массовый, маассабай общественнай тэрилтэлэр массовые общественные организации; маассабай күүлэйдээһин массовое гулянье.

с. I. (на воде) долгунуруу, долгун түһүүтэ; 2. (тревога, беспокойство) долгуйуу, айманыы; 3. волнения мн. (массовый протест) долгуйуу, долгуйуулар, аймалҕан.

1) гулянье, прогулка || прогулочный; дьон дьаарбаҥа народное гулянье; дьаарбаҥ хаамыынан сырытг идти прогулочным шагом; 2) бесцельное хождение; шатание без дела; дьаарбаҥ киһи праздношатающийся; дьаарбаҥ тэбии хождение без дела; 3) уст. массовый торг; ярмарка.

(культурнай маассабай ) культмассовый (культурно-массовый); культмассовай үлэ культмассовая работа. культура в разн. знач. культура; былыргы норуоттар культуралара культура древних народов; үлэ культурата культура труда; туорахтаах культуралар зерновые культуры; физическэй культура физическая культура.

даҕ. К и э ҥ х а б ы ылаах, далааһыннаах (хамсааһын, үлэ-хамнас). ☉ Массовый (движение, мероприятия)
Норуот маассабай хамсааһына.  [Чаҕылҕан] маассабай холбоһуктааһын саҕаланыытыгар Байаҕантай улууһугар батараактар кэмитиэттэрин бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбитэ. Софр. Дан и л о в. Фашистскай халабырдьыттартан Ийэ дойдуну көмүскүүр сэриигэ сэбиэскэй норуот маассабай героизмы көрдөрбүтэ. «Кыым»
△ Элб эх д ьо н- с эргэ кыттыылаах (оонньуу, көр). ☉ Массовый, командный (о б и г р а х)
Саала аҥаарыгар араас маассабай оонньуу, күлсүү, көр-нар, сырсыы. Д. Таас

с. 1. (явление, происшествие) көстүү, быһыы, быһыыланыы; 2. (представление) көрдөрүү, көр; массовые зрелища маассабай көрдөрүүлэр.

с. 1. (действие) көр көрдөрүү, көрүлэтии, саататыы; 2. увеселения мн. көр, көр-нар, саатабыл; массовые увеселения маассабай көр-нар.

побуд. от сэргэхсий = 1) бодрить, взбадривать; 2) перен. ободрять кого-л.; эдэр үлэһити хайҕаан сэргэхсит = ободрить похвалой молодого работника; 3) перен. оживлять что-л.; агитационнай-маассабай үлэни сэргэхсит = оживить агитационно-массовую работу.

даҕ.
1. Тардыылаах, угуйуулаах, умсулҕаннаах (дьон холобурун туһунан). ☉ Притягательный, привлекательный, заразительный (о силе чужого примера, стремления, энтузиазма)
Хас да буолан бииргэ сылдьар, бииргэ бултуур олус көхтөөх, үчүгэй буолааччы. Н. Якутскай
Доҕордуу дьоҥҥо Үлэлиир көхтөөх, Сынньанар көрдөөх, Ким эрэл доҕордоох — Ол дьоллоох! П. Тобуруокап
Мин от охсон кудулуппутум, субуу субуулаан өрүкүппүтүм, …… кыдама кыдамалаан мадьарыспытым — ол барыта кэрэ, үчүгэй да, көхтөөх да этэ! А. Бэрияк
2. Күргүөмнээх, үлүмнэһиилээх, үлүскэннээх, үлүһүйүүлээх. ☉ Массовый, многолюдный, увлекающий, азартный
Алаадьы арыылааҕа үчүгэй, үлэ көхтөөҕө ордук (өс хоһ.). Дьиҥнээх үөрүү үтүө көхтөөх. Амма Аччыгыйа
Ыһыах бары көрүн-нарын, Ыһыах көхтөөх оонньууларын Ырыа-тойук Ыаһахтаах Ыччаттарбыт күөдьүттүлэр. М. Хара
Ойуунускай национальнай-культурнай тутууга саамай көхтөөх, айымньылаах салайар үлэни ыыппыта. «ХС»
3. Күө-дьаа, сэргэх. ☉ Оживленный, живой
Кинини [оҕонньору] кытта аргыстаһар тугунан эрэ ордук сэргэх, көхтөөх, өссө ордук көрдөөх да диэх курдук буолла. Амма Аччыгыйа
Итиннэ-манна көхтөөх кэпсэтиилэр доргуһаллар, бастакы кэмчиэрийсии, тардынсыы ааһан эрэрэ биллэр. В. Яковлев
Дьон бары намыһах уҥуохтаах, өтөгөр түөстээх, саҥарбыт-иҥэрбит көхтөөх аргыспытыгар хайыспыттара. Н. Заболоцкай

аат.
1. Аһаҕас халлаан анныгар ыытыллар элбэх дьонноох оонньуу-көр. ☉ Массовое празднество под открытым небом
И. Строд этэрээтэ кэлбитин норуот ырыаһыттара күөх дьаарбаҥ күүлэйин түһэрэн көрсүбүттэр. С. Зверев
△ От үлэтигэр элбэх дьон мустан, куоталаһыы тэрийэн, төлөбүрэ суох кимиэхэ эмэ үлэлээн биэриилэрэ. ☉ Массовый добровольный неоплачиваемый труд во время сенокосной страды, сопровождаемый угощением со стороны заинтересованного лица (в старину — форма эксплуатации баями своих близких соседей)
Былыргы күүлэй үгүс өттө аат эрэ былдьаһыытыгар тэриллэрэ үһү уонна от охсуутун үчүгэйин-куһаҕанын соччо аахсыбаттара үһү. Саха сэһ. II
Бүгүн манна Никифоров кинээс күүлэйигэр отучча киһи от охсон хотуурдара күн уотугар чаҕылыҥныыллар. М. Доҕордуурап
Амма кытылын быйаҥнаах бастыҥ хочолорун атын нэһилиэктэргэ олохтоох баайдар бас билэллэрэ, сыл аайы бэдэрээтинэн уонна күүлэйинэн оттотон тыһыынчанан сүөһүнү кыстаталлара. Багдарыын Сүлбэ
2. Туһалааҕы тугу да гыммакка көлдьүн, иллэҥ сылдьыы. ☉ Праздное безделье
Онон буоллаҕына үбүнэн аһыысии сырыттаҕа. Туома, бэйэтэ даҕаны күүлэйи таптыыр суола. Н. Неустроев
Үчүгэй дьон быыһыгар харчыны эрэ эккирэтэр, Арыгыны, күүлэйи, содуру таптыыр Куһаҕан дьон эмиэ бааллар, Кинилэри тумнуҥ. И. Гоголев
Биһигини отой үлэлээбэт Күүлэй дьонунан ааттыыллар. С. Данилов
♦ Күүлэй тэбэ сырыт — туһалааҕы тугу да гыммакка, үлэлээбэккэ таах сырыт. ☉ Бить баклуши, гонять лодыря
Киимэ, иккис кылаас үөрэнээччитэ, уруогу көтүтэн күүлэй тэбэ сылдьар курдук санаммат быһыылаах, сирэйэхараҕа ньэмэйэн холкута сүр. П. Аввакумов
Тустаах үлэтэ суох, төрөппүттэрин харчыларыгар күүлэй тэбэр бэдиктэр — эдэр дьоннор бааллар ээ. «ХС»
Баҕар ким эрэ суруйааччылар онно күүлэй тэбэ, чэй иһэ сылдьыбыттара буолуо диэх курдук өйдүөхтэрин сөп. «Кыым»
русск. диал. гу´ляй