Якутские буквы:

Якутский → Русский

баартыйа

в разн. знач. партия; политическай баартыйа политическая партия; геологтар баартыйалара геологическая партия; туристар бастакы баартыйалара первая партия туристов; рояль баартыйата партия рояля; саахымат баартыйата шахматная партия; биир баартыйа атах таҥаһа одна партия обуви.

Якутский → Якутский

баартыйа

аат.
1. полит. Биир санаалаах, уопсай көрүүлээх дьон туох эмэ сыалы толорорго түмсүбүт бөлөҕө. Партия (политическая организация)
Мин баартыйаҕа киирээри оҥостон сылдьабын. —Күүс үлэнэн Өссө өрө күүрүөхпүт, Баартыйаны Бары тула түмсүөхпүт. Күннүк Уурастыырап. Россия судаарыстыбатын Дууматыгар «Бүттүүн Россия» баартыйатыттан баһыйар элбэх депутат талылынна. «Саха с.»
2. Кыра бөлөх, этэрээт (хол., сир баайын хостуур). Группа лиц, имеющая какую-л. общую цель, отряд (напр., геолого-разведочный)
Амакинка эспэдииссийэҕэ сир баайын көрдүүр баартыйа начаалынньыга. —Кыһынын таах олороллор, сайын ортотуттан күһүҥҥү өттүгэр тиигээн диэн кыыл табаны баартыйанан сылдьан бултууллар. А. Софронов
Мааҕын сүрүн баартыйаны кытта көрсүһэргэ үлэспит сирдэригэр тиэтэйдилэр. П. Филиппов
3. муус. Элбэх куоластаах муусука айымньытын биир ырыаһыт эбэтэр муусукаһыт толорор чааһа. Партия (часть многоголосного музыкального произведения, исполняемая одним певцом или одним инструментом). «Эбиэннээх Хотуна» операҕа Лиза баартыйата. Скрипкаҕа оонньооччулар баартыйалара
4. саахымат. Биир оонньуу. Партия (игра в шахматы, шашки). Кини бастакы баартыйатын кыраһыабайдык сүүйэн баран, иккиһигэр тэҥнэһэн хаалла


Еще переводы:

партия

партия (Русский → Якутский)

ж. 1. полит, баартыйа; Коммунистическая партия Советского Союза Сэбиэскэй Сойуус Коммунистическай баартыйата; 2. (отряд, группа) баартыйа (ханнык эмэ соругу толорорго түмсүбүт дьон бөлөҕө); геологическая партия геологтар баартыйалара; 3. бөлөх, баайыы; прибыла первая партия товаров бастакы бөлөх (баайыы) табаардар кэллилэр; 4. муз. партия (элбэх куоластаах музыкальнай айымньы биир ырыаһытынан эбэтэр музыканынан толоруллар чааһа); партия скрипки скрипка баартыйата; 5. (в игре) партия; шахматная партия саахымат баартыйата.

баартыйалаах

баартыйалаах (Якутский → Якутский)

аат суолт. Баартыйа чилиэнэ, баартыйаҕа киирбит киһи. Партийный, член партии
Оо, дьэ хаалбыт да нэһилиэк, биир эмэ баартыйалаах, биир эмэ хомсомуоллаах суох. Күндэ
Баартыйа этэр тылын иннигэр кыа хааннара тохтон, өлбүтөспүт доҕотторбутун барыларын баартыйалааҕынан ааҕан, барыларын уҥуохтара эргиллэрин туһугар кыһаныах тустаахпыт. Эрилик Эристиин
Кини [Ньукулааскы] баартыйалааҕынан эрэ үтүө сабыдыал оҥоро сатаабакка, Дабыыкка дьиҥнээх аҕалыы сыһыаннаһар. У. Нуолур

чыыскалаа

чыыскалаа (Якутский → Якутский)

туохт., истор. Кими эмэ хомуньуус баартыйа кэккэтиттэн таһаар, уһул (ханнык эмэ өттүнэн сөп түбэспэт, холооннооҕо суох диэн быһааран). Провести партийную чистку по соответствию членов коммунистической партии предъявляемым к ним требованиям
[Табаарыс Енукидзе] биһиги баартыйабытын бэрэбиэркэлиэхтээх, чыыскалыахтаах кырдьаҕас партийнай гвардия киһитэ. ЛТК
Биһиги баартыйабытыттан сүүс-икки сүүс тыһыынча киһини чыыскалаатахпытына туһалаах буолуо. В. Ленин (тылб.)

