прил. аһыныгас, аһыныык.

прил. разг. аһыныгас, аһыныык, амарах.

v. to feel sorry for; аһыныгас a. compassionate, sympathetic; аһыныык a. pitiful, compassionate

аат. Аһыныык, аһынымтыа киһи. ☉ Сердобольный, жалостливый человек
Аһынааччы, Манньалааччы Төрүт, төрүт аҕыйах, Ийэлэригэр кэлээхтииллэр Киэһэ эмиэ кураанах. И. Гоголев

аһын диэнтэн хай
аата. Мин эйиэхэ дьонум туһунан суланным, эйигиттэн аһыныы эрэйдим дуо? Амма Аччыгыйа
Уулаах, икки атахтаах аһыныытын аан бастаан көрөн ытамньыйа турда. Эрилик Эристиин
Мин эн аһыныыгар кыһаллыбаппын. С. Ефремов

даҕ. Аһыйбыт, аҕырбыт (арыы, сыа туһунан). ☉ Прогорклый (о масле, жире)
Аһыныык сүрэх Аана барахсан Анаҕын үүтүн, Аһаамна муспут Ахтаах арыытын, Аҕаттан кистээн, Аҕалар буолта. Эллэй
Дьиэ иһэ, дьиэ таһа, барыта ахтаах арыы, аһыы буруо, ыһаарыллар собо, астанар алаадьы сыттарынан туоллулар. Л. Попов
Чэбдик эриэн бургунас Ахтаах Арыытынан Аһатан эрэбин, Аартыгын аанын ас, Аан алаһаны тэлэй! С. Зверев

туохт. Быртахха, куһаҕаҥҥа сыһын, умньан. ☉ Загрязняться, оскверняться
Кини тылынан-өһүнэн эрэ биһиги ытык өйдөбүллэрбитин быртаҕырдар буолбатах. Эрчимэн
Бу муора уута будулуйар, Байҕал баала быртаҕырар, Акыйаан анна ахтыйар Анысханнаах сахтарыгар... Мин даҕаны быыкаа Буоссалаах буолуом этэ, бука. М. Тимофеев. Атахтарыгар үҥпүтүм: «Аһыныык буол, эйэҕэс буол! Быртаҕырпакка, чиэһинэйдик Быыкаайыгым оҕотун Буор ийэҕэ көмнөрүҥ!» Н. Некрасов (тылб.)

даҕ. Аһыныык, аһыныгас. ☉ Участливый, жалостливый, сострадательный, сочувственный
Аан дойду дьолугар Аны даҕаны буоллар Арассыыйа эбэ хотун Аһыныылаах санаалаах киһини Айан иитэн таһаарыа! Саха фольк. [Баһымньы:] Таҥара аһыныылаах сурахтааҕа, миигин аһынаа ини, баҕар абааһы да аһыныа, туох да билбэт. А. Софронов
[Сайсары:] Оҕобутун бэттэх аҕалыҥ, аһыныылаах сүрэххитигэр сөрүү тутан, угуттаан, ийэ кутун энчирэтимэҥ. Суорун Омоллоон
Арыйаан уолум аччыктыыр, Ала ынаҕым маҥырыыр, Аһыныылаах тойон аҕам, Абыраллаах тааспын аҕал! Эллэй

с. 1. (сострадание) апыныы; выражать своё сочувствие аһыныыгын биллэр; 2. (одобрение) үтүө санаа, сөбүлээһин; его проект встретил всеобщее сочувствие кини бырайыагын бука бары сөбүлээтилэр.

туохт.
1. эргэр. Кимиэхэ эмэ тугу эмэ өлүүлээ, чаастаа, анаан биэр. ☉ Оставлять кому-л. долю, часть чего-л., выделять что-л. кому-л.
Сүөһүнү сыл таһаарыаҕы от тиийбэт, дьону өллөйдүөҕү ас тиийбэт кыһалҕата тирээбит. Софр. Данилов
2. поэт. Кимиэхэ эмэ харыстабыллаахтык, өйүүр курдук сыһыаннас. ☉ Относиться к кому-л. бережно, обращаться с кем-л. заботливо, быть к кому-л. внимательным
[Буҕарҕана:] [Туруйа] Уҥуохпун тоһутта, Мүһэбин эчэттэ! Аны хайдах гынан Атын дайдыга барабын! Үтүө дьоннорум, Дьүүллээҥ, өллөйдөөҥ! Суорун Омоллоон
Өлөр киэһэҥ үөмэн кэлбит, Өллөйдүүр мэлийбит. Күн Дьирибинэ
Ааспыты абырыыр амарах бэйэлээх, Өспүтү өллөйдүүр аһыныык сүрэхтээх Дьон-сэргэ. А. Бэрияк
♦ Үрүҥ тыыммын өллөйдөө — өлөрхаалар күҥҥэ өрүһүй, көмүскээн харыһый. ☉ Берегите мою светлую душу, помогите мне в трудный час
Сэттэ бухатыыр ааттаһан-көрдөһөн барбыттар: «Күн буол, ый буол, таҥара буол, үрүҥ тыыммытын өллөйдөө, хара тыыммытын харыстаа!» — диэбиттэр. Саха сэһ. I
[Манчаары:] Үлүгэргэ киллэримэ, үрүҥ тыыммын өллөйдөө! А. Софронов
Быраас бэйэтиттэн хаан ылан кутан, ол киһи үрүҥ тыынын өллөйдөөбүт. Р. Баҕатаайыскай
Үрүҥ тыыммын өллөйдөөбүт бу кимий диэн эргиллэ түспүтүм – рядовой Краснов эбит. ПДА СС