Якутские буквы:

Якутский → Якутский

абарбычча

сыһ. Абарбыт, кыйахаммыт уоҕар. В раздражении, в пылу досады
Аны Кеша туран кэлэн миигин кэннибиттэн моойбун кууста: «Эн итинтэн миэхэ хоргутума, мин ити, абарбычча, быһа-хото саҥардым». Н. Габышев
«Туох куһаҕан майгылаах уолгунуй! Эйигин нарком таҥыннарар эбээт!» — абарбычча эппитэ А. Семушкин. «Кыым»

абар

туохт.
1. Кыһый, кыйахан. Чувствовать досаду, раздражение
Биэсалта эр бэртэрээ иҥнэри анньаары чырастаһаллар да, хамсаппаттар. Ону көрөн Күүстээх Уйбаан абара санаабыт. И. Бочкарев. «Эйигин көрдүү сылдьабын!» — диэтэ Сэмэнчик, абарбыт киһи быһыытынан. Н. Неустроев
Илиитин таһынан уутун ыһаат, абарбыт, кэҥээбит хараҕынан кынчарыйан кэбиһээт, тыраахтарын диэки суһаллык хааман сукулдьуйа турбута. Н. Габышев
2. Олус кыыһыр, кырыгыр, өһүөннээхтик быыппаһын. Досадовать, возмущаться, злобствовать, быть в большой ярости
Василий Егорович кэпсии олорон ис-иһиттэн абаран, быыппастан кэллэ. Софр. Данилов
Олус абаран, хаана-сиинэ алдьанан барда. А. Сыромятникова
Буруйа суох тохтубут хаан иһин иэстэһэр өй киирдэ. Абардым. Дьуон Дьаҥылы
Арамаан өлөрүн-тиллэрин билбэт гына абаран, утары дьорҕойон кэбиһэр. Амма Аччыгыйа

абар-сатар

туохт. Кырыктаахтык, өһүөннээхтик кыһый, өһүргэн, кыйахан. Гневно возмущаться, быть полным негодования
Петефи хоһоонноругар баайдар-тойоттор кыыллыы сигилилэрин абаран-сатаран туран саралааһын, баттабылы-атаҕастабылы утары охсуһууга ыҥырыы ордук күүһүрэн, сытыырхайан испиттэрэ. Софр. Данилов
Абаран-сатаран ылабын Ааспыт кэмнэри санааммын, Ыарыһах буолан турабын Ыар күннэри ааһаммын. С. Васильев
Мэктиэтигэр хараҕын дьүккэтэ кытта кытаран, абарар-сатарар. Н. Якутскай

кыһый-абар

туохт. Туохтан эмэ олус күүскэ кыыһыр. Сильно разозлиться на кого-что-л., испытывать чувство большой досады, возмущаться
Алтан Харах онтон кыһыйан-абаран, Болтоһуну иин курдук иҥнэрэн баатта үһү. Күннүк Уурастыырап
Дьэллик кыһыйа-абара саныы истэ. Н. Заболоцкай
Суоппар Алик кыһыйан-абаран өрө мөхсө түстэ. П. Егоров

кыыһыр-абар

туохт. Кырыгыран туран кыыһыр, киҥнэн. Разгневаться, прийти в ярость
Хобороос күн аайы майгыта-сигилитэ уларыйан, эригэр кыыһырара-абарара эбиллэн испитэ. А. Софронов
«Маайа, тоҕо тыаҕа тахса сырыттыҥ диибин ээ?» — диэтэ Сэмэнчик эппэҥнии-эппэҥнии, сирэйэ кытаран хаалбыт, хараҕа уоттаммыт, илиитэ-атаҕа босхо барбыт, бэрт улаханнык кыыһырбыт-абарбыт. Н. Неустроев
Манчаары Баһылай эмискэ ойон турар. Кыыһырбыт-абарбыт көрүҥнээҕэ. Н. Якутскай

Якутский → Русский

абар-сатар=

сильно гневаться; гневно возмущаться; абаран-сатаран эппитэ он говорил с гневным возмущением.

абар=

злиться, раздражаться; возмущаться; абарбыт саҥа возмущённый голос; ср. абаккалан =, абалан =.


Еще переводы:

хантас гыннар

хантас гыннар (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Туох эмэ утаҕы (үксүгэр арыгыны) эмискэ биир тыынынан иһэн кэбис. Выпить залпом, осушить (обычно о спиртном)
Эбээн оҕонньор иһитин хантас гыннарда. «Чолбон»
Кээтии санаата дэлби тууйуллан уонна абарбычча дуу, эмискэ баҕайы үрүүмкэни хантас гыннарбыта. П. Аввакумов
Друскин кимиэхэ да кыһаллыбакка биир үрүүмкэни өссө хантас гыннаран кэбистэ. С. Курилов (тылб.)

