Якутские буквы:

Якутский → Якутский

анаарыы

аат. Билии-көрүү, ырыҥалааһын. Познание, разбор, постижение сути чего-л.
Философия диэн баары барытын (бытиены), аан дойдуну өйдөөһүн, аан дойдуну анаарыы, нууччалыы эттэххэ, мировоззрение буолар. «ХС»
П.А. Ойуунускай аан дойдуну марксистскай-ленинскэй анаарыыта, революционнай дьулуура, дьиҥнээх партийноһа кини айымньыларын дириҥ идейноһын быһаарбыттара. «ХС»

анаар

туохт.
1. поэт. Киэҥи, ырааҕы, уйаара-кэйээрэ биллибэти биирдэ хабан көр, бэйэҕэр иҥэрин. Враз охватить своим взглядом, понятием, впитать в себя необозримое, далекое, необъятное
Орто дойдуну очуос үрдүттэн бүтүннүү анаардарбын диэх курдук, тайаҕар тирэнэн баран, чинэллэн олордо. Суорун Омоллоон
Мин мантан, Ньурба орто оскуолатын түннүгүн анныттан, аан ийэ дойдубун анаара одуулуу турабын. С. Федотов
Ырыанан былыкка ытынным, — Ырааҕы эргитэ анаардым, — Туруйа турууктуур суолунан Дуорайда хоһоонум тобуллан. Н. Габышев
2. Өйдөөн-дьүүллээн, болҕойон көр. Изучать, внимательно, вдумчиво постигая, познавая всю суть
Биир итинник айан кэнниттэн табаларын аһата туран айанныахтаах хайысхатын анааран көрбүтэ — халлааннаах сирэ хара тумарыкка муммуттар. С. Федотов
Маннык баай төрөөбүт айылҕатын Маппыр, аан маҥнай көрбүттүү, анаарда. Л. Попов
Аттыгар бэл туох баарын Адьаһын да анаарбат. М. Ефимов
Бил-көр, ырыҥалаа. Познавать, понимать, постигать суть
Оттон араадьыйаны истэн, хаһыаты ааҕан аан дойдугун анаар ээ. С. Федотов
Көрөр хараҕым сабыллыбыта, истэр кулгааҕым бүөлэммитэ, уһуну-ырааҕы анаарбат буолтум өр буолла. Болот Боотур
ср. монг. аҥхар ‘смотреть, всматриваться’

Якутский → Русский

анаар=

поэт. зреть, созерцать.


Еще переводы:

анаарбахтаа

анаарбахтаа (Якутский → Якутский)

анаар диэнтэн тиэт
көрүҥ. Ымсыырабын айанньыттар Айааннарын анаарбахтаан: Билбэтэҕи билэллэрин, Көрбөтөҕү көрөллөрүн Көхсүбүнэн сабаҕалаан. С. Тарасов

айгылат

айгылат (Якутский → Якутский)

туохт., поэт. Туругурт, сириэдит. Добиваться полного благополучия, счастья и довольства в жизни, иметь дом-хозяйство — полную чашу
Алаһа дьиэни айгылатыҥ, Аал уоту айгыһыннарыҥ, Алтан сэргэни анньыҥ. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Күһэҥэй:] Аналлаах доҕорун Анаарар буолуохтун, Алаһа дьиэни айгылатыахтын. Суорун Омоллоон

бухатыырдыы

бухатыырдыы (Якутский → Якутский)

сыһ. Бухатыыр курдук. По-богатырски, как богатырь
Эрдийэ саныыбын Пруссия сыһыытын Буһуктаах толоонугар Бухатыырдыы хаамсарбыттан. С. Васильев
Сэбиэскэй киһи, урут аан дойдуга киһи аймах номоҕор даҕаны анаарбатах суолун кылгас кэмҥэ бухатыырдыы хардыылаата. Н. Габышев

мөлбөрдөө

мөлбөрдөө (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Бытааннык сыҕарый, хамсаа, уһун (олус улаханы, кэриҥнээҕи этэргэ). Очень мед ленно и плавно двигаться, плыть (о чём-л. очень объёмном, крупном)
[Күн] аргыый устан мөлбөрдөөн саҕахтан тэйбэккэ эрэ сир ийэни анааран көрөр. «ХС»

