Якутские буквы:

Якутский → Русский

айдаарыы

и. д. от айдаар =.

айдаар=

1) шуметь, поднимать шум; бары сөбүлээн айдаардылар все одобрительно зашумели; айдаарымаҥ не шумите, не поднимайте шума; 2) скандалить, дебоширить.

Якутский → Якутский

айдаарыы

айдаар диэнтэн хай
аата. Үөһэттэн ыйыы уураахтар туһалаабаттарын ааһан, сорох түбэлтэҕэ буортулууллара, үтүө дьыаланы куолутугар айдаарыыга, хараҕы баайыыга кубулуталлара буолуо дии саныыбын. Софр. Данилов

айдаар

  1. туохт.
  2. Улахан дуорааннаах, бэрээдэгэ суох саҥаны-иҥэни, күүгээни таһаар. Издавать, производить невнятный шум-гам
    Арҕаа диэки өттүн одуулаан турдахпына — Аҕыс үөстээх Араат байҕаллаах эбит, Аҕыс күннүк сиртэн Аарыгыра, айдаара Айгыста турар эбит. Саха фольк. Бэрт өр айдааран баран нэһилиэк дьокутааттарын сэбиэтин таллылар. Амма Аччыгыйа
    Кылааһын аанын аспыта, оҕолор бүтүннүү кэриэтэ кэлэн, дуоска аттыгар мустан, тугу эрэ кэпсэтэн айдаараллар. Софр. Данилов
  3. Улахан этиһиини, муҥхаалы, содуому таһаар, содуомнаа. Затевать шумную ссору, ругань; скандалить, дебоширить
    Тоҕо милииссийэҕэ илдьэҕит, мин тугу оҥордум? Күлүгээннээбэтим, айдаарбатым, үөхсүбэтим. Амма Аччыгыйа
    Саша бэрт өр муҥхааллаан, айдааран баран, түүн хойут утуйбута. Н. Якутскай. Доҕоор, эйигин айдаарар дииллэр. Холкуос хаһаайыстыбатыгар «хаана суох өрөбөлүүссүйэни» оҥороору гынар дииллэр ээ. А. Федоров
  4. Улаханнык айманан саҥар-иҥэр (үксүгэр соһуччу); эмискэ, соһуччу улаханнык саҥаран-иҥэрэн чуумпуну аймаа. Громко, взбудораженно заговорить; неожиданно громко заговорить, нарушая тишину
    «Эбээ, тугу саҥараҕын?» — диэн умуһах айаҕар Уйбаанчык уол айдаара түстэ. Амма Аччыгыйа
    Нахов айдаарбытынан киирэн, завуч остуолун аттыгар турар олоппоско олорунан кэбистэ. Софр. Данилов
    Наахара Сүөдэр буспут мундутун хоторон, саҥардыы сиэн эрдэҕинэ, таһынааҕы ыал эмээхсинэ айдааран киирдэ. Т. Сметанин
    Элбэхтик саҥар-иҥэр, күөртээн, тарҕатан айаҕалан (үксүгэр солуута суоҕу, буолары-буолбаты). Много и возбужденно говорить, создавать шумиху вокруг какого-л. вопроса (обычно незначительного)
    Кимнээх эрэ аллааҕымсыйан, ускуустуба тэрилтэлэрэ ити билигин айдаарар хозрасчеттарыгар киирбиттэринэн сибээстээн, музыкальнай тыйаатыр сабыллыбыта, үлэһиттэрэ ууратыллыбыттара. Н. Лугинов
  5. Саҥарыллыа суоҕу саҥар, дьоҥҥосэргэҕэ кэпсээн иһитиннэрэн кэбис. Разглашать, разглагольствовать о том, о чем следует молчать
    [Балааҕыйа:] Соһуйбучча айдааран кэбистим, сэрэйбэтэҕэ үчүгэй. Амма Аччыгыйа
    — Настааны кытта кэпсэтиллиэ. — Ээ, айдаараайаҕын! Киһини саакка ыытан. В. Гаврильева
  6. даҕ. суолт., фольк. Күүгээннээх, сүпсүлгэннээх; аймалҕаннаах, түрбүөннээх. Беспокойный, шумный, бурный (обычно об эпических лесах, морях и т. д.)
    Араҕастай атыыр сылгы Ардайдаах сиэлин, кутуругун Арыйыта баттаталаабыт курдук Айдаар хара тыаларынан араарталаммыт эбит. Саха нар. ыр. I
    Тоҕус сүүлэр этиҥ илдьиттээх, аҕыс айдаар этиҥ аргыстаах, сэттэ ньиргиэр этиҥ сэриилээх [Үрүҥ Айыы Тойон]. ПЭК ОНЛЯ III

Якутский → Английский

айдаар=

v. to be noisy, make a fuss


Еще переводы:

стакан

стакан (Русский → Якутский)

м. ыстакаан; # буря в стакане воды кыраттан айдаарыы.

