Якутские буквы:

Якутский → Русский

кэмпириэнсийэ

конференция

Категория: Местное самоуправление

Якутский → Якутский

кэмпириэнсийэ

аат. Ханнык эмэ судаарыстыбалары, тэрилтэлэри, бөлөхтөрү сирэйдиир дьон улахан мунньахтара. ☉ Конференция
[Кулууп сэбиэдиссэйэ кыыс] Араас кинигэлэргэ Ааҕааччылар кэмпириэнсийэлэрин Астыктык ыытан биһирэтэр. Р. Баҕатаайыскай
Тылга аналлаах кэмпириэнсийэҕэ оҕолортон үгүстэрэ истээччи буолаллар. ФТТ СТКТҮК. Сопхуос профсоюзнай кэмпириэнсийэтэ былааннаммытын курдук суһал соҕустук баран иһэр. «ХС»

Еще переводы:

конференция

конференция (Русский → Якутский)

кэмпириэнсийэ

Категория: Местное самоуправление
конференция граждан

конференция граждан (Русский → Якутский)

дойдулаахтар кэмпириэнсийэлэрэ

Категория: Местное самоуправление
сыҕарытылын

сыҕарытылын (Якутский → Якутский)

сыҕарыт диэнтэн атын. туһ. Кэмпириэнсийэ бириэмэтэ сыҕарытылынна
□ Сийиэс бастаан 1917 сыл алтынньы сүүрбэ күнүгэр анаммыта, онтон сүүрбэ бэһискэ сыҕарытыллыбыта. МП ККС

көтүтүү

көтүтүү (Якутский → Якутский)

көтүт диэнтэн хай
аата. Сэбирдэх — ууну көтүтүүнү итиэннэ үүнээйигэ тастан уу киириитин бэрээдэктиир уорган. КВА Б
Биричиинэтэ суох үс көтүтүү кэнниттэн эргиллэн кэлэ да сорунуо суоххутун сөп. Э. Соколов
Кэмпириэнсийэҕэ ситиһиилэри …… сэргэ өссө да аҕыйаҕа суох көтүтүүлэр, итэҕэстэр бааллара бэлиэтэммитэ. «Кыым»

ньиргиэрдээхтик

ньиргиэрдээхтик (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Олус улаханнык, доргуччу. ☉ Очень громко, громогласно
Булчут Мэхээлэ балаҕан дьигис гыныар диэри ньиргиэрдээхтик саҥарда. А. Софронов
Дьиэтин аанын ньиргиэрдээхтик тоҥсуйан бардылар. М. Доҕордуурап
2. көсп. Өрө көтөҕүллүүлээхтик, күүрээннээхтик. ☉ С энтузиазмом, с пафосом
Кэмпириэнсийэ бэрт ньиргиэрдээхтик бара турар этэ. Амма Аччыгыйа
Сыбаайба бэҕэһээ ньиргиэрдээхтик барбыта. П. Аввакумов

эдэрсий

эдэрсий (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Эдэр курдук буол, эдэргэр түс. ☉ Стать моложе, помолодеть
Эрдээх сирэйэ саҥатык эдэрсийэн, эйэҕэстийэн, иһиттэн сырдаан кэлэргэ дылы гынна. Амма Аччыгыйа
Эмэн дьахтар эдэрсийбит, Эмээхсин эккирээбит, Сукуй тыа суугунаабыт, Сулбут үрэх тыаһаабыт. С. Данилов
Эмиэ чэбдигирэн, эрчимирэн, Сүрэхтиин, дууһалыын эдэрсийэн Сылаас түүнү бэйэбиттэн тэйитэбин, Сыпсырдык күнү эҕэрдэлии тиэтэйэбин! С. Гольдерова
2. (Туох эмэ састаабыгар) саастарынан эдэр дьон баһыйар үксэ буол. ☉ Стать более молодым, помолодеть (по составу членов, участников чего-л.)
Бу иннинээҕи кэмпириэнсийэлэри кытта тэҥнээтэххэ, састаап балачча эдэрсийбитин бэлиэтиир наада. «Кыым»

ааҕыы

ааҕыы (Якутский → Якутский)

  1. аах диэнтэн хай. аата. Кинигэни ааҕыы. Уус-уран ааҕыы. Таба ахсаанын ааҕыы
    □ Бу күннэргэ сопхуос табатын күһүҥҥү ааҕыы бүтэн турар. А. Кривошапкин (тылб.)
    Оччотооҕу саамай прогрессивнай сурунааллары ааҕыыны …… тэрийбиттэр. П. Филиппов
    Кинилэр [сири оҥорооччулар] бириэмэни үүнүү биир хомууруттан иккис хомууругар диэри төһө кэм ааспытынан ааҕаллара. Ол курдук бириэмэни сылынан ааҕыы үөскээбитэ. КФП БАаДИ
  2. Уһулуччулаах дьоҥҥо анаммыт түмсүү, мунньах, кэмпириэнсийэ (үксүгэр э. ахс. тут-лар). ☉ Чтения (посвященные выдающимся людям)
    Киэһээҥҥи көрсүһүү үс чаастан ордук барда, онно бэһис Даниловскай ааҕыыларга бастаабыт оҕолор кыттыстылар. С. Руфов
    Суруйааччыга киниэхэ анаммыт ааҕыылартан ордук туох өлбөөдүйбэт өйдөбүнньүк баар буолуой? «Кыым»
    Сыл аайы манна кинилэр [декабристар] кэриэстэригэр аналлаах литературнай ааҕыылар ыытыллаллар. «Кыым»
итэҕэс-быһаҕас