атаҕастат

атаҕастат (Якутский → Якутский)

  1. атаҕастаа диэнтэн дьаһ. туһ. Хотугулары аҕалан туран, бу курдук атаҕастаттым, бу курдук ыыстаттым диэн кэп туонан, иитэр оҕоҕутун иринньэх өлүү гыныҥ диэн кыраан, тугу эрэ бырахпыта сонум тэллэҕэр кэлэн түспүтэ. Күндэ. Хара хааммын таһаардыҥ, халыҥ тириибин хайыттардыҥ, ыкка-куска сиэттэрдиҥ, абааһы кыыһыгар атаҕастаттыҥ. Саха фольк.
  2. Ким эмэ эйигин атаҕастыырыгар, эйиэхэ куһаҕаны оҥороругар кыайан утарылаһыма. Давать себя в обиду, не оказывать сопротивления, когда тебя обижают, оскорбляют
    Атаҕастатар, баттатар, таптаппат буолан баран, тоҕо арахсыбат буолуохпунуй? Сөбүн дууһам моорук буолла. П. Ойуунускай
    — Хайа бу оҕонньор туох буолла? — Ээ, оттон ити атаҕастатан, абарбычча таҥараҕа үҥэр эбээт, сэгэриэм. Күндэ
    Маайа бу саастыы кыыһын мөҕөөрүэтээри гыннахтарына көмүскэһэр, атаҕастаппат этэ. Н. Якутскай
сыыр

сыыр (Якутский → Якутский)

I
туохт. Тымныыны аҕалан күүскэ үр, илгийэн сири-дойдуну хастаа (үксүн күһүҥҥү тыал туһунан). Дуть, задувать (об осеннем холодном, пронзительном, резком ветре). Хотуттан тымныы тыал сыырда
Отун-маһын сыырар тыал — маһы кубарытар, хагдарытар күһүҥҥү тыал. Ранний осенний ветер, от которого блёкнет, сохнет растительность. Хас да күнү быһа отун-маһын сыырар тыал түспүтэ, ол кэнниттэн улам тымныйан барбыта. Сылык сыырар тыал — тымныыны аҕалар күһүҥҥү тыал. Осенний ветер, предвещающий наступление холодов. Быйыл сылык сыырар тыал эрдэлээтэ
ср. туркм., осм. йаар, йар ‘раскалывать’, тюрк. сыр, сыйыр ‘снимать кожу, срывать листья с деревьев (о ветре)’
II
аат. Өрүс, үрэх, күөл эбэтэр аппа кытылын туруору эниэтэ, үрдэл сир. Горка, холм, возвышенность
Итиэннэ, уһуутаан баран, үрэх сыырын өрө хааман, …… эмэҕирбит чөҥөчөккө олордо. Софр. Данилов
Ол кэмҥэ кырса күнүстэри-түүннэри хаамар, ас көрдөөн муора кытылын хааһын, сыырын аннын кэрийэр. Н. Якутскай
Сыыр үрдэ, сыыр хааһа бүтүннүүтэ сааскы туундара үөрүүтүнэн туолбут, хас талах, аппа кэп-кэбиргэс, бэп-бэбиргэс саҥанан оргуйбут этэ. Н. Заболоцкай
Сыыр (күрүө) намыһахтыы көр күрүө
Нохоо, Уулаах! Ити эн өйдөөх өйдөөхтүк саҥараҕын. Мин даҕаны абарбычча, сыыр намыһахтыы эн үрдүгүнэн көтөбүн. Эрилик Эристиин
Сыыр намыһахтыы ити уол үрдүгэр түһэҕин дуу? Ити уол эйигин хайаата? Ф. Захаров
Василий Семёнович уола хотторон эрэриттэн киҥэ-наара холлон барбытын сыыр намыһахтыы эмээхсининэн таһаарда уонна туран тэлэбиисэр саҥатын улаатыннарда. «ХС»
Сыыр чыычааҕа — төбөтүгэр икки муос курдук хара түү чорбохтордоох, күөмэйин анныгар сырдык араҕас түүлээх, хара моойторуктаах, кыһыллыҥы толбонноох бороҥ өҥнөөх хоту ааһар күөрэгэй бииһэ чыычаах. Рогатый или полярный жаворонок. Кыраһа хаарынан кынаттанан, Сытыы тыалынан атахтанан, Сыыр чыычааҕа ааттанан Сырылаччы көтөн кэллэ. Саха фольк.
ср. ДТС сырт ‘возвышенность, сырт’, йар ‘яр, овраг’, кум. яр, уйг. йар ‘утёс, скала; крутой берег; обрыв’
III
аат. Үүттэн анал технологиянан оҥоһуллар кытаанах эбэтэр кытаанахтыҥы үрүҥ ас. Сыр
Тураах... сыыр элээмэтин тумсугар туора ытыран, кини аҕай буолан олорор эбит. П. Ойуунускай. Кыракый холуста мөһөөччүктэн килиэби уонна сыыры ылан Сүөдэргэ уунна: «Мэ, манан оҕоҕутун аһатыҥ!» Н. Якутскай

негодовать

негодовать (Русский → Якутский)

несов. абар, абааһы көр.

обозлиться

обозлиться (Русский → Якутский)

сов. кыыһыр, кыйахан, абар.

ожесточиться

ожесточиться (Русский → Якутский)

сов. кыырыктан, абар-сатар.

досадовать

досадовать (Русский → Якутский)

несов. абар, кыһый, курутуй.

возмутиться

возмутиться (Русский → Якутский)

сов. (прийти в негодование) наһаа абар, абар-сатар.

негодование

негодование (Русский → Якутский)

с. абарыы, абааһы көрүү; прийти в негодование абаран кэл, абар.

абарбыттыы-сатарбыттыы

абарбыттыы-сатарбыттыы (Якутский → Якутский)

сыһ. Абарбыт-сатарбыт курдук, абарбыт-сатарбыт быһыынан. Возмущенно, гневно возмущаясь
Оҕолор бары бэрт чуумпутук уонна бэрт абарбыттыы-сатарбыттыы иһиллээн олордулар. Эрилик Эристиин