аппай диэнтэн -ан сыһыар-х сыһ. суолт. тут-лар. Тугу да гыммакка, таах. ☉ Приоткрыв рот, бесцельно, понапрасну
Мин көмөлөспөтөхпүнэ, аппайан олорууһуккут дии? Сэриилэһэн абырыах дьон эбиккит. Софр. Данилов
Бу кыыс эмиэ улахан дьон кэпсэтэрин истэн аппайан олордо. В. Гаврильева

дьүһ. туохт.
1. Бэрт кыратык аһылын, сэгэй эбэтэр ситэри сабыллыбакка хаал. ☉ Приоткрываться, закрываться не вплотную
Ити курдук саныы олордоҕуна, хос аана аппайда — «пятиминуткаҕа, начаалынньыска» диэн саҥа дуораана иһилиннэ. М. Попов
Үүтээн аана ситэ сабыллыбакка аппайан турар. Барыта күөдэл-таһаан буолбут. В. Протодьяконов
2. сөбүлээб. Туох да солуута суох айаххын киэҥник аллаччы ат. ☉ Беспечно широко разевать рот
Мин куорат сонунуттан саамай туустааҕын кэпсии турдахпына, кини биэстэ-алтата сыҥааҕырдаан айаҕа аппайда. «ХС»
Көлөппүнэ [киһи аата] тыыллаҥнаата, дьааһыйан аппайда. «Айаҕа тугун киэҥэй, туох этин тулутуох баҕайыный», — дии санаатым. Н. Заболоцкай
△ Туохха да кыһаммакка аллайан тур эбэтэр олор. ☉ Ротозейничать, не обращать ни на что внимания. Уол аны тэлэбиисэр көрөн аппайда
ср. хак. аҥмай ‘держать рот открытым’

1) приоткрываться; аан аппайда дверь приоткрылась; күлэн аппайар он весело смеётся, широко раскрыв рот; 2) перен. ротозейничать, зевать; не замечать; аппайан хаал = прозевать.