолоон бэлиэтиир. ФЕИ ГЫа
II
өртөө II диэнтэн бэй., атын
туһ. Хара киэһээҥҥиттэн Хахыйахха өртөммүт Хара сордоох баара [Соноҕос] Хараҕа хойуордаҕа, Хам хаттаҕа тамаҕа. П. Тобуруокап. Тигээскэ [ат] уһуннук өртөнөн турар. С. Дмитриев
III
сыһ. Бэрт өрдөөҕүттэн, уруккуттан. ☉ Издавна, исстари
Ол өртөн ыралаах саас кээлтэ, Өрүскэ кур мууспут эстиитэ. Эллэй
Сотору Берг өртөн табаарыһа Борис кэллэ. Л. Толстой (тылб.)

I
туохт. Уокка оргута, буһара уур. ☉ Ставить на огонь варить, кипятить (чай, обед и т. п.). Чэйгин өр. Күөһү өр
□ [Хаалдьыт:] Барыта талбыт курдук, хата сылабааргын өрөн, аскын астаан, бэлэм олор. А. Софронов
Кинилэр сэһэргэһэ-сэһэргэһэ чэй өрдүлэр. М. Доҕордуурап
Доҕоор, бүгүн эбиэт өрөн Түбүгүрүмүөх, Кафеҕа Баран аһыах! Р. Баҕатаайыскай
II
туохт.
1. Хас да сүүмэхтэн эбэтэр утаһынтан хат, хатан оҥор, баайан оҥор. ☉ Плести, сплетать, заплетать. Тууну өр. Суһуоҕу өр
□ Уһун суһуоҕун кууруор диэри намылыччы тараан баран мөлбөөрүччү өрөн кэбиһэр. Н. Якутскай
Туу өрө, Илим баайа олорон, Эрэллээхтик кини диэки көрөрүм. И. Гоголев
2. Саптан анал тэрилинэн (испииссэнэн, күрүчүөгүнэн) таҥаһы баай, баайан оҥор. ☉ Вязать (спицами, крючком)
Кини өрө олорор куруһубатын ньилбэгэр ууран баран, толкуйдаан олордо. Н. Заболоцкай
Арай үс кыыс киэһээ хойут Таҥас өрө олорбут. А. Пушкин (тылб.)
ср. тюрк. өр, үр ‘плести, заплетать’
III
сыһ.
1. Уһуннук. ☉ Долго
Ол курдук өр соҕус айаннаан, арыыга чугаһаатылар. Эрилик Эристиин
Өр соҕус күүттүлэр. Күннүк Уурастыырап
2. Уһун кэм устатыгар, бэрт элбэх күн-дьыл анараа өттүгэр. ☉ Давно
Өр да буолла мин таба Ньуоҕутун туппатаҕым, Сыа хаары бурҕачытан Сыһыынан ааспатаҕым. С. Данилов
Кэҕэ баҕайы Бэйэтин оҕотун биирдэ да Бэрийбэт диэн Бэрт өртөн ыла Биллэр буолбаат! П. Тобуруокап
♦ Өр-өтөр буолбата — өр буолбата, тардыллыбата. ☉ Скоро, не задерживаясь, не заставляя долго ждать
Кыыс, кырдьык, өр-өтөр буолбакка Бар дьону соһуччу соһутта. С. Данилов
Үөтүгэн төрдүгэр Өр-өтөр буолбата, Болдьохтоох курдук балык Бу устан тиийэн кэллэ. В. Чиряев
Өр өтөр буолбата, хара-бараан сирэйдээх, мааны киһи кирилиэскэ тахсан, норуокка тоҥхоҥноото. П. Филиппов
тюрк. үр

нареч. 1) долго; олус өр оҥор = делать что-л. очень долго; өр күүттүм я долго ждал; өргө диэри надолго; 2) давно; кинини көрбөтөҕүм өр буолла я его давно не видел; өртөн с давних пор.

өр-өтөр буолбата незамедлительно, тотчас, в самом ближайшем времени; өр-өтөр буолбата , бу тиийэн кэллэ он тотчас пришёл (сюда); өр-өтөр гыммата, бүтэрэн кэбистэ он тотчас это сделал; өр-өтөр гыммата, кинигэни ааҕан кэбистэ он быстро прочитал книгу.

I ставить что-л. на огонь; кипятить; чаанньыгы өр= поставить чайник на огонь.
II 1) плести, сплетать, заплетать; тууну өр = плести вершу; суһуоҕу өр = заплести косу; 2) вязать; наскыны өр = вязать носки.

I возвр.-страд. от өртөө = I.
II возвр.-страд. от өртөө = II.

a. long, continued, at length

v. to knit