м. арамаат, үчүгэй сыт; аромат духов духуу арамаата.

ароматный прил. арамааты-най, арамааттаах, үчүгэй сыттаах.

прил. 1. (ласковый) нарын, сымнаҕас, эйэҕэс; нежная мать эйэҕэс ийэ; нежный взгляд эйэҕэс көрүү; 2. (тонкий, мягкий) сымнаҕас, нарын, чараас; нежная рука нарын илии; нежная кожа сымнаҕас тирии; нежный аромат нарын арамаат; 3. (хрупкий) намчы, кэбирэх; нежная девочка намчы кыысчаан.

сыһ. Дорҕоонноохтук, ааттаахтык, киэҥник (аатыр). ☉ Громко, славно, знаменито (стать известным)
Үлэтин нуорматын Үгүстүк куоһарар, Ол онон шахтатын Албаннык аатырдар. И. Эртюков
Албаннык аатырбыт, сир биэрбит күөх садыҥ Арамаат сытынан аҥкыйбыт. А. Абаҕыыныскай

көр дыргый
Биһиги иннибитигэр үрүҥ эттээх туоска хара ситим дыргыллан сытарыныы, тунал маҥан эйгэҕэ хара дьирбии буолан, уу харааран көһүннэ. С. Тумат
Арамаат сытынан дыргыллар Ньургуһун, таҥара кийиитэ. М. Ефимов

айаатаа диэнтэн хай
аата. Сайылык аайы атыыр оҕус айаатааһына, ынахтар маҥыраһыылара, ньирэйдэр мэҥирэһиилэрэ самаан сайын киэргэлэ буолан иһилиннилэр. В. Протодьяконов
Былырыыҥҥа диэри ынах маҥырааһына, оҕус айаатааһына, сылгы кистээһинэ, оҕолор ньамалас саҥалара сайылык иһин толорон кэбиһэрэ. И. Федосеев
Оҕус айаатааһына, ача күөх от арамаат дыргыл сыта муннубар сабыта биэрэргэ, арыылаах алаадьы амтана айахпар биллэргэ дылы буолла. Г. Колесов

даҕ. Аһыы соҕус. ☉ Кисловатый, горьковатый, крепковатый
Үрэхтэн сөрүүнүнэн салгыйда, сииктээх от сыта түптэ буруотун аһыытыҥы кэрэ сытын сайыта охсор. Н. Габышев
Сотору буолаат, аһыытыҥы сыт билиннэ, онтукпут кэнникинэн дыргыйан, сыҥаахпыт уута сүүрэн барда. И. Егоров
Итинник сиилэс күөх өҥнөөх, үчүгэй, аһыытыҥы, арамаат сыта сыттаах буолар. СИиТ

туохт. Куһаҕан, ыар (киһи аҕынньыта төллүөх) сытынан аҥылый. ☉ Издавать дурной запах, вонять, смердеть
Хайа, доҕоор, оттон айаҕын сыта күтүр күҥкүлүйэ сытыа суоҕа дуо? Суорун Омоллоон
Кинээс итини [үгэргээһини] бэйэтигэр ылынан, аҕылаан эрэ кэбистэ, айаҕыттан арыгы сыта күҥкүлүйэр. М. Доҕордуурап
Биһиги салгыммытыгар сайыҥҥы сибэкки арамаата дыргыйар, кинилэр салгыннарыгар сэрии дьааттаах, өлүк кэҥсик сыта күҥкүлүйэр. Т. Сметанин

күөгэй I диэнтэн арыт
көстүү. Күөх солко сэбирдэх Күөгэлдьийдэ, сэгэрдээр! Чопчу көмүс мутукча Нуоҕалдьыйда, доҕоттоор! Амма Аччыгыйа
Хахыйах уонна титирик ойуурунан ардайдаммыт тыа, илинтэн үрэр итии тыалга бигэнэн күөгэлдьийэр. М. Доҕордуурап
Маша атыттан түһэн байааттаҥнаата, Кини хараҕар сир иҥнэри-таҥнары түһэн күөгэлдьийдэ. М. Доҕордуурап
Эмискэ сирэ кута курдук күөгэлдьийбитэ, өрүтэ түллэх гынан кинини [Молтойу] түү мээчиктии ыла-ыла, быраҕаттыырга дылыта. И. Федосеев
Ийэ сир барахсаҥҥа илгэ сайын эргийэн, улуу айылҕа күөх илгэнэн күөгэлдьийдэ, арамаат сытынан аҥылыйда. «Кыым»

даҕ., поэт.
1. Сып-сырдык кытархай, тэтэркэй (өҥ). ☉ Ярко-красный, алый; румяный (цвет)
Халлаан кырааската аалай өҥүнэн көрбүт. Ол күн арахсар саһарҕата буоллаҕа. Эллэй
Валерий Иванович сүтэ-сүтэ көстөн кэлэр, күөх, аалай өҥнөрүнэн ибигириир ыраах кустуктары одуулаан турда. Л. Попов
Аалай хааным тохтубута Россия дэхси хонуутугар, Кыһыл төлөн сибэкки буолан, Кыыһа үүнэр буоллаҕына, — Син биир этиэҕим Сирдээҕи дьолу билэбин диэн. Т. Сметанин
2. Чаҕылхай, сиэдэрэй; күндү, үтүөкэрэ. ☉ Яркий, нарядный; прекрасный (поэт. эпитет)
Москваҕа олорон санаатым Сэргэлээх барахсан даачатын: Арамаат сытынан аҥныбыт Аалай күөх аларга хаамарбын. Күннүк Уурастыырап
Үргэл тойон кыыһа Үргүүк удаҕан аалай солко аһын эрийэ кэбиһэн олорон, кыһыл көмүс тарааҕынан тараана олорор эбит. Саха фольк. Аалай чыычааҕыам! Атырдьах салаатын курдук Арахсар амырыыннаах кэммит Адаҕыйан кэллэ. А. Софронов