Якутские буквы:

Якутский → Русский

аргы

перекладина (для сушки или подвешивания чего-л.).

Якутский → Якутский

аргы

аат.
1. Ону-маны куурдарга, ыйыырга аналлаах, атахтарга ууруллубут сытыары мас. Горизонтальная перекладина для сушки и подвешивания чего-л.
Үнүрүүн мин аргыга үс күн сэттэ сүүс түүтэҕи таспытым, онтукам икки көлөһүн күнүнэн суруллубут. Амма Аччыгыйа
Дунаай аргыга муҥханы ыйаан, онтун абырахтыы олорор. Күндэ
Кытылга кэккэлии тардыллыбыт мас уонна туос тыылар тастарыгар илим, туу, куурдар аргылар, балык хатарар сибиэлэр турбуттара. «ХС»
2. эргэр. Киһини ыйаан өлөрөр оҥоһук. Горизонтальная перекладина с веревкой или петлей для вешания преступника, виселица
Ипполит Мышкин! Эппэтэҕэ диэйэҕин: Кириэппэскэ сытытыллыаҥ, Аргыга ыйаныллыаҥ! Эллэй
Аргы мас көр аргы
1.
Оҕонньор илимин аргы маска ыйаары, уҥуоҕа хамсаан, мутукка хайа тардан, улаханнык абарда. И. Гоголев
Дьиэ тэлгэһэтигэр, аналлаах аргы маска иилэн, Көкөт илим абырахтыы олорор. Н. Босиков
Хампа күөх Пятигорскай куорат музейын ытык чуумпутугар, Биир бэстилиэт ыйанан турар, Аргы маска ыйаммыт ороспуойу санатар. И. Гоголев
ср. др.-тюрк. архух ‘перекладина’


Еще переводы:

перекладина

перекладина (Русский → Якутский)

ж. туора мас, аргы.

ыйанылын

ыйанылын (Якутский → Якутский)

ыйан диэнтэн атын
туһ. Солуурчахтар, дьэбиннирбит хапкааннар уонна тимир туһахтар истиэнэҕэ ыйаныллыбыттар. Далан
[Кулуба:] Ипполит Мышкин! Эппэтэҕэ диэйэҕин: Кириэппэскэ сытытыллыаҥ, Аргыга ыйаныллыаҥ! Эллэй

аргылаа

аргылаа (Якутский → Якутский)

туохт. Аргы маска тугу эмэни биллэҕэ бырах, ыйаа. Вешать что-л. на поперечную перекладину. Охонооһой илимнэрин ыйыыр маска аргылаата
Эр дьоннор сорохторо бурдугу аргылаатылар, сорохторо окко үлэлээтилэр. Н. Түгүнүүрэп

дьуукула

дьуукула (Якутский → Якутский)

көр дьуухала
Муҥур иһин тыыран, уҥуоҕун таһааран баран, этин кэрдиистээн аргыга хатарыллар. Ол дьуукула дэнэр. Далан
Күөл чыырыттан оҥоһуллубут дьуукуланы сиэтэххинэ, сирэйиҥ, хараҕыҥ аллараа өттө, иэдэһиҥ барыта сыа-арыы буолуо. Н. Габышев

мэҥэл

мэҥэл (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Ону-маны уурарга эбэтэр хатарарга аналлаах аргы мас. Перекладина для сушки или развешивания чего-л.
Дьиэ таһыгар хас да таба сыарҕата, сайын, саас эт хатарар мэҥэл, ас уурар түөрт атахтаах кэтит ньөөкү тураллар. Болот Боотур

саайтарыы

саайтарыы (Якутский → Якутский)

