көмө аат.
1. Хайааһын туох эмэ баар сирин диэки туһуланан оҥоһуллубутун бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Употребляется при обозначении предмета, в сторону которого направлено действие (на (в) нашу сторону)
Тыһы кыталык курдук дьахтар тиийэн, эмээхсин, оҕо өттүгэр дьорос гына түстэ. Ньургун Боотур
Биһиги өттүбүтүгэр киһи туораата. Н. Якутскай
Илин чэрчи өттүгэр, Сиэрэй тииҥим кутуругун Тиэрэ туппут холобурдаах, Тэлим сириэдитэн киллээртэр. С. Зверев
2. Хайааһын туох эмэ баар сиригэр оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Употребляется при обозначении предмета, на стороне которого совершается действие (на стороне)
Хара Бытык аргыый аҕай, сэрэммит киһи быһыытынан, ампаары төгүрүйэн көрдө, ол кэннэ кэлэн, биһиги өттүбүтүгэр баар хаҥас муннугу ыйда. Н. Неустроев
Халдьаайы өттүгэр …… ньолбоҕор күөллээх үрэх устун [Тогойкин] баран истэ. Амма Аччыгыйа
Румыннартан биһиги өттүбүтүгэр туох буолара барыта көстөр быһыылаах. Н. Якутскай
3. Таһаарыы падеж форматыгар хайааһын туох эмэ баар сирин диэкиттэн оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Употребляется при обозначении предмета, со стороны которого совершается действие (со стороны)
Полициялар өттүлэриттэн сүүһүнэн саа халлааҥҥа эстэр. Эрилик Эристиин
Аны мин кыраныыссаны туорааччыны биһиги өттүбүтүттэн күүтэбин. Н. Якутскай
Саллааттар өттүлэриттэн эмиэ буорах бурҕаҥныыр, саа тыаһа дэлби барыталыыр. «ХС»
4. Туттуу түһүк форматыгар хайааһын туох эмэ баар сирин диэкинэн оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ В форме орудного падежа употребляется при обозначении предмета, вдоль которого совершается действие (по чему-л., вдоль чего-л.) Бу остолобуой тас, боростуой киһи киирэн аһыы түһэн баран тахсар өттүнээҕи айаҕар, аҥаар эркин өттүнэн уочараттаан, илдьирийбит таҥастаах оҕолор мустан турар этилэр. Эрилик Эристиин
Сэмэнчик хотон өттүнэн күөйэ тэбинэр. Н. Якутскай
Дэриэбинэни тыа өттүнэн эргийэ барыахтаахпыт. «ХС»

I
туохт. Быыс-хайаҕас булан туох эмэ курдат таҕыс, курдаттыы илит (убаҕаһы этэргэ). ☉ Проникать, просачиваться через что-л. насквозь, намочить насквозь (о чём-л. жидком)
Сытар таас анныгар уу өппөт (өс хоһ.). Ханан эмэ уу өттөҕүнэ, ол уу кэлбит хайаҕаһын түргэнник сиэмэнинэн бүөлүү кутан кэбиһиэхтэрэ. Суорун Омоллоон
Халыҥ таҥаһы өтөн, Оппоос этигэр тымныы уу тиийдэ. В. Тарабукин
2. көсп. Туох эмэ быыһынан киир, тулалыыр эйгэҕэ тарҕан, билин (сырдык, сыт о. д. а туһунан). ☉ Проникать, просачиваться сквозь щели (напр., о лучах солнца, запахе чего-л.)
Күн уотун күндээрин дуйдаммыт Күһүҥҥү айылҕа күлүмэ Эн эккин курдаттыы өтүөҕэ, Эн искэр, сүрэххэр сөҥүөҕэ. Күннүк Уурастыырап
Ыһаарыланар эт тотоойу сыта бэл манна өтөн киирэр. Н. Габышев
Өстөөх Ийэ сиргэ уламулам өтөн киирэн иһэрин туһунан араадьыйанан уонна бэчээтинэн иһиллэ турар. У. Нуолур
♦ Сир өппөт көр сир I
Кыһыны быһа көлүллэн сылбаахы буолбут, ордугун наһаа көтөхтөрбүт оҕустар сир өппөт, кыайан таппат буолбуттара. Н. Босиков
Оҕонньор билигин кырдьанбуорайан, бөһүөлэк иһиттэн сир өппөт. И. Федосеев
[Даача тутааччы] Килэрийдэ-молоруйда, Үлэлиир-үлэлиир, Сир өппөт. С. Тимофеев
др.-тюрк., тюрк. өт
II
туохт., эргэр., сөбүлээб. Элбэҕи, бөтүөххэ диэри сиэ (хол., сиикэй хааны, бөлүөҕү). ☉ Есть до отвала, до икоты (сырую пищу, напр., сгустки крови)
Ол курдук хааны хабан, бөлүөҕү бүрүнэн, өһөҕү өтөн бараҥҥыт, халтаҥ халлааҥҥа хара суор буолан, халыйаниэҕиллэн эргийиҥ. Эрилик Эристиин

n. forest fire

v. to ooze

1) проникать, просачиваться насквозь; самыыр таҥаспын өттө дождь промочил меня до нитки; 2) перен. выступать, проявляться; проглядывать; өтө бил = предвидеть, предусмотреть; өтө көр = быть прозорливым, предвидеть; өтө көһүн = (или билин =) быть видным сразу, бросаться в глаза; кини булчута өтө биллэр сразу видно, что он охотник; өтөн киир = проникнуть; сир өт = обычно в отриц. ф. одолевать, покрывать какое-л. расстояние; сир өппөт дьон они далеко не пойдут; үчүгэй үчүгэйэ өтөр погов. у хорошего проявляется хорошее.