Якутские буквы:

Якутский → Якутский

астыктык

сыһ.
1. Итэҕэтиилээхтик, ылыннарыылаахтык. ☉ Убедительно, веско
[Кулаковскай] киһи өйүгэр түһэрдик, астыктык уонна бэйэтэ өрө көтөҕүллэн үөрэтэрэ. Суорун Омоллоон
Кинилэр Киргизия сүүмэрдэммит хамаандатын нуул үскэ очукуонан астыктык хоппуттара. И. Федосеев
Дуобакка уон алта киһи күөн көрсүбүтүттэн спорт маастара В. Жирков астыктык бастаата. «Кыым»
2. Дьоһуннук, дуоспуруннаахтык; киһи дуоһуйар гына. ☉ Достойно, серьезно; с удовольствием
Сорох уон да сыл олорбутун иһин, эн биһикки курдук, баҕар, астыктык олорон аастым дии саныа суоҕа. Н. Заболоцкай
Мылахов сөптөөх эппиэти биэрэн, кылгас моонньун ньыкыччы туттан, астыктык лиһигирэччи күлэн кэбистэ. Н. Лугинов

астык

даҕ.
1. Тотоойу уонна иҥэмтэлээх. ☉ Сытный
Алаадьыта амсайыҥ, сүөгэйдээх. Дьэ бу астык ас буолар. И. Данилов
Астык аһатыылаах, Балым маанылаах, Борчум остооллоох. Өксөкүлээх Өлөксөй
△ Иҥэмтэлээх. ☉ Питательный
Өҥүрүк куйааска тамаҕа хаппыт отчукка Амма уутуттан ордук астык утах баар үһүө! С. Федотов
2. көсп. Киһи санаата туоларын курдук дьоһуннаах, дуоспуруннаах; олохтоох. ☉ Вызывающий удовлетворение, основательный, серьезный
Байбааскы киһи киһинэн, сирэйэ-хараҕа да үчүгэй, ис киирбэх, кэпсэтэрэ да үчүгэй, кэм астык. П. Ойуунускай
Ойууннартан саамай астык, нүһэр көрүҥнээхтэрэ Үөһээ Халыма ойууна эбит. С. Курилов (тылб.)
3. Итэҕэтиилээх, киһи итэҕэйэр. ☉ Убедительный, веский
Хор, итинник [ыпсаран кэпсээһин] биһиэхэ, үөрэҕэ суох дьоҥҥо, астык буолар. А. Софронов
Саха прозата киһи буола үүнүү килбиэннээх суолун аҕыйах эрээри астык айымньыларынан үйэтиппитэ. ФЕВ УТУ
♦ Санааҕа <да> астык — туох да кэмсиниитэ суох, дууһаҕа чэпчэки. ☉ Без всякого сожаления, на душе легче
Саа тутан кыргыһа сылдьан өлбүт буоллар, санааҕа астык буолуо эбит. П. Ойуунускай
Булбатах да иһин, бэйэ сирэй бара сылдьыбыта, көрдөөбүтэ кэм санааҕа да астык. Н. Заболоцкай

Якутский → Русский

астык

1) сытный; питательный; астык ас сытная пища; 2) перен. вызывающий удовлетворение, полноценный; астык дакылаат полноценный доклад; 3) перен. убедительный; астык өйдөтүү убедительное объяснение.

Якутский → Английский

астык

a. enjoyable; астын= v. to enjoy

Еще переводы:

итэҕэтэрдик

итэҕэтэрдик (Якутский → Якутский)

сыһ. Киһи итэҕэйиэн курдук. ☉ Убедительно
Кини ханнык да уобараһы астыктык, итэҕэтэрдик, дириҥник ылан айааччы. Суорун Омоллоон
Бэрт арылхайдык, киһини итэҕэтэрдик ойуулуур. Софр. Данилов

аанньалаахтык

аанньалаахтык (Якутский → Якутский)

сыһ. Үчүгэйдик, астыктык, таһаарыылаахтык (үлэлээбэт эҥин — туохт. буолб. ф., мэлдьэх., утарар этиилэргэ тут-лар). ☉ Хорошо, полноценно, как подобает (употр. с отриц. ф. гл., в отриц. оборотах)
Сорох сирдэргэ аанньалаахтык үлэлээбэккэ, аат эрэ харата сыыгыныыр табаарыстар баар буолаллар. «Кыым»

астыктаахтык

астыктаахтык (Якутский → Якутский)

