көр мөдөөр
Биһиги, бары да сааһырбыт мөдөөнсүйбүт дьон, арҕам-тарҕам бардыбыт. Софр. Данилов
Киирик солото улаатан истэҕин аайы улам мөдөөнсүйэн, ачыаһыран барар. «ХС»

сыһ. Онно-манна, арҕам-тарҕам. ☉ Там и сям, тут и там
Билигин бары араа-тараа бардыбыт, атын-атын сиргэ үөрэнэбит. Н. Габышев
Дьон, мэччирэҥтэн тахсар сүөһү курдук, араа-тараа тарҕаспыттара. М. Горькай (тылб.)

аат. Биирин туолан, иккитигэр сылдьар атыыр таба. ☉ Олень-самец на втором году
Быыра охтуу көтөн ааһар Абылахаан кыылчааныгым Сыалларыкпар киирэн аҕай — Алакалыыр аман чааһым. В. Миронов
Оол — тунах былыттар Туоһахта толбонноро буолан, Арҕам-тарҕам сырсаллар Абылахаан кыыллардыы көлүкэлэр. «ХС»
Кырдьаҕас, ыалдьыбыт, мөлтөх оҕолоох атыырдары, кэскилэ суох абылахааннары сааскыттан саҕалаан аттыыллар, буурга таһаараллар. ТСА БТ
ср. эвенк. авлакан ‘олень-самец на втором году’

көр мырчыстаҕас
1.
[Киил оҕонньор күлбүтүгэр] сүүһүгэр ыар санаалар мунньустар суоллара буолбут дириҥ мыччыстаҕастар тарҕана түстүлэр. Н. Лугинов
[ Охоноон] сирэйэ эмиэ сымнаан, бытыгырас мыччыстаҕастара арҕам-тарҕам хамнаатылар. Л. Попов
Маша өһөстүк ньимиччи туттубут уостарын уонна харахтарын кытыытыгар кыһалҕалаах олох суола буолбут мыччыстаҕастар сурааһынныы түспүттэр. «ХС»

сыһ. Муста сылдьан баран эмискэ арҕам-тарҕам ыһыллан, үрэллэн (хол., ыстан, сүүр). ☉ Врассыпную, в разные стороны, туда-сюда (разбежаться)
Дьон үтүө сураҕы кэргэттэригэр тиэрдэ охсоору дьиэлэрин диэки үрүө-тараа ыстаннылар. М. Доҕордуурап
Атыыр үөрэ үрүө-тараа сырсан, суоллара оттоох хаары үлтү бидилгэхтээн ааспыт. Л. Попов
Буркун чиҥ хаары сиртэн хастаан, үргүбүт үөр табалар үрүө-тараа түһэн үөмэхтэһэн иһэллэрин курдук, өрө дьөрбөлүүр. И. Данилов

сыһ. Үрүө-тараа, арҕам-тарҕам (ыыт). ☉ Врассыпную, в разные стороны
Ханна да куотуохтарын булбакка хааһылаһа сылдьар хаҥаластары [Кустах Баатыр] тиийэн үөлэн-анньан, үлтү тэпсэн үрэй-сарай ыыталаабыт. Г. Колесов
Инньэ гынан, ол улуу дьаалы [Чингисхан] туматтары олустук баттаабыт, үрэй-сарай туппут. Багдарыын Сүлбэ
Уонча тайах эбит. Биир саамай аарымаларын түөртэ субуруччу ытта. Атыттара саа тыаһыырын кытта тэҥҥэ үрэйсарай ыстаннылар. «ХС»

туохт. Ыһылын, үрэллэн хаал, арҕам-тарҕам бар. ☉ Быть рассеянным, расходиться, разломаться
Сарсын эрдэ туран сирдьиттэр уонча табаларыттан биири да булбатахтара, түүн бөрө кэлбититтэн барылара бураллан хаалбыттара. УАЯ А
[Кэй кыыл] аламай күн суостуганнаах итиитин тулуйбакка чыллырыыт хорохой түүлэрэ уулла умайаннар, тумсулара, тыҥырахтара тохтон түһэннэр, аллара түгэҕэ суох улуу куйаарга буралла, курулуу турда. Д. Апросимов
Испиискэтин маһыттан биири сотто,— умайбата, иккис маһа төбөтө туура барда, үһүс эмиэ буралынна. И. Никифоров

туохт. Бытарыйан, ононманан тарҕанан, арҕам-тарҕам бар. ☉ Расходиться по одному или мелкими группами
Хуор дьонун ырыалара тарҕана бытанан, кини [Байбал Тарааһап] эрчимнээх, дьоһун куолаһын тула сэлэлээн аргыстаһан бараллар. Амма Аччыгыйа
Олорор сирбит быыкаа сэлиэнньэ туома этэ, дьон онно уонна ол тулатынан онон-манан быталанан олорор этилэр. Н. Заболоцкай
Университет сүүстэн тахса саһаан усталаах сүүнэ улахан дьиэтигэр бытанан, ол аҕыйах киһи баара-суоҕа биллибэт. Н. Лугинов

I
даҕ. Бытархай, бөдөҥ буолбатах (тиис туһунан), бытархай, уһун уонна дириҥ буолбатах (мырчыстаҕас туһунан). ☉ Мелкий, некрупный (о зубах); мелкий, недлинный и неглубокий (о морщинах)
[Кырса оҕото] атын дьон көтөҕөөрү гыннахтарына атыҥырыыра …… илиилэрин бытыгырас тиистэринэн ытыра сатыыра. И. Федосеев
Охоноон сирэйэ эмиэ сымнаан, бытыгырас мырчыстаҕастара арҕам-тарҕам хамнаатылар. Л. Попов
II
бытыгыраа диэнтэн холб. туһ. Остуол анныттан сиргэ бытыгыраһан олорор оҕолор, саҥараары …… гыннахтарына, саба буойан кэбиһэллэр. Болот Боотур
Хайа үрдэ, эбээн кырдьаҕаһын абына-табына бытыгыныы, онон-манан эрэ бытыгыраспыт иинэҕэс оттоох-мастаах. С. Федотов

даҕ. Тэҥ сыһа уҥуохтаах эмдэй-сэмдэй (олдьоколор тустарынан). ☉ Почти одинакового роста (о подростках)
Уон чаас ааһыыта, икки оторой-моторой сиэн уолаттарын батыһыннарбытынан, уот оттооччу оҕонньор киирэн кэллэ. Р. Кулаковскай
◊ Оторой-моторой сүүр (сырыс) — туора-маары, арҕам-тарҕам сүүр (кыра, толору эттээх-сииннээх оҕолору этэргэ). ☉ Разбегаться, бежать врассыпную (обычно о маленьких, полнотелых детях)
Оһол уолаттара, Олгуй, хомуос тута-тута, Охсуһуулаах буолак диэки Обот-соллоҥ идэмэрдээх Оторой-моторой сырыстылар. П. Ядрихинскай