уһун-ыраах

уһун-ыраах (Якутский → Якутский)

аат. Кэлин, хойут буолуохтаах туох эмэ. Будущее, грядущее
Көрөр хараҕым сабыллыбыта, истэр кулгааҕым бүөлэммитэ, уһунуырааҕы анаарбат буолбутум өр буолла. Болот Боотур
Эйигин, хата, уһунуырааҕы эҥсэн толкуйдуур улахан өйдөөх уол эбит диэн хайгыы иһэбин. С. Дадаскинов

чыҥырҕат

чыҥырҕат (Якутский → Якутский)

чыҥырҕаа диэнтэн дьаһ
туһ. Таҥалайдарыгар тылларын тамырҕатан саҥаран чыҥырҕаталлар. С. Руфов
[Оҕонньор] Тоҥ луому ылан Туруору саайан чыҥырҕатта. С. Васильев
[Хотой] Тордуох тумсун чуубурҕатан, Таас таҥалайын чыҥырҕатан, Түүлээх чөмчөкөтүнэн бүдүүлээтэ, Арылхай харахтарынан анаарда. П. Дмитриев

килээриччи

килээриччи (Якутский → Якутский)

сыһ. Биир тэҥник килэйэн көстөр гына. До блеска. Сирэйин күн уота килээриччи сиэбит
Килээриччи көр (одуулас) — килэйбит хараххынан бытааннык анааран көр. Медленно обводить широко раскрытыми глазами вокруг
Боруукай балта кини диэки иччитэ суоҕунан килээриччи көрөн хаалла. Болот Боотур
Дьэбиннээҕинэн килээриччи Дьиэтин тула одууласта. С. Васильев
Салгыннаабыт хараҕынан ол-бу диэки килээриччи көрүтэлээтэ. «ХС»

чинэлин

чинэлин (Якутский → Якутский)

чинэй диэнтэн атын
туһ. Бүүчээн оҕонньор …… өрө чинэллэн турбахтыы түһээт, биирдэ ньүрүс гынан, кутаа уот тыллары куппутунан барда. Амма Аччыгыйа
Орто дойдуну очуос үрдүттэн бүтүннүү анаардарбын диэх курдук, тайаҕар тирэнэн баран, чинэллэн олордо. Суорун Омоллоон
Оһоҕо сылыйарын кэтэһэн дүлүҥ олоппос үрдүгэр чинэллэн олорбохтоото. «ХС»

чочоруттаҕас

чочоруттаҕас (Якутский → Якутский)

даҕ. Туохтан эмэ чочоруйан тахсыбыт курдук уһуктардаах (хол., таас очуоһу этэргэ). С рваной верхушкой, с ломаной, зубчатой вершиной (напр., о скале)
Арҕаа өттүн Анааран көрбүтүм: Чороон айаҕы Чороччу туппут курдук Чочоруттаҕас тумуллардаах буолбут. Саха нар. ыр. Чочоруттаҕас таастар быыстарыгар дьэбэрэлээх уу будулуйа сытара. С. Курилов (тылб.)

атааннаах- мөҥүөннээх

атааннаах- мөҥүөннээх (Якутский → Якутский)

фольк. Охсуһуулаах, түрбүөннээх, иирээннээх, аймалҕаннаах (олоҥхоҕо аан дойдуну бөлөһүөктүү анаарар хоһоон көһөр олугуттан). Беспокойный, тревожный, полный раздоров, борьбы (из формулы олонхо, философски живописующей древнюю эпическую страну, вселенную, мир)
Ону ааһа көрдөҕүнэ — аҕыс иилээх-саҕалаах, атааннаах-мөҥүөннээх аан ийэ дойдуларын хаба ортотугар аҕыс салаалаах Аар Кудук Мас үүммүт эбит. Ньургун Боотур
Аҕыс иилээх-саҕалаах Атааннаах-мөҥүөннээх Айгыр-силик Аан ийэ дайдыбытыгар Ат таппатынан Аньыы баҕадьы Ааҥнаабыт эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Аҕыс иилээх-саҕалаах, атааннаах-мөҥүөннээх Аан Ийэ дойдуга уол оҕо барахсан эрэй бөҕөнү эрэйинэн тэлэргэ, муҥ бөҕөнү муннунан тыырарга ананан айыллар буоллаҕа эбээт. Далан