көр астыктык
Киһим олорунан кэбистэ, бэрт холкутук, астыктаахтык, минньигэстик табахтаан унаарытта. Амма Аччыгыйа
Уйбаан Миитэрэйэбис ис-иһиттэн дорҕоонноох куолаһынан бытааннык уонна сүр астыктаахтык кэпсээн барда. Эрилик Эристиин
Кэрэспэдьиэннэр ис хоһоон да, литературнай да өттүнэн астыктаахтык суруйар буолалларын туһунан толкуйдуохха. КТУоС

сайаҕастык

сайаҕастык (Якутский → Якутский)

сыһ. Сайаҕас майгылаахтык. ☉ Чутко, отзывчиво, душевно. Сатыыр этэ сайаҕастык Курус санааны этэри, Киһиттэн эрэ астыктык Киһини үрдэтэри… С. Данилов
Хас эппит тыла күндү таастыы күлүмнүүр, хас саҥарбыт саҥата сайаҕастык иһиллэр. И. Данилов

багдас

багдас (Якутский → Якутский)

багдай диэнтэн холб. туһ. Арай онно-манна атыыһыттар уораҕайдара, оскуола, таҥара, балыыһа дьиэлэрэ багдаһаллара. Софр. Данилов
Антах аҕас-балыстыы үүт-үкчү икки биэстии этээстээх устудьуоннар олорор дьиэлэрэ багдаспыттар. Н. Лугинов
Алаастар аайыттан аарыма кээһиилэр астыктык багдаһан ыраахтан көстөллөр. Д. Апросимов
Ол күөл бэтэрээ өттүгэр кэбиһиилээх оттор багдаһан олороллор. «ХС»

кэмпириэнсийэ

кэмпириэнсийэ (Якутский → Якутский)

аат. Ханнык эмэ судаарыстыбалары, тэрилтэлэри, бөлөхтөрү сирэйдиир дьон улахан мунньахтара. ☉ Конференция
[Кулууп сэбиэдиссэйэ кыыс] Араас кинигэлэргэ Ааҕааччылар кэмпириэнсийэлэрин Астыктык ыытан биһирэтэр. Р. Баҕатаайыскай
Тылга аналлаах кэмпириэнсийэҕэ оҕолортон үгүстэрэ истээччи буолаллар. ФТТ СТКТҮК. Сопхуос профсоюзнай кэмпириэнсийэтэ былааннаммытын курдук суһал соҕустук баран иһэр. «ХС»

ньыхаччы

ньыхаччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Төбөҕүн санныгар сыһыаран кириччи туттубут курдук. ☉ Втянув голову в плечи
[Тыһы көҕөн] ньыхаччы туттан өрө хантайа-хантайа аһаан тиэрэҥэлиир. Амма Аччыгыйа
Мылахов сөптөөх эппиэти биэрэн, кылгас моонньун ньыхаччы туттан, астыктык лиһигирэччи күлэн кэбистэ. Н. Лугинов
Уйбаан саҥата суох ньыхаччы туттан, …… өйдүү сатыы олордо. Р. Кулаковскай

лиһигирэччи

лиһигирэччи (Якутский → Якутский)

I
с ы һ. Лиһигирээн иһиллэр курдук, лиһигирэтэн. ☉ Производя грохот, грохоча (напр., о гусеничном тракторе, д в и г а ю щ е м с я п о ч е м у - л. т в ё рдому)
Арай ойбоҥҥо тиийэн сытарбытын аҕай кытта, биир киһи атаҕын т ы а һ а лиһигирэччи хааман кэлэн биһигини мууһунан бырахта. А. Софронов
Мылахов, сөптөөх эппиэти биэрэн, …… астыктык лиһигирэччи күлэн кэбистэ. Н. Лугинов
II
сыһ. Лиһигирээн көстөр курдук, бөдөҥ гына, бөдөҥү наардаан. ☉ Один к одному, как на подбор (напр., сложить — о чём-л. крупном). Дьиэтин та һыгар элбэх бөдөҥ бэрэбинэни лиһигирэччи кыстаан кэбиспит

быһаҕас

быһаҕас (Якутский → Якутский)