маргыһыы

маргыһыы (Якутский → Якутский)

маргыс диэнтэн хай
аата. Иһиирии, үһүүрүү элбээбит, Айдаарыы, маргыһыы буолбут, Саала иһэ күүгүнүнэн туолбут. «ХС»

моргуор

моргуор (Якутский → Якутский)

аат., кэпс. Элбэх буо лан дьүүлэ суох улаханнык тэҥҥэ саҥаран айдаарыы, этиһии. Беспорядочный громкий гул голосов, брань, шум, гам
Мунньах моргуора.  Эмиэ аан тэлэччи аһылла түстэ …… чуумпу хоско көрүдүөрдээҕи моргуор, аймалҕан төлө көттө. Н. Лугинов
Кыыл пиэрмэтигэр, хотоҥҥо күҥҥэ уончалыы буочука [уу] моргуор бөҕөнөн баһыллара. «ХС»

расшуметься

расшуметься (Русский → Якутский)

сов. разг. айдааран тур, айдаар.

галдеть

галдеть (Русский → Якутский)

несов. разг. күүгүнээ, айдаар.

айдаарт=

айдаарт= (Якутский → Русский)

побуд. от айдаар =; оҕону айдаардыма уйми ребёнка.

баайыы

баайыы (Якутский → Якутский)

