Якутские буквы:

Якутский → Якутский

аҥаардыы

  1. сыһ. Икки гыммыт бииригэр диэри, ортотугар диэри. Наполовину
    Кини [Киппэ Кирилэ] бэйэлээх сирэйэ-хараҕа тоҕо эрэ арбы-сарбы буолбут, баһын аҥаардыы куобах өрөҕөтүнэн саба бааммыт. Н. Неустроев
    «Ээх диэ. “Бэрт” ыччат эбиккин», — аҥаардыы бааммыт былааттаах киһи элэктиирдии, кистии сатаабакка да эрэ, сыыгынаата. Софр. Данилов
  2. даҕ. суолт., көр аҥаар
    2
    [А.И. Софронов] дөрүн-дөрүн дириҥник үөһэ тыыммахтыыр уонна тоҕо эрэ аҥаардыы илиитинэн хардарыта ньилбэгиттэн тайанан баран, иккис илиитин тарбахтарынан ыыраахтарын быыстарын сууралаамахтаан ылыталыыр. Амма Аччыгыйа
    Мастар аҥаардыы өттүлэрэ сырдаан, аҥаардыы өттүлэрэ хараҥаран, маҥан-күрүҥ солко таҥастары нээлбилии түһэрэн бараннар, долгулдьуһа хамсыы турар курдуктар. Амма Аччыгыйа

аҥаардаа

туохт. Тугу эмэ ортотунан быһан араар, икки чаас гына үллэр. Делить пополам что-л., разделять на две части
Оҕолор киниэхэ [Сыллай Лухаҕа] «балабыына буорсуйа» биэрэр иэстэн хаһан да тахсыбаттар. Ол аата, өлүү астарын аҥаардаан баран киниэхэ таллараллар. Амма Аччыгыйа
[Дьиэлээхтэр] үөрүүнэн бэркэ сөбүлэнэллэр, баайдарын лэп гына аҥаардаан биэрэллэр. Суорун Омоллоон


Еще переводы:

сокуускалан

сокуускалан (Якутский → Якутский)

сокуускалаа диэнтэн бэй
туһ. Биир портвейны ылан истилэр. Хаппыт бэрэски аҥаардыытынан сокуускаламмыта буоллулар. Софр. Данилов

дьабдьыгырат

дьабдьыгырат (Якутский → Якутский)

дьабдьыгыраа диэн курдук
Сүөдэр Бэһиэлэйэп, аҥаардыы дьабадьытын ыртах гыннара, саҥаран дьабдьыгыратар. Амма Аччыгыйа
Тугу эрэ олуйсан-моһуйсан ыйыталлар быһыылаах да, уоллара иҥиннэрбэккэ хардары дьабдьыгыратар саҥатын дорҕооно иһиллэр. Е. Неймохов

муодалан

муодалан (Якутский → Якутский)

муодалаа диэнтэн атын
туһ. Убайбыт киллэрэр лэппиэскэтэ …… маҥнай утаа тоһуттубут буолар этэ. Онтон аҥаардыылара эрэ ордор муодаланна. С. Федотов

балтараалыы

балтараалыы (Якутский → Якутский)

үлл. ахс. аат. Биир аҥаардыы. По полтора
[Соноҕос ат] сиэллэҕинэ, балтараалыы ыллар харыһы хардарар. Амма Аччыгыйа
Сэрии иннигэр Ньурба МТС-һа баара суоҕа уон тоҕус тыраахтардааҕа, түөрт хамбаайыннааҕа, балтараалыы тонналаах төрдүөйэх массыыналааҕа. П. Егоров
Күөллэрэ улахаттар: сахалар кээмэйдэринэн балтараалыы көс, ол аата уон биэстии килэмиэтир туоралаахтар. С. Курилов (тылб.)