итэҕэс-быһаҕас (Якутский → Якутский)

аат. Туох эмэ сиппэтэх, кыайан быһаарыллыбатах, сатаан дьаһаллыбатах өттө (үксүн үлэҕэхамнаска). ☉ Недостаток, пробел, упущение в чем-л.
Бэйэм алҕаспын уонна үлэбэр таһаартаабыт бары итэҕэспинбыһаҕаспын толору билинэбин. В. Яковлев
Пиэрмэҕэ туох итэҕэс-быһаҕас баарын киниэхэ кистээбэккэ кэпсииллэр. С. Никифоров
Кэмпириэнсийэ үлэҕэ сорох итэҕэстэр-быһаҕастар баалларын арыйда. «Ленин с.». Биһиги үлэбитигэр итэҕэс-быһаҕас суох буолбатах. «Кыым»
△ Киһи омсолоох өттө, куһаҕан хаачыстыбата. ☉ Слабая, отрицательная сторона, порок (человека)
Орто дойдуга төрөөбүт итэҕэһэ-быһаҕаһа суох буолбат. Далан
Итэҕэстээх-быһаҕастаах да киһиэхэ ханнык эрэ үчүгэй өрүт син биир баар. У. Нуолур

төрөппүт

төрөппүт (Якутский → Якутский)

  1. аат. Оҕо ийэтэ эбэтэр аҕата. ☉ Один из родителей, родитель
    Оҕото үчүгэй ыал буолбутун көрөртөн ордук улахан дьол төрөппүккэ ама баар буолуо дуо? С. Данилов
    [Мунньахха] күүттэрэн-күүттэрэн сүүрбэ алта оҕоҕо баара-суоҕа уон икки төрөппүт кэллэ. Н. Лугинов
    Оҕо диэн саха ыалын кэскилэ, төрөппүттэр ыарыйдахтарына түптээх олоххо эрэнэр суос-соҕотох тулааһыннара буолара. АИА КХО
  2. даҕ. суолт. Ийэҕэ, аҕаҕа сыһыаннаах. ☉ Относящийся к родителям, родительский. Үөрэх дьыла бүтэрин саҕана учууталбыт төрөппүт мунньаҕын оҥордо
    □ Педагогическай кэлэктиип уонна төрөппүт кэмитиэтин түмсүүлээх үлэлэрин биир сонун саҕалааһынын быһыытынан соторутааҕыта буолбут аҕалар кэмпириэнсийэлэрин тэрийэн ыытыыны ааҕыахха сөп. «Кыым»
ааҕааччы

ааҕааччы (Якутский → Якутский)

аат.
1. Тугу эмэни (хол., суругу, туох эмэ ахсаанын) ааҕар киһи. ☉ Тот, кто читает, читающий; тот, кто считает, считающий количество кого-чего-л.. Хараалга табаны ааҕааччынан ананным
□ Оо, дьэ, бытаан да ааҕааччы эбиккин, доҕоор! Күндэ
2. Литератураны (ордук уус-уран) таптаан ааҕар киһи. ☉ Любитель чтения (обычно художественной литературы)
Суруйааччыттан ааҕааччы Супту үксү эрэйээччи. Күннүк Уурастыырап. Билиҥҥи ааҕааччыларга Күндэ поэт быһыытынан ордук биллэр. Софр. Данилов
Поэт, тулуурдаах, хорсун буол, Таптыа, сыаналыа ааҕааччыҥ. Баал Хабырыыс
Ааҕааччы уонна хаһыат. Хаһыат уонна ааҕааччы. Хайдах да эргитэ тут: бу икки тыл быстыспат сибээстээх. «Кыым»
3. Бибилэтиэкэ кинигэтинэн туһанааччы. ☉ Пользующийся библиотечными книгами
Бэрт сотору бибилэтиэкэ ааҕааччытын ахсаана үс тыһыынчаттан тахсыа. «Кыым»
Нэһилиэк бибилэтиэкэтигэр оскуола оҕолоро үксүлэрэ ааҕааччылар. «ББ»
◊ Ааҕааччылар кэмпириэнсийэлэрэ — аахпыт кинигэлэрин ырытар, дьүүллэһэр ааҕааччылар мунньахтара. ☉ Читательская конференция.