    1. баай I диэнтэн хай. аата. Кэпсэтииттэн сүбэ ордук, баайыыттан туомтуу ордук (өс хоһ.). Өҕүллүбэт өһүөнү уурдулар, Туллубат тулууру туруордулар, Кэхтибэт кэлгиэни кэлгийдилэр, Барбат баайыыны баайдылар. С. Зверев
      Сүөһүнү баайыыны өссө судургу оҥоруохха, бу үлэ олус бириэмэни ылбатын ситиһиэххэ. «Кыым»
  1. Ыалдьар сири, бааһы саба кэлгийэргэ аналлаах туох эмэ (хол., таҥас кырадаһына). Материал, которым завязывают больное место, рану (напр., кусок ткани), повязка
    Онтон киһи илиитигэр сыстаҥныы сылдьар ыарахан баайыыны Попов төбөтүттэн арааран ылаат, дьоҥҥо көрдөрөр быһыынан тэниччи тардан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
  2. көсп. Туох эмэ тутуу холбонор бэлиэ сирэ (хол., дьиэ холлоҕоһо). Определенные места, соединяющие каркас какого-л. строения (напр., сруб дома)
    Бу айдаан, алдьархай ааҥнаабатаҕа буоллар, оскуоланы билигин түннүгүн баайыытыгар тардыбыт буолуо этилэр. Болот Боотур
    Түннүгүн аллараа баайыытыгар чугаһаан эрэр дьиэ иһинэнтаһынан мас суора сылдьар дьон саҥата-иҥэтэ суох мунньустуталаан барбыттара. В. Яковлев
    Хотон үрүт баайыытын уһаты сыыйыытын үстүү хос гынабыт. Ити хотон үрдүн наһаа бөҕөргөтөр эбит. «Кыым»
  3. Тугу эмэни өрүү, хатыы. Вязание, плетение чего-л.. Итии таҥаһы баайыы. Мунду туутун баайыы. Илими баайыы. Муҥханы баайыы
  4. көсп., эргэр. Туох эмэ мээрэйэ, кээмэйэ (хол., сэбирдэх табах). Мера, размер чего-л. (напр., связка листового табака)
    Биир бааһынай оҕонньор кэлэн сүбэлээтэ. «Эн бурдук отун салҕааттаан баран, ол устун таҥнары дьурулаан түс», – диэн. Инньэ диэн баран биир баайыы бурдук отун биэрдэ. Саха фольк. Оҕонньоро [Хабырыыс оҕонньор] куорат атыыһытыттан таһаарбыт биир баайыы сэбирдэх табаҕа баранан эрэр. И. Гоголев
    Остуолга обургу ыга эриллибит хара сукунаны, икки «Дорообо» чэйи, хас да баайыы сэбирдэх табаҕы, куһуок саахары уурталаатылар. Тумарча
  5. даҕ. суолт. Саптан өрүллүбүт өрүү. Связанный из ниток, вязаный
    Айаан дэҥҥэ Аайаны көрөр, дьахтар сирэйин үрүҥ баайыы былаатынан тууна баанар, хара харахтара эрэ чоҕулуһаллар. Н. Габышев
    Орто баайыы – орто ахсааҥҥа сылдьар ким-туох эмэ. Имеющий неплохую репутацию (напр., в общественном мнении)
    Үлэбит чааһынан эттэххэ, оройуоҥҥа орто баайыыга сылдьабыт. «Кыым»
    Киһи эбэтэр тугу да билбэт, эбэтэр барытын билэр, сатыыр буолара сөп эбит. Орто баайыы киһи туохха нааданый. А. Сыромятникова
    Матаар аҕатын ууһа сурукка кытта киирбит. Онтон көстөрүнэн, кини орто баайыыга киирсэр аҕа ууһа эбит. Багдарыын Сүлбэ. Харах баайыыта – тугу эмэни куолутугар эрэ оҥорон баран, барыта үчүгэй курдук тупсаран көрдөрүү. Преднамеренное приукрашивание чего-л., очковтирательство
    Туһалыылларын ааһан, сорох түбэлтэҕэ буортулууллара, үтүө дьыаланы куолутугар айдаарыыга, хараҕы баайыыга кубулуталлара буолуо дии саныыбын. Софр. Данилов
    Бандьыыттар суут-сокуон сиэрин тутустахпыт аатыран, харах баайыытыгар да буоллар, бэркэ силигин ситэри [Уулаах Уйбааны] доппуруостууллар. ФЕВ УТУ
    Саҥаны, үчүгэйи оҥорор оннугар, эргэни-хаарбаҕы бөрөөн күлүгүрдэн, хараҕы баайыыттан аккаастаныахха наада. «ХС»
    Ат баайыыта – босхо сылдьыбыт сылгыны кыратык аһатан (эбэтэр хас да хонукка аһаппакка) көлүүргэ эбэтэр сүүрдэргэ анаан хатарыы. Выдерживать коня с нагула перед долгой дорогой (или вообще перед ездой), давая ему определенное количество корма или держа его (иногда несколько суток) без корма
    Ат баайыытыттан диэн мээнэҕэ эппэттэр. «Кыым». Туомтуу баайыы – быа аҥаар уһугуттан тартахха сөллөн кэлэр гына солбуйа тардан баайыы. Завязывание распускным (якутским) узлом
    Муҥунан көтүтэн иһэр атын эмискэ эргилиннэри тардан, сиргэ тура түһээт, [Микиитэ] саха аатырбыт туомтуу баайыытынан солбуйа тарда охсон кэбиһэр буолла. Сөллүө, ахсыа суоҕа туомтуу баайыы! Амма Аччыгыйа
айдаарсыы

айдаарсыы (Якутский → Якутский)

айдаарыс диэнтэн хай
аата. Айдаарсыы күөдьүйэн таҕыста. Амма Аччыгыйа
Балыйсыы, айдаарсыы, Сырсыы бөҕө буоллубут. Дьүөгэ Ааныстыырап
Буолла күнүскү омурҕан, Табахтааһын, айдаарсыы. Баал Хабырыыс

шуметь

шуметь (Русский → Якутский)

несов. 1. тыаһаа, тыаһаа-ууһаа; 2. разг. (браниться) айдаар, этис, үөҕүс; 3. разг. (много говорить, волноваться) айдаар, айман; 4. разг. (привлекать внимание) кэпсэл буол, кэпсэлгэ сырыт.

күйгүөрүй

күйгүөрүй (Якутский → Якутский)

туохт. Элбэхтик саҥар-иҥэр, айдаар. Громко шуметь, галдеть. Мунньахха дьон күйгүөрүйэ түһэр