сыһ. Чугастааҕы кэм иһинэн. ☉ В ближайшее время
Киһи атаҕа өтөрүнэн үктэммэтэх сирэ. Амма Аччыгыйа
Төһө даҕаны былаас уларыйда диэн айдаардаргыт, олох уларыта илик, өтөрүнэн уларыйыа да суоҕа. Н. Якутскай
Туйгун хоһоон, өтөрүнэн Бэйэтэ кэлэрин күүтүмүөххэ, – Ыллаан барыах, бүтэр онон. С. Тимофеев

I
туохт. Быыс-хайаҕас булан туох эмэ курдат таҕыс, курдаттыы илит (убаҕаһы этэргэ). ☉ Проникать, просачиваться через что-л. насквозь, намочить насквозь (о чём-л. жидком)
Сытар таас анныгар уу өппөт (өс хоһ.). Ханан эмэ уу өттөҕүнэ, ол уу кэлбит хайаҕаһын түргэнник сиэмэнинэн бүөлүү кутан кэбиһиэхтэрэ. Суорун Омоллоон
Халыҥ таҥаһы өтөн, Оппоос этигэр тымныы уу тиийдэ. В. Тарабукин
2. көсп. Туох эмэ быыһынан киир, тулалыыр эйгэҕэ тарҕан, билин (сырдык, сыт о. д. а туһунан). ☉ Проникать, просачиваться сквозь щели (напр., о лучах солнца, запахе чего-л.)
Күн уотун күндээрин дуйдаммыт Күһүҥҥү айылҕа күлүмэ Эн эккин курдаттыы өтүөҕэ, Эн искэр, сүрэххэр сөҥүөҕэ. Күннүк Уурастыырап
Ыһаарыланар эт тотоойу сыта бэл манна өтөн киирэр. Н. Габышев
Өстөөх Ийэ сиргэ уламулам өтөн киирэн иһэрин туһунан араадьыйанан уонна бэчээтинэн иһиллэ турар. У. Нуолур
♦ Сир өппөт көр сир I
Кыһыны быһа көлүллэн сылбаахы буолбут, ордугун наһаа көтөхтөрбүт оҕустар сир өппөт, кыайан таппат буолбуттара. Н. Босиков
Оҕонньор билигин кырдьанбуорайан, бөһүөлэк иһиттэн сир өппөт. И. Федосеев
[Даача тутааччы] Килэрийдэ-молоруйда, Үлэлиир-үлэлиир, Сир өппөт. С. Тимофеев
др.-тюрк., тюрк. өт
II
туохт., эргэр., сөбүлээб. Элбэҕи, бөтүөххэ диэри сиэ (хол., сиикэй хааны, бөлүөҕү). ☉ Есть до отвала, до икоты (сырую пищу, напр., сгустки крови)
Ол курдук хааны хабан, бөлүөҕү бүрүнэн, өһөҕү өтөн бараҥҥыт, халтаҥ халлааҥҥа хара суор буолан, халыйаниэҕиллэн эргийиҥ. Эрилик Эристиин

сыһ. Сотору, түргэнник, чугастааҕы кэм иһинэн. ☉ Скоро, в ближайшее время
Борохуот аал Суһал хонугунан, Өтөр күнүнэн, Күнүстэри күллүргэтэн, Киэһэлэри киллиргэтэн, Түүннэри түллүргэтэн [тиийдэ]. Өксөкүлээх Өлөксөй
Иһиччиттэр дьиэлэрин иһигэр Туллукчаан аһыыта өтөр ааспата, ааһыа да суох быһыылаах. Болот Боотур
2. Соторутааҕыта, олус өрдөөҕүтэ суох кэмҥэ. ☉ Недавно, в недалёком прошлом
Чэйдэрин испэккэ эрэ бары матыспакка, ымсыырбыт курдук аһыы олороллорун көрөн баран: «Кырдьык, өтөр бурдук аһы амсайбатах дьон барахсаттар эбит ээ», – дии санаатым. А. Софронов
Киһи өйүн күлүмэх күүһүгэр Ыраах да чугаһыыр алыба баар, Ол иһин өтөр сылдьыбатах дьиэбэр Мин дууһам бу хоһоон суруйар. Н. Босиков
♦ Өтөр үйэлэн — кылгастык олор, эдэр сааска быстах түбэлтэттэн өл. ☉ Уйти из жизни в молодом возрасте
Оҕоҥ аатырдаҕына, Быстах ыйаахтаныа, Суомах оҥоһууланыа, Өтөр үйэлэниэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
ср. др.-тюрк. өтүрү ‘за, после’, монг. үтэр ‘немедленно’

