Якутские буквы:

Якутский → Русский

айаннаах

ходкий, быстрый (о лошади); айаннаах ат ходкий конь.

Якутский → Якутский

айаннаах

даҕ.
1. Айаҥҥа сыһыаннаах, айан киэнэ буолар (үксүгэр айан ханныгын көрдөрөр быһаарар тыллаах тут-лар). ☉ Относящийся к поездке, путешествию (обычно употр. с определением, указывающим на скорость, характер передвижения)
Уолусхан айаннаах уу аала, таҥнары устаҥҥын дагдаһый, — үөрэхтээх үйэбит албаһа, Өлүөнэ күүһүнүүн хатыһый! Күннүк Уурастыырап
Кыртас хайам үрдүгэр Кыһа тааска олорор, Модун, дохсун айаннаах Мохсоҕолум оҕото. С. Данилов
[Былыттар] Үрүҥ, күөх, тэтэркэй өҥнөөхтөр, Дьон курдук атынатыннар, Түргэн, бытаан да айаннаахтар, Аттаах, сатыы дьон курдуктар. И. Эртюков
2. Суһаллык, эрчимнээхтик, ыллар хардыынан сүүрүү-сэлии икки ардынан барар (аллаах ат туһунан). ☉ Ходкий, быстрый, стремительный (о ходе лошади)
Айаннаах ат. Аллаах айаннаах ат. Суһаллык тигинэтэн истибит. Айаннаах баҕайы ат түбэстэ. «ХС»
«Суолбут да үчүгэйэ бэрт, Карагез төһө айаннааҕын көрдөрүөҥ дуо?»— диэн мин оҕонньортон көрдөстүм. Эрилик Эристиин
Хабархай айаннаах ат эбит,— Хамса буруотун курдук, Суос-соҕотохто Субурус гынан хаалла!.. П. Ойуунускай

Еще переводы:

кэрпэс

кэрпэс (Якутский → Якутский)

кэрпэс айан — кыратык бара-бара, тохтуу-тохтуу бытааннык айаннааһын. ☉ Тихая езда, путешествие небольшими переходами
Кэрпэс айаннаахтан Кээлээнини кэпсииллэр, Тэҥкэ тиитин устатыгар Сэттэ хонор диэн. Өксөкүлээх Өлөксөй

сиэллэн

сиэллэн (Якутский → Якутский)

сиэллээ диэнтэн бэй
туһ. Уран тыл маастара Уурастыырап убайым, Сэттэ уоҥҥун туолаҥҥын Силлиэ тыалы сиэллэнэн Сиэлэр-хаамар айаннаах Тэргэн айан аартыгын Тэлэйэн аһаҕын. «ХС»

дайҕарах

дайҕарах (Якутский → Якутский)

даҕ. Көнтөрүк, бытаан. ☉ Неуклюжий, неповоротливый, медлительный
Сылаарҕаабыт дайҕарах лөкөй дьапсаана баатыртан дьулайда. Н. Босиков
Оҕонньор сиэр ата сири хорутуо суох бытаан, иһиттэн дайҕарах айаннаах сылгы. АаНА СТСКТ
Ермолай туохха да кыһаллыбат, балачча элбэх саҥалаах, дайҕарах көрүҥнээх [киһи]. И. Тургенев (тылб.)

хоннохтоох

хоннохтоох (Якутский → Русский)

выделяющийся из подобных себе работоспособностью, выносливостью и т. п.; хоннохтоох охсооччу косарь, работающий размеренно (но в то же время больше и лучше других); хоннохтоох айаннаах ат лошадь, идущая размеренной рысью (но в то же время проходящая более значительное расстояние по сравнению с другими лошадьми).

метрополитен

метрополитен (Русский → Якутский)

метрополитен (куорат иһигэр дьону таһар транспорт көрүҥэ. М. тимир ыллыга сири аннынан хаһыллыбыт киэҥ холлорооннорунан, copogo сиринэн тардыллар. Ол ыллыгынан электрическэй хамса-тааччылардаах, түргэн айаннаах поезтар сылдьаллар. Тохтоон дьону түһэрэр, ылар ыстаансыйалардаах. Олорго дьону туруорбутунан үөһэ-аллара таһар, эргийэ турар эстакадалардаах.)

Категория: Транспорт
кудуххай

кудуххай (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Иҥнигэһэ-тардылыга суох, түргэн. ☉ Ровный, быстрый, легкий, ловкий (в движениях)
Кудуххай айаннаах сылгы түбэстэ. «ХС»
Көрдөххө бытаан эрээри, тус үлэтигэр киирдэҕинэ кудуххай, тэтимнээх туттуулаах үлэһит этэ. «Кыым»
2. Судургу, өйдөнүмтүө, уустуга суох. ☉ Понятный, простой, доступный
Дмитрий Дыдаев хоһооннорун аахпыт эрэ киһи кини тыла-өһө намчытын, ылбаҕайын, кудуххайын бэлиэтии саныаҕа. Софр. Данилов
Кудуххай быһаарыылаах дьахтар буолан биэрдэ. А. Сыромятникова
Ыйытыы чуолкай, судургу, кылгас, кудуххай уонна ордук-хоһу сыыс тыла …… суох буолуохтаах. СОТТҮө

