м. ымсыы (ымсыырдыы), умсук, алып; ввести в соблазн ымсыырт.

аат. Алыбы көрдөрүү; алып күүһүнэн баһыйыы, сүүйүү. ☉ Волшебство, колдовство
Аһара ыарахан трюгу итинник олус чэпчэкитик толоруу билбэт киһиэхэ, кырдьык, алыптааһыҥҥа чугаһыыр этэ. ДьДьДь

алкый диэнтэн хай
аата. Күндү этэ миэнэ атым... Ааһар алып алкыйыытыттан Ахсым суолбун ымыылыыра. Таллан Бүрэ

туохт., фольк. Харса суох дьөлүтэ оҕус, саайталаа. ☉ Ударять, бить нещадно кого-л.. Куралай Кустук Улуу Күтүр [аартык иччитин] көхсүн хараҕын охсон ойбоннообутунан барда
Саха фольк. Алып-Чарай тоҕус сүүс тоҕус толуу боотур кулуттарын ыҥыртаран ылан, орулуу-орулуу охсон ойбонноото. Д. Апросимов

I
аат., түөлбэ. Тайах. ☉ Лось, сохатый
Хандаҕай тайах диэн өйдөбүлгэ биһиэхэ туттуллара урут сурукка бэлиэтэнэ илик этэ. «Кыым»
монг. хандгай, бур. хандагай
II
даҕ., фольк. Хадаар майгылаах, өһөс. ☉ Упрямый, строптивый
Ала Дуурай бухатыыр Адаар хара тыаны Атаҕын Аннынан Аймаан айанныыр Алып хандаҕай атын Өрүкүтэн аҕаллылар. П. Ядрихинскай

аат., үөхс. Дьиикэй, дьиккэр. ☉ Подлец, негодяй
Туох маннык иирэр бэдик кэлбит бэйэтэй?!! Туох маннык тосту-туора чугучу түспүт бэйэтэй?!! П. Ойуунускай
[Үөксүкү:] Тохтоо, чугучу! Тылгын быстарыам! Суорун Омоллоон
[Алып-Чарай — Курулай Кустукка:] Чугучуну бу сырыыга тумсун тууһун чулбутуллуо, туос араҥаҕын хастатыллыа! Д. Апросимов

I
аат.
1. эргэр. Дириҥ бадараан, түгэҕэ суох оборчо. ☉ Глубокое болото, топь
Тумсун үрдүнэн Туора түспүт муостаах, Тутум атахтаах, Луоҕаттан иҥнибэтэх Луо бээгэй оҕустаах Алып Хара …… Аҥаарыйар аартыга. П. Ойуунускай
Ол анараа өттүн диэки аһара көрдөҕүнэ ап төрдө Алып Хара обургу бу өлүү луоҕатын ис кырыытыгар …… үс төгүл эриллэн баран түүрүллэн сытар үһү. Ньургун Боотур
2. кэпс. Туох эмэ уһуннук сытан кэлимсэлэһэн дьүдьэйбитэ, лааҕы буолбута. ☉ То, что слежалось, утратило свежесть, подгнило
Эргэ үйэ элбэх сааһыгар мунньуллубут сытыйбыт луоҕа бөхтөрүнэн саҥаны саба ыһыахтыы сатыыр. Амма Аччыгыйа
II
аат. Ынах сүөһү кутуругун төбөтүн маҥана. ☉ Белый кончик хвоста (у коровы, быка)
Луоҕалаах кутуруктаах оҕус.  Эдэр кунан оҕустар …… күрэс былдьаһаары луоҕалаах кутуруктарын Субуччу тутаннар Күрдьүөттэһэ-күрэстэһэ Күрэс былдьаһа оонньууллар эбит. А-ИМН ОЫЭБЫ. Тэҥн. дуоҕалаах
ср. тюрк. туҕлук ‘имеющий знамя, со знаменем’

сыһ. Айыы киһитинии (иһирэхтик, үтүөтүк, үтүөнү-дьолу баҕарардыы, эбэтэр сахалыы, үтүө саха киһитинии эбэтэр үтүө саха тылынан). ☉ По-человечески, по-доброму; как добрый якут; на добром якутском языке
Билиги дьахтар хаана-сиинэ кытара кыыһан барда …… үс төгүл айыылыы туойан дьалыһыйда. ПЭК ОНЛЯ III
[Хаһыҥнаах лабыкта] Күн айыылыы, ырыалыы Өлбөт-сүппэт үөстээххин, Эйигин кыайбат тымныы, Уот куйаастан ииммэккин. И. Гоголев
Айыылыы баҕараҕын барыга!.. Үөрүү үрдүктэн үрдүк өрөгөйүгэр, Таптал хааччаҕа суох алыбыгар, Ахтыы үрдэ суох үлүгэригэр. М. Карим (тылб.)

тыаһы үт. туохт. Тыҥаабыт устурууна курдук синньигэстик тыаһаа. ☉ Издавать тонкий звук, подобный звуку туго натянутой струны
Үчүгиий-үчүгэй кырыымпа Кыҥкыныыр тыаһа иһилиннэ. Уйадыта тардар алыпка Мин сүрэҕим, дууһам бэриннэ. И. Эртюков
△ Оҕо курдук олус синньигэстик, саҥар, ыллаа. ☉ Издавать писк, пищать как ребенок
Өйдүүбүн — бу курдук күлүмнэс урсуну, Кыталык кылбааран, кыҥкыныы ыллыырын. П. Ойуунускай
Омуннуран бөтүөхтүү-бөтүөхтүү, үөһэ тыыммахтыы-тыыммахтыы, Үрүҥ Үкэйдээн кэпсиир саҥата кыҥкынаан иһиллэр. Амма Аччыгыйа

аат. Алпаабыкка киирэр саҥа дорҕоонун бэлиэтэ. ☉ Буква
Кыһыл, күөх харандаастарынан олус дэхси тэҥ буукубалары кэчигирэччи туруортаан «Дневник» диэн суруллубут. Амма Аччыгыйа
Былыргы биир киһи сыҥаах баттанан олорон: «Дьиэ-буо»,• диэн дьиэрэтэн ыллыыр ырыатыгар эбии нуучча ырыатын куорматынан аһаҕас буукубатын ахсаана тэҥ ылланар ырыа диэн үөскээн таҕыста. Эрилик Эристиин
Арпагыраапыйа доҕолоҥнууруттан эбитэ дуу, олортон сорохторо (Алып Самнаҕай, Күөкэй Боллоҥ эҥин курдуктар) кыра, улахан буукубаттан булкуйа сурулланнар анал аат буолалларын мунаахсытан ылаҕын. ФЕВ УТУ
Кырачааннарга буукубаны биллэрэ, сатаан ааттата, олору холбооттотон тыл таһаартара үөрэтии хас биирдии ымпыга-чымпыга Евдокия Дмитриевнаҕа сүктэриллэр. «Кыым»