айгырыын силик көр айгыр-силик
Аҕыс иилээх-саҕалаах, Атааннаах-мөҥүөннээх, Айгырыын силик Аҥаат-муҥаат Аан ийэ дойду Айылгылаах аралы далбарыгар, Кэскиллээх киэҥ киэлитигэр Айыллан үөскээбит. Саха нар. ыр. II

бүөбэйдээ диэнтэн бэй., атын. туһ. Саха саҥа үөскээбит сэбиэскэй литературата улуу суруйааччы М. Горькай айылгылаах алгыһынан бүөбэйдэнэ силигилии сайдыбыта. ФЕВ УТУ
Манна МГУ-га кэлэн бүөбэйдэниэхтэрэ, Кынаттанан үрдүккэ-чыпчаалга көтүөхтэрэ: Улуу Сибииртэн, ыраах Ленаттан, Кэрэ Кавказтан, кырдьаҕас Киевтэн. С. Васильев

доҕуһуоллаа диэнтэн бэй
туһ. Эн айыыһыт буолан, алта кыыс арыалланан, алта уол доҕуһуолланан көрсүөҕүҥ. П. Ойуунускай
Арыт Дохсун Дорҕооннору Доҕуһуолланан, Арыт Айылгылаах Ырыаны Аргыстанан, Эн мин хоспор киирэн кэлэҕин. М. Ефимов

сиргэн диэнтэн дьаһ
туһ. Ама мин билигин …… Сидьиҥ өлүү курдук Сиргэппитим иннигэр …… Син Айыыттан айылгылаах Киһи буолабын. Саха нар. ыр. II
[Уол:] Хотуой! Хотуой! Суолтан туораа, аты сиргэттиҥ! П. Ойуунускай
Куртуйахтар субу иннилэриттэн өрө талыгыраһан тахсан аттары сиргэтэллэр. П. Филиппов

көр айгырас
Айгырастаах симэхтээх, Алтан көмүс дыбарыаскар Абыраллаах күндү малбын Айылгылаах анал тааспын, Аһатыахсиэтиэх буолаҥҥын, Албаҕалаан ылбытыҥ. Эллэй
Билигин бу кулууп түннүгүнэн арыы хатыҥ айгырастаах симэҕэ Тэлибириирин эһиги бэйэҕит көрөҕүт. М. Доҕордуурап
Барылаччы симэммит, Баараҕай таһаалаах, Айгырастаах силиктээх Аар харыйа Аҥаарыйар ааттааҕа Аарыгыран көһүннэ. Н. Ефремов

көр арылы
Аҕыс иилээхсаҕалаах Аан ийэ дойду Айылгылаах аралы далбарыгар, Кэскиллээх киэҥ киэлитигэр Айыллан үөскээбит. Саха нар. ыр. II. Сөрүүн тыал үүрдэ Босхо былыты Арҕаа мырааҥҥа, Араас өҥнөнөн Кылбаара кыыста Аралы кустук Сайаҕас халлааҥҥа. С. Данилов
Аралы халлаан тардыытынан, Айар иэйии тыына, Кыталык кыыл буолан, Тойон Мүрү тумулугар Түүн үөһэ бадахтаах, Түһэн тиийэн кэлбитэ. Күннүк Уурастыырап

көр былаһыгар. Бүтүн күн былааныгар тугу да бултуйбатыбыт. Бачча киэҥ ойуур былааныгар биир да куобаҕы көрбөтүбүт
□ Байбаллаах Марба олорбуттарын былааныгар ситиччэ улаханнык иирсэ илик этилэр. Күндэ
Ханна сылдьарым былааныгар Хааннаах ыт курдук Көрүллүбүтүм иннигэр, Син Айыыттан Айылгылаах Киһи буолабын. Саха нар. ыр.

туохт. Албыннаантүөкэйдээн, үктэтэн тугу эрэ ыл, ситис. ☉ Добиваться чего-л. путем мошенничества, плутовства, путем коварства, хитрости; выпрашивать, выклянчивать, выманивать
Абыраллаах күндү малбын, Айылгылаах анал тааспын, Аһатыах-сиэтиэх буолаҥҥын, Албаҕалаан ылбытыҥ. Эллэй
Аны аҕыйах да харчыны Албаҕалаан булбут киһи, Айаҕын атытыа эбитэ ээ... А. Софронов
Кинилэр биһигини сымнаҕас дьон буолбута буолан, албаҕалааннар, үктэтэн албыннаан көрөөрү гыналлар диэн Вальколаах Шульга сэрэйбиттэрэ. А. Фадеев (тылб.)
Суон Байбаас үс сыллааҕыта Дьааҥыга тахсан, ханнык эрэ тоҥус баайын албаҕалаан эһэ сүүйбүт. И. Гоголев

даҕ.
1. Наҕыл-холку майгылаах, эйэҕэс. ☉ Ласковый, незлобивый, добродушный, с кротким, нежным нравом (о человеке)
Эчикийэ оҕолоор, ити, бэйэлээх киһи, — Хайдах эрэ үтүө, айылгылаах майгылаах, Сатыы аҕай намылы санаалаах сүрэхтээх. Саха нар. ыр. II
Санаан көрдөххө кини Нина аҕалаах ийэтэ олус сэмэй намылы дьон. Н. Габышев
2. поэт. Бытааннык, намыыннык түһэр, көп (хаар туһунан). ☉ Тихо падающий, мягкий, пушистый (о снеге)
Хаар оргууй түһэр, Намылы хаар. Хаар хайдан түһэр Нэлим сыа. Н. Босиков

аат., сөбүлээб. Ким эмэ тугу эмэ гынарыгар, тугунан эмэ дьарыктанарыгар куомуннаахтара, кыттыгастара. ☉ Сообщники, сопровождающие кого-л., примкнувшие к кому-л.
Хотунан-соҕуруунан тэлэкэчийбит Былас обургу үөрэ-сүүрүгэ элбэҕэр ким да мунаахсыйбат этэ. Е. Неймохов
Кумайан тойуга дуорааннанан, этэр тыла илбистэнэн, саҥарар саҥата саталанан, кутуран куйуһутан, үөрдэрин-сүүрүктэрин ыҥыртаан, абааһыларын арҕаран барда. И. Федосеев
Айылгылаах муудараһынан үөрүн-сүүрүгүн ханна да бычыгыраппакка баһылаан-көһүлээн илдьэ сылдьар тыа кырдьаҕас бөрөтүн курдук. А. Фадеев (тылб.)
♦ Үөр-сүүрүк тардыс (тардын) — биир санаалаахтаргын, куомуннаахтаргын мус, кыттыһыннар. ☉ Привлекать, завлекать своих сообщников, пособников, соучастников
[Бассабыык] хата билигин ханна эмэ тиийэн үөр-сүүрүк тардынан бэйэҕитигэр иһэр да буоллаҕына көҥүлэ. ХКК