күннүк

күннүк (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Биир күнү быһа айанныыр сир. ☉ Расстояние, которое можно преодолеть за один день
    Манна айан суола туспа кээмэйдээх. Чааһынан буолбатах, күннүгүнэн. И. Данилов
    2
    диниэбинньик диэн курдук. Күннүкпэр санаабын хоһоонунан эбэтэр уус-уран суруйуунан киллэриэхтээхпин. «ХС»
    2
    даҕ. суолт., көр күннүктээх. Арҕаа диэки өттүн одуулаан турдахпына — аҕыс үөстээх Араат байҕаллаах эбит, аҕыс күннүк сиртэн аарыгыра, айдаара, айгыста турар эбит. Саха фольк. Иннилэригэр бүтүн күннүк айаннаах үрдүк дабаан баара. Болот Боотур
    ср. тюрк. күндүк, күнлик
бадьара

бадьара (Якутский → Якутский)

бадьара дьоруо – 1) ат айанныырыгар икки хаҥас эбэтэр икки уҥа атахтарын наар ылан үктүүрэ. ☉ Иноходь (об аллюре лошади)
[Саллааттар] хара элэмэс аты бадьара дьоруонан түһэрэн иһэр салгын харааччы сиэбит сирэйдээх, бытыктаах киһини бары эндэппэккэ биллилэр. П. Филиппов
Маҥан табанан, маҥхаай табанан бадьара дьоруо уурдаран, баран иһэбин. Л. Попов; 2) поэт. киһини долгуппат үчүгэй айаннаах (хол., ат). ☉ Художественный эпитет, описывающий езду на иноходце
Мачайар Баһылай биэс мөһөөккө барбатах бадьара дьоруо атын миинэн алааһы хайа хаамтаран тахсар. Саха фольк. Бадьара дьоруо аттардаах Баҕарах-Хаҥалас оҕолоро, Бааралаахпын билэннэр, Барбат-кэлбэт буоллулар. Саха нар. ыр. II
Сиэллээх моонньохтоох Чороон айахха Бадьара дьоруо сылгы Батыччахтыыр арыылаах Саамы кымыһын Дьалкылдьыччы куттулар. П. Ядрихинскай

барыылаах

барыылаах (Якутский → Якутский)

даҕ. Сыыдам, түргэн айаннаах. ☉ Быстрый, скорый, ходкий
Сири сиксигинэн эргийэн, дойдуну улаҕатынан урбачыйан бардахтарына, табалар барыылаах көлөлөр диэтэҕиҥ. ВВ ЫСЫ
◊ Баай барыылаах Байанайым (<Тойон> эһэм, эһэкэм) – саха өйдөбүлүгэр Байанай диэн уопсай аатынан биллэр тоҕус иччилэртэн саамай улаханнара уонна баһылыктара. ☉ В традиционных представлениях якутов – имя главного и старшего из девяти духов, известных под общим именем Баянай
Онно көрүөҥ тимир үйэҥ Олус чугас космоһын, Көрсүөҥ улуу булчут эһэҥ Баай барыылаах Байанайын. С. Данилов
Баай хара тыам иччитэ, Баттах сарын, Баай барыылаах эһэкэм. П. Ойуунускай
Баай хара тыам иччитэ баай барыылаах эһэм оҕолорбор мааны булдун тосхойбут. С. Васильев

айааһаа

айааһаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Ыҥыырга, көлүүргэ үөрэт, көлө гынарга бэлэмнээ, сыһыт. ☉ Приучать к седлу или упряжке, объезжать
Чаппа уола аҕыйах хонуктан бэттэх баар-суох баайын, түөртээх сур соноҕоһу, айааһаан дьэргэтэн сылдьар. Амма Аччыгыйа
Остуорас Түмэппий оҕото Лэгиэнтэй, Кунаны айааһаан сир тиэрбит сэгэртэй. С. Васильев
Тап-тап-табакам, Айааһыам эйиигин! Чэчир-72
2. көсп. Кими, тугу эмэ бэйэҕэр бас бэриннэр, тугу эрэ баһылаа. ☉ Приучать, покорять кого-что-л.; овладевать кем-чем-л.; осваивать что-л. Аҕаларбытын кытта Атах тэпсэн тураммыт Айааһаабыппыт Хабыр айаннаах Халлаан харааптарын. Н. Рыкунов
Бу хотугу тыйыс айылҕалаах кыраайы айааһыылларыгар, дойду оҥостоллоругар кыаҕы биэрбит балык диэн — мунду! Багдарыын Сүлбэ
Аам-даам тымныыгын, Анысхан сата тыалгын, Аргыар муус тыыҥҥын Аттыы, «саттыы» айааһыахпыт. Күннүк Уурастыырап
Эмньик аттыы ахсымныыр Эдэр сааһы айааһаан, Аны үлэ саҥалыы, Ааны аста аан бастаан. Р. Баҕатаайыскай