саайтар диэнтэн хай. аата. Маны барытын истиэнэҕэ саайтарыы — бэйэтэ күн аҥаардаах үлэ
Тоһоҕо саайтарыыта эргэр. — былыр дьахтар төрүүрүгэр оҥоһуллар сиэртуом: лабаалаах, эр киһи харытын саҕа суоннаах, икки хатыҥы быһан аҕалан, төрүүр дьахтар оронун таһыгар буор муостаҕа тобулу саайаллар. Хатыҥнар лабааларыгар туора мас (аргы) уураллар уонна онно туох эмэ таҥаһы саба быраҕаллар. Дьахтар төрүүрүгэр тэлгэммит окко тобуктаан ол аргыттан тутуһар. Старинный якутский обряд, совершаемый при родах: срубают ветвистую берёзу толщиной в предплечье мужской руки, приносят в юрту роженицы и вбивают в земляной пол у её постели. На ветки берёзы кладут перекладину, а на перекладину набрасывают какую-л. одежду. При родах женщина становится на колени на подстилке из сена, держась за эту перекладину

лаһыахтаа

лаһыахтаа (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Ыараханнык лаһыйан сыҕарыҥнаа, сыҕа рый. Передвигаться, ползти, опираясь на ягодицы, или идти, опираясь на что-л. (напр., н а п а л к у )
Дьиэлэригэр төннөллөрүгэр эмиэ мырааннарын сирэйинэн түстүлэр. Оҕолор, олорбутунан лаһыахтаан түһэн, сыыс-буор бөҕө буоллулар. ПК Х
Сыгынньах сүүстээх төрөл киһи, тайах маһынан лаһыахтаан, мин аргы һым диэки утары кэллэ. ЛБС

ыйаалба

ыйаалба (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ.
1. Бугул. Копна
Манна бугулу араастаан ааттыыллар эбит: бугул, чороох, ыйаалба, лэкээ. ЖЭА ТС. Оттон хайа баҕарар киһи чэпчэкитик көтөҕөрүн ыйаалба диир. ЖЕА ТС
2. Сээкэйи куурдар аргы мас. Шест, вешало для сушки разных вещей
Ыйаалбаҕа оҕо ыстаана ыйанан турар. СТТТ

бэрэмээт

бэрэмээт (Якутский → Якутский)

аат., балык. Бөҕө ситимҥэ баайыллыбыт элбэх күөгүлэрдээх дьаакыр эбэтэр тоһоҕо көмөтүнэн, үрэҕи туора үтүллэр балыктыыр тэрил. Перемет (рыболовная снасть)
Миитэрэй оҕонньор бэрэмээтиттэн биир сап-саһархай өрөҕөлөөх сүүнэ улахан хатыыһы ылбыта. А. Сыромятникова
Мэндээрики үрэх балыгын хаһыа да буолан, бэрэмээтинэн быһа тарда сытан, туох да баһаамы хоторон ылан айбардыылларын туһунан этиллибит этэ. П. Аввакумов
Кытылга кэккэлии тардыллыбыт мас уонна туос тыылар тастарыгар илим, туу, бэрэмээт, күөгү, атара уонна куурдар аргылар, балык хатарар сибиэлэр турбуттар. «ХС»

кэрдиистээ

кэрдиистээ (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Быһан, кэрдэн, оҥон олуктары, кэрдиистэри оҥор. Делать зарубки, насечки, засечки на чем-л.
Күһүҥҥү улахан эмис балыгы иһин ылан, уҥуоҕун ылҕаан баран кэрдиистээн, аргыга ыйаан күн уотугар хатараллара, буруоҕа ыһаараллара. Далан
2. Туруору быһан, оҥон ойуулаа, киэргэт. Украшать что-л. якутским национальным орнаментом в виде вертикально выбитых геометрических рисунков
Бэһинэн эҥин-эҥинник сарбынньахтаан, кэрдиистээн оҥоһуллубут таҥара олоҕун түөрт-биэс сиринэн чүмэчи уота быһыта сиэбит. Эрилик Эристиин
Санаа кэрэҕэ дьулуурун Тула ойуунан кэрдиистээн, Эйигин, күндү чороонум, кэрэмэс хаалларбыт Айыы Сээн. П. Тулааһынап
3. көсп. Тугу эмэ кирилиэс, үктэл курдук оҥор. Делать, выстраивать что-л. лесенкой, ступеньками
Аны хоһооннорун дуомун кирилиэстии кэрдибиттэр, кэрэниистээн, кэрдиистээн, кэккэлэтэн, кэчигирэтэн түһэрбиттэр. С. Тимофеев