  1. даҕ.
  2. Толорута суох, туолбатах, көҕүрээбит (хол., иһиккэ уу). ☉ Не полный; неполноводный. Быһаҕас биэдэрэ. Чаанньык быһаҕас. Быһаҕас сиэхтээх
  3. көсп. Астыга суох, киһи дуоһуйбат, бэтэрээнэн, чычаас. ☉ Неполноценный, неудовлетворяющий
    Хара тыа маһа баранан, кэртэ дуо киһи кириэһин? Быһаҕас, быстах санаанан сууйдубут сурпут кэриэһин. Баал Хабырыыс
    [Архитектурнай үлэҕэ] көстүбэти эккирэтии, кэтэһии муҥа. Адьас астыммаккын, санааҕар, барыта быһаҕас, кэрэгэй. Н. Лугинов
    Үлэ күнэ маннык көрүҥнэрдээх: а) сөптөөх уһуннаах; б) кылгатыллыбыт; в) быһаҕас үлэ күнэ. СГПТ
  4. аат суолт. Туох эмэ толорута суоҕа, ситэтэ суоҕа. ☉ Половина, неполнота чего-л.
    Бу саас быстарыыга сыарҕа быһаҕаһа оту ылбытыҥ уонна эмээхсинтэн эн ойоҕуҥ түөрт мээрэй бурдугу кытта оһумуоха чэйи ылбыт этэ. А. Софронов
    Наһаар кытаахтаан таһаарбыт табаҕын, уҥуоҕа хамсаан, быһаҕаһын тоҕон кэбистэ. Суорун Омоллоон
    ◊ Быһаҕас түс — намтаан, уолан көһүн; толорута суох буол, көҕүрээ. ☉ Казаться, быть не полным; убывать
    [А.Е. Кулаковскай] көмүскэтин уҥуохтара көппөрүттэн, симэн сытар харахтарын халтаһалара быһаҕас түһэн, бытыга ордук кэтирии адаарыйан, дьүдьэйбитэ-илистибитэ ордук биллэн сытар. Амма Аччыгыйа
    Уруккута диэн баара дуо …… хаана кубарыйа куурбут, көмүскэтэ улаханнык быһаҕас түспүт. Эрилик Эристиин
    Мылахов оргууй аҕай астык-астыктык хаамыталаан тиийэн аанын хатаата уонна сиэйпэттэн быһаҕас түспүт ханньаахтаах бытыылканы ылан үрүүмкэлэргэ кутуталаата. Н. Лугинов
    Быһаҕас ый көр кэлтэгэй ый. Түүн. Түлэс-балас түһэн, Туохтан эрэ куотар Былыттар быыстарыгар Быһаҕас ый Быарынан сынар. Н. Рыкунов
үөрэт

үөрэт (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Кими эмэ тугу эрэ билэргэ, сатыырга уһуй. ☉ Передавать кому-л. какие-л. знания, навыки, учить, обучать
Эһэтэ Болугур оҕонньор сиэнин уол оҕолуу, эр киһилии булка үөрэппитэ. Н. Якутскай
Эн [хаҥкыны] сатаабат буоллаххына, мин үөрэтиэхпин син. Н. Лугинов
Мин Иван Николаевич диэммин, учууталбын, эһигини оскуолаҕа үөрэтэ кэллим. Н. Якутскай
Киһи өйүгэр түһэрдик, астыктык уонна бэйэтэ көтөҕүллэн үөрэтэрэ. Суорун Омоллоон
2. Тугу эмэ үчүгэйдик билээри, өйдөөн хаалаары анаан дьарыктан. ☉ Усваивать, запоминать, изучать
Онно олорон пограничнай сулууспа устаабын үөрэтэн тахсыбытым. Н. Якутскай
Оҕолоро остуолга утарыта олорон, дьылыйан уруоктарын үөрэтэллэр. Н. Габышев
Биһиги ити күнү быһа хаартаны үөрэттибит. Ф. Софронов
«Толкуйдуоҕум, уопуттары ааҕыам, быраабыланы үөрэтиэм», — диэтэ Таня. М. Доҕордуурап
3. Туох эмэ ис дьиҥин билээри чинчий, ырыт. ☉ Глубоко изучать, исследовать что-л. Саха тылын дьиҥнээхтик баһылаата, саха фольклорун, этнографиятын, историятын үөрэтэр, чинчийэр. Л. Попов
Хас биирдии саҥа докумуону, туоһу көрдөрүүтүн силиэдэбэтэл хайаан даҕаны чинчийэн, үөрэтэн көрүөхтээх. М. Попов
Кини дьүкээбил уотун үөрэтэр лабораторияны салайара. В. Яковлев
♦ Үөрэтэн биэр — өйдөөн хааларын курдук кэһэтэн биэр. ☉ Проучить, наказать для острастки кого-л.
Ийэтэ ыйытыыта суох ылар да, хаһаанар да сатамматын, оннук киһини үчүгэй аҕайдык иэнин хастаан, үөрэтэн биэрэр наадатын …… өйдөтөр. Н. Заболоцкай
Тойон дьаамсыгын онно үөрэтэ түһэн биэртэ — аны киһини мээнэ бадарааҥҥа киллэрэн тэбистэрбэт буол диэн. «ХС»