сыһ. Чугас кэм иһинэн; соторутааҕыта. ☉ В обозримое время
Аан ыксатыгар кирпииччэ үрдүгэр олордуллубут тимир оһох баара өтөрнаар оттуллубатах быһыылаах. Эрилик Эристиин
Бу учаастакка өтөр-наар көстүбэтэх киһи партком лиэктэрэ кэлбит. Н. Габышев
Оо, кырдьык, хаарыан ас эбит, өтөр-наар түбэспэт аспар аны иһит суох. Н. Лугинов

сыһ. Өр буола-буола, тохтуу-тохтуу, дөрүн-дөрүн. ☉ Временами, время от времени
Миша өтөр-өтөр киҥэ-наара олус холлон ис-иһиттэн кыйыттар. Н. Лугинов
Күөх буруо өтөр-өтөр тыргыллар буоллаҕына, ааһан иһэр киһи: «Бу эрэйдээхтэр кэм да тыыннаахтар эбит ээ», – дии саныыр. А. Фёдоров

сыһ.
1. Курдаттыы, батары, нөҥүө өттүнэн тобулу көтөн тахсар курдук. ☉ Насквозь
[Туйаарыма Куо:] Бу айылаах Буолуом кэриэтэ Өргөстөөх төбөлөөххө Өтөрү түһэммин Өлбүтүм ордук буолсу. П. Ойуунускай
Дьахталлар күнүскүлэрин ыан ыыппыт ынахтара тигээччилээн лиһигирэһэн, харахтарын үүтэ көстүбэккэ, маска өтөрү түһүөх курдук сырыстылар. Амма Аччыгыйа
2. Туохха, кимиэхэ эмэ утары (бар, ким); тугу, кими эмэ утары (көр). ☉ Прямо (смотреть); напролом (идти)
Төрөөбүт Ийэ дойдубут, модун харытынан силэйтэлээн, өһөгөйдөөх өстөөҕү өтөрү киирсибитинэн барда. Амма Аччыгыйа
Ньукулай күөх дьирбиилээх хараҕынан үөс курдук, өтөрү көрөн туран, тугу эрэ сүүлүктээри үөннэнэр быһыылаах дии санаата. Р. Кулаковскай

өтөрү-батары көр — толлубакка, хорсуннук утары көр. ☉ Смело, прямо, дерзко смотреть
Мустубут дьон өтөрү-батары көрөрүттэн Өксүөн Тоокуйап дьалты хаамта. У. Нуолур. Өтөрү-батары кэпсэт – аһаҕастык кэпсэт. ☉ Поговорить напрямую, начистоту
Кини [Сааскаҥ] харабылыттан уурайан, сарсыарда дьиэлээн истэҕинэ, көрсүһэн хайаан да өтөрү-батары кэпсэтэргэ санаммыта. Д. Таас. Өтөрү-батары саҥар (кэпсэт) – толлубакка, хорсуннук утары саҥар. ☉ Смело, дерзко, откровенно говорить, высказаться в открытую
«Былыргы Оҕо буолаҥҥын, былыргы кур санааҥ төбөҕүттэн төлөрүйбэт эбит», – Даша өтөрү-батары саҥарда. М. Доҕордуурап
ср. хак. өтире ‘сквозь, через, насквозь’, тув. өттүр ‘насквозь’

өр-өтөр буолбата незамедлительно, тотчас, в самом ближайшем времени; өр-өтөр буолбата , бу тиийэн кэллэ он тотчас пришёл (сюда); өр-өтөр гыммата, бүтэрэн кэбистэ он тотчас это сделал; өр-өтөр гыммата, кинигэни ааҕан кэбистэ он быстро прочитал книгу.

1) проникать, просачиваться насквозь; самыыр таҥаспын өттө дождь промочил меня до нитки; 2) перен. выступать, проявляться; проглядывать; өтө бил = предвидеть, предусмотреть; өтө көр = быть прозорливым, предвидеть; өтө көһүн = (или билин =) быть видным сразу, бросаться в глаза; кини булчута өтө биллэр сразу видно, что он охотник; өтөн киир = проникнуть; сир өт = обычно в отриц. ф. одолевать, покрывать какое-л. расстояние; сир өппөт дьон они далеко не пойдут; үчүгэй үчүгэйэ өтөр погов. у хорошего проявляется хорошее.

нареч. 1) скоро, в ближайшее время; өтөр кэлиэм скоро приду; өтөр-наар в ближайшем будущем; 2) недавно; өтөр кэлбитим я пришёл недавно; өтөртөн бэттэх с недавних пор, с недавнего времени; өтөр-өтөр через небольшие промежутки времени; по временам, временами, время от времени.

нареч. насквозь; өтөрү оҕус = пронзать насквозь; өтөрү көр = пронизывать взглядом.

өтөрү-батары көр = смотреть смелым, пронизывающим взглядом; разглядывать смело и дерзко; өтөрү-батары эт = говорить смело, дерзко, решительно.

n. forest fire

v. to ooze

a. recent; adv. quickly