өтө бил (таай) — эрдэттэн, курдаттыы бил (таай). ☉ Предвидеть, предсказывать что-л., быть прозорливым
Силтэһин аньыыта-буруйа суоҕун сүрэҕэ-быара курдаттыы таайан өтө билэрэ. Күннүк Уурастыырап
«Бэйэтэ билэр» Микииппэр Түһээбэтэх да суолун «Түһэ кээһэн» дьүүллээччи, Өйдөөбөтөҕүн даҕаны «Өтө таайан» этээччи. П. Тобуруокап
♦ Өтө көр көр көр I
Бэйэлэрэ эчэйбэтэхтэрэ гынан баран, сөмөлүөттэрэ көппөт гына алдьаммытын лүөтчүк өтө көрбүтэ. Суорун Омоллоон. [Туллук:] Мартыын барахсан киһи чулуута!.. Барытын өтө көрөр, барытын өйдүүр… И. Гоголев

I
туохт. Быыс-хайаҕас булан туох эмэ курдат таҕыс, курдаттыы илит (убаҕаһы этэргэ). ☉ Проникать, просачиваться через что-л. насквозь, намочить насквозь (о чём-л. жидком)
Сытар таас анныгар уу өппөт (өс хоһ.). Ханан эмэ уу өттөҕүнэ, ол уу кэлбит хайаҕаһын түргэнник сиэмэнинэн бүөлүү кутан кэбиһиэхтэрэ. Суорун Омоллоон
Халыҥ таҥаһы өтөн, Оппоос этигэр тымныы уу тиийдэ. В. Тарабукин
2. көсп. Туох эмэ быыһынан киир, тулалыыр эйгэҕэ тарҕан, билин (сырдык, сыт о. д. а туһунан). ☉ Проникать, просачиваться сквозь щели (напр., о лучах солнца, запахе чего-л.)
Күн уотун күндээрин дуйдаммыт Күһүҥҥү айылҕа күлүмэ Эн эккин курдаттыы өтүөҕэ, Эн искэр, сүрэххэр сөҥүөҕэ. Күннүк Уурастыырап
Ыһаарыланар эт тотоойу сыта бэл манна өтөн киирэр. Н. Габышев
Өстөөх Ийэ сиргэ уламулам өтөн киирэн иһэрин туһунан араадьыйанан уонна бэчээтинэн иһиллэ турар. У. Нуолур
♦ Сир өппөт көр сир I
Кыһыны быһа көлүллэн сылбаахы буолбут, ордугун наһаа көтөхтөрбүт оҕустар сир өппөт, кыайан таппат буолбуттара. Н. Босиков
Оҕонньор билигин кырдьанбуорайан, бөһүөлэк иһиттэн сир өппөт. И. Федосеев
[Даача тутааччы] Килэрийдэ-молоруйда, Үлэлиир-үлэлиир, Сир өппөт. С. Тимофеев
др.-тюрк., тюрк. өт
II
туохт., эргэр., сөбүлээб. Элбэҕи, бөтүөххэ диэри сиэ (хол., сиикэй хааны, бөлүөҕү). ☉ Есть до отвала, до икоты (сырую пищу, напр., сгустки крови)
Ол курдук хааны хабан, бөлүөҕү бүрүнэн, өһөҕү өтөн бараҥҥыт, халтаҥ халлааҥҥа хара суор буолан, халыйаниэҕиллэн эргийиҥ. Эрилик Эристиин

n. forest fire

v. to ooze

1) проникать, просачиваться насквозь; самыыр таҥаспын өттө дождь промочил меня до нитки; 2) перен. выступать, проявляться; проглядывать; өтө бил = предвидеть, предусмотреть; өтө көр = быть прозорливым, предвидеть; өтө көһүн = (или билин =) быть видным сразу, бросаться в глаза; кини булчута өтө биллэр сразу видно, что он охотник; өтөн киир = проникнуть; сир өт = обычно в отриц. ф. одолевать, покрывать какое-л. расстояние; сир өппөт дьон они далеко не пойдут; үчүгэй үчүгэйэ өтөр погов. у хорошего проявляется хорошее.