куҥур-хаҥыр

куҥур-хаҥыр (Якутский → Якутский)

сыһ., түөлбэ. Сөбүлээбэттик, абааһы көрөрдүк (кэпсэт). Недружелюбно, неприязненно (разговаривать друг с другом)
Икки аҥаардыы иһиллибит курууска, бачча эйэлээх иччилэрбит хайдах куҥур-хаҥыр тыллаһан бардылар диэбиттии, …… тулаайахсыйбыттыы сукуһан турдулар. Н. Заболоцкай
Уол өс киирбэх тиийэн куҥурхаҥыр саҥарса түһэн баран, киһитэ аһаабытын кубулуппатаҕыттан саҕатыттан ылла. «ХС»

саакырым

саакырым (Якутский → Якутский)

аат. Хранилищеҕа хортуоппуйу эбэтэр ыскылаакка бурдугу кутар туспа быыһаммыт уйа, сүһүөх. Отгороженное место в хранилище для закладки картофеля или зерна, закром
Көрүҥ, оол дьааһык-дьааһык курдук саакырымнар тураллар, ыскылаат аҥаардыы өттүгэр түөртүү, барыта аҕыс. В. Яковлев
Үс сүүс туонна хортуоппуй киирэр истээх хранилищетын оһоҕо сууллубут, хортуоппуй кутуллар саакырымнара күөрэ-лаҥкы барбыттар. «Кыым»

күлүүстэһии

күлүүстэһии (Якутский → Якутский)

аат. Саха оонньуута: оонньооччулар аҥаардыы атахтарынан сурааһыҥҥа үктээн утарыта тураллар, уҥа илиилэрин ортоку тарбахтарынан токуруччу тутан, хардарыта ылсан тардыһаллар. Тарбаҕын төлөрүппүт эбэтэр сурааһыны туораабыт киһи кыайтарар. Якутская национальная игра: два игрока стоят на одной ноге друг против друга на определенном расстоянии от черты, проведенной между ними, и, сцепившись средними пальцами правой руки, пытаются перетянуть друг друга на свою сторону. Тот, кто отцепит палец или переступит черту первым, считается проигравшим. Күлүүстэһии — оҕолор сөбүлүүр оонньуулара

чиэппэрдии

чиэппэрдии (Якутский → Якутский)

  1. чиэппэр диэнтэн үлл. ахс. аат. Тойон икки дьиэлээх дьахтарга чиэппэрдии чэйи, муунталыы сэбирдэх табаҕы биэрдэ. И. Данилов
    Куорат чиэппэрдиитин хара хоруонан көрдөрбүт сүрдээх да уоттар сирбиэтэнэн тураллар. П. Филиппов
  2. сыһ. суолт. Икки төгүл ортотунан бүк тутуллубут (хол., кумааҕы). Сложенный вчетверо
    [Суорҕаны] Аҥаардыы тутан аччатан, Чиэппэрдии тутан чиҥэтэн, Хаҥас диэки илдьэн, Хара дьааһыкка симэн …… Хатаан халыгыраппыта. С. Васильев
    Сэрэнэн, чиэппэрдии бүк тутуллубут, Саһарбыт …… лииһи тэниппитэ. СТП АаТ
    Чиэппэрдии сууламмыт уон биэрэстэлээх хаартатын таһааран остуолга тэниттэ. М. Шолохов (тылб.)
атырдьахтаа

атырдьахтаа (Якутский → Якутский)

туохт. Атырдьаҕынан батары анньан ыл. Брать вилами, взять на вилы
Хонооһой, хараара салгыннаабыт харытын ньыппарынан, от кыдамалаан мадьыктаһар, бугул аҥаардыытын атырдьахтыыр. У. Нуолур
Кыдамаһыт уол атырдьахтаан ылбыт отун, үлүмнэспит курдук суугунаппытынан, кэбиһиллибит от үөһэ, өрө анньаат, быраҕар. Т. Халыев
Арыпыас субууну түүрэ анньан, эр киһилии бөдөҥнүк атырдьахтаан бугул оҥороро. «ХС»

оһумуойдуу

оһумуойдуу (Якутский → Якутский)

сыһ., эргэр. Кимиэхэ эмэ эбэтэр киһи аайы оһумуой тиксэрин курдук. По одной восьмой чего-л., по осьмушке
Биһиги сэттэ бырааттыыбыт, иккибит күрүө аҥаардыыта, иккибит оһумуойдуу сирдээхпит. Онтон үспүт олох буора суох. М. Доҕордуурап
Ороскуокка тэбилинним. Ночооттоохтук эргилинним, онон Оһумуойдуу да «Улахан дорообо» сөп буолуо. С. Никифоров