хомуньуус

хомуньуус (Якутский → Якутский)

аат. Хомуньуус баартыйатын чилиэнэ. Член коммунистической партии, коммунист
Кытыы нэһилиэккэ саҥа олоҕу бастаан саҕалаабыт биэс хомуньуустан бу мин соҕотоҕун хааллым. Далан
[Маарыйа:] Ити хомуньуустар таҥара суох диэн дьаабыланан эрэллэр да, кинилэр даҕаны уһун отторун оттуулларын билбэтим. А. Софронов
«Бронепоезд 14-69» сэһэн сүрүн дьоруойа хомуньуус Пеклеванов буолар. Софр. Данилов
Хомуньуус баартыйа — хомуньууһум идиэйэтин өрө тутар, ону олоххо киллэрэр, биир уопсай сыаллаах, санаалаах дьон холбоһуга. Коммунистическая партия. Саха сиринээҕи хомуньуус баартыйатын кэмитиэтин бастакы сэкирэтээрэ В. Губарев Ил Түмэн дьокутаатынан талылынна

көрүлүн

көрүлүн (Якутский → Якутский)

көр диэнтэн атын
туһ. Дьалаҕай буруйун иһин баартыйатыгар эмиэ көрүллэригэр тиийэр. Д. Таас
Быыбар иннинээҕи үлэ, эргиэн эҥин тустарынан элбэх боппуруостар көрүллүбүттэрэ. И. Федосеев

кыһытыа{ҕы}н иннигэр

кыһытыа{ҕы}н иннигэр (Якутский → Якутский)

көр кыһытыан иһин
Оттон Тускаев буоллаҕына, кыһытыан иннигэр, большевиктартан ураты эҥин араас өҥнөөх баартыйалара өрөбөлүүссүйэ өстөөхтөрө буолалларын салгыы кэпсээбитэ. Эрилик Эристиин
Кыһытыаҕын иннигэр, Биригэдьиир билбэтэх! П. Тобуруокап

бэринии

бэринии (Якутский → Якутский)

бэрин диэнтэн хай
аата. Сэбиэскэй былааска биир тыла суох бэринии дуогабарыгар үрүҥ баанда баһылыктара Артемьев, Пестеров, Трофимов илии баттаабыттара. А. Бэрияк
[Тарас Тарасович:] Этика, сиэрмайгы, салалтаҕа бас бэринии, баартыйа диэннэр эмиэ бааллар. М. Попов. Аан маҥнай таһаарыллыаҕыттан ыла «Кыым» хаһыат большевистскай кырдьык төлөннөөх тылын маассаҕа тириэрдибитэ, кини сэбиэскэй патриотизм, Ийэ дойдуга, Ленин баартыйатын дьыалатыгар муҥура суох бэринии тыыныгар ииппитэ. «Кыым»

систиэмэ

систиэмэ (Якутский → Русский)

в разн. знач. система; социалистыы систиэмэ социалистическая система; быыбардыыр систиэмэ избирательная система; күн систиэмэтэ астр, солнечная система; баартыйа үөрэҕин систиэмэтэ система партийного просвещения; аһаҕас дорҕоон систиэмэтэ лингв, система гласных звуков; ниэрбэ систиэмэтэ нервная система.

мээлэҕэ

мээлэҕэ (Якутский → Якутский)

көр мээнэҕэ
«Мээлэҕэ суруйааччыны ыытыахтара дуо!» — диэн артыаллаахтар киэн туттан кэпсэтэллэр. Т. Сметанин. Бассабыык баартыйатын үгэстэрэ, кини үрдүк аата, мин эппэр-хааммар иҥмитэ мээлэҕэ хаалыа суоҕа. Саллааттар с. 1967

өргөһүр

өргөһүр (Якутский → Якутский)

өргөстөн 2 диэн курдук
Үтүө үгэһинэн өргөһүрэн Үс дойду күрүөһүтүн сэрэтэн туран, Муударай сирдьит Хомуньуус баартыйа Сүүс омук сүбэтин түмэрэ. С. Зверев
Андаҕар тылбытын ситэрэн, Аныардаах хардыынан сүргүөрэн, Өлөрүөхсүттэри өһөөммүт Өргөһүрэ күүрдэхпит буоллун! А. Абаҕыыныскай