Якутские буквы:

Якутский → Русский

балысхан

прям., перен. огромный, громадный; балысхан бааллар громадные волны; балысхан барыс огромная прибыль.

Якутский → Якутский

балысхан

даҕ.
1. Киһини сөхтөрөр элбэх, улахан. ☉ Огромный, громадный
Омуннаах бу олоҥхо дойдутугар Үөрэхтээх да өтөрү көрбөтөх, Билээччи да билбэтэх Баһархай тутуу барҕарыаҕа, Балысхан быйаҥ таһыллыаҕа. С. Зверев
Сотору өстөөх тааҥкалара умайан балысхан уотунан өрө күлүбүрээбиттэрэ, киһи уҥуоҕун курдук, күлүгүрэн туран хаалбыттара. М. Доҕордуурап
Уол хоту дойду тыйыс айылҕатын баһылыыр, кур тоҥ буортан балысхан үүнүүнү ылар баҕа санааларын кэпсиирэ. Софр. Данилов
2. Олус улахан, сөҕүмэр. ☉ Очень большой, разительный
Сахаларга олоҥхоһут идэлээх дьон хастыы эмэ олоҥхону толорон иһитиннэрэр балысхан талааннаахтара. «Кыым»
Аны отучча сыл барар киһи тугу эрэ көрөр этэ, оо, балысхан сайдыы онно буолуо ээ. В. Протодьяконов
Мин өй-санаа Үрдүккэ дьурулуур Үрдүк үөрүүтүн, Балысхан манньыйыытын Олус, олус үчүгэйдик билэбин. И.Гоголев. Билиҥҥи биһиги балысхан сайдыылаах олохпутугар уулусса диэн – бу бэйэтэ туспа сокуоннаах, мүччүрүйбэт быраабылалаах кытаанах оскуола. «Кыым»

Еще переводы:

несчётный

несчётный (Русский → Якутский)

прил. аата-ахсаана биллибэт, балысхан; несчётные силы балысхан күүстэр.

аата-ахса

аата-ахса (Якутский → Якутский)

аата-ахса биллибэт (суох). Кыайан ааҕыллыбат, балысхан элбэх. ☉ Бесчисленный, неисчислимый (букв. имя-количество его неизвестно).

балысханнык

балысханнык (Якутский → Якутский)

сыһ. Күүскэ, сөҕүмэрдик, түргэнник. ☉ Сильно, быстро, стремительно
Саха сиригэр промышленность балысханнык сайдар. ПАЕ ОС
Балысханнык бултуйар буоланнар, кус-хаас саарар ыйын хотугу сахалар сара ыйа диэн ааттыыллар. Багдарыын Сүлбэ

көмөлгөннүк

көмөлгөннүк (Якутский → Якутский)

сыһ. Өлгөмнүк, балысханнык. ☉ Обильно, изобильно
Көп суорҕанын саптан, Нухарыйбыт бааһына Айгыр-силик уйгута, Үүнүүтэ-бурдуга Садымыр хаар анныттан Көхтөөхтүк, көмөлгөннүк Үүннүн диэн, Тоҥ күүстээх тракторынан Тоҥууну тоҕо тыыран, Хойгуо тэйэр Тоҥ сиригэр Уоҕурдуу тиэйэр, хаар типтэрэр. И. Павлов

балкыыр

балкыыр (Якутский → Якутский)

аат. Уу ньуура (муора эбэтэр өрүс) хамсааһыныттан үөскүүр күүстээх долгун. ☉ Водяной вал, образуемый колебательным движением водной поверхности
Харака муорака дьалкыыра, Харылыы баргыйар балкыыра, Ытыллар долгунум, бырастыы! П. Ойуунускай
Көр-күлүү муора балкыырдарыгар уйдаран өрүтэ дэгэйбэхтиир, ыраас халлааҥҥа кутуллар. А. Федоров. Бэл диэтэр муора кытылыттан тахсар чукчалар бу күөллэргэ балысхан балкыыртан чаҕыйаллара. С. Курилов (тылб.)

көмөлгөн

көмөлгөн (Якутский → Якутский)

даҕ. Балысхан, өлгөм. ☉ Обильный
Көмөлгөн от үүммүт. ПЭК СЯЯ. Өрөгөйдөөх Өлүөнэ өрүс улуу көмөлгөн сүүрүгэ манан устар. А. Олбинскай
♦ Көмөлгөн үлэлээх киһи — бастакы уоҕар эрэ күлүмэхтик үлэлиир киһи (кэнники эстэн хаалар). ☉ Тот, кто горячо берется за работу, но очень скоро выдыхается.

манньыйыы

манньыйыы (Якутский → Якутский)

манньый диэнтэн хай
аата. Кэтиир харах киэргэлэ, Баҕарар сүрэх манньыйыыта. Өксөкүлээх Өлөксөй
Мин өй-санаа үрдүккэ дьурулуур Үрдүк үөрүүтүн, Балысхан манньыйыытын Олус, олус үчүгэйдик билэбин. Ол дьикти түгэҥҥэ Олоҥхону айбытым. И. Гоголев
Арыгыны испит ки һи маҥнай хайдах эрэ чэпчиирэ, майгы та манньыйыыта, мэйиитэ эргийэн, хо луочуйан барыыта — ити арыгыттан сүһүрүү саҕаланыыта. ППА СЭЫа

үлүн-балын

үлүн-балын (Якутский → Якутский)

туохт. Киһи сөҕүөн курдук улаатан көһүн; оргуйан, кыынньан тахсар курдук элбээ, үксээ. ☉ Быть, казаться огромным, громадным; быстро, на глазах множиться, увеличиваться в объёме
Киһи хараҕар ыраахтан быраҕыллар үрдүк кирилиэстээх улахан саҥа дьиэ үллэн-баллан олорорун көрдө. Н. Заболоцкай
Үрүҥ тунах илгэ Үллэбалла сүүрбүт. Суорун Омоллоон
Маннык уу кэлиитэ да балысхана бэрт буолар, адьас көрдөрбүтүнэн үллэн-баллан тахсар. «ХС»

чукча

чукча (Якутский → Якутский)

  1. аат. Омугунан чукчаларга киирсэр киһи. ☉ Чукча
    Мин чукча норуотуттан тахсыбыт учуонай Николай Дауркин туһунан олус сөбүлээн аахтым. Тумарча
    Саха сиригэр сахалар, нууччалар, эбэҥкилэр, чукчалар, юкагирдар олороллор. ПНЕ СТ
    Бэл диэтэр муора кытылыттан тахсар чукчалар бу күөллэргэ түһэр балысхан балкыырдартан чаҕыйаллара. С. Курилов (тылб.)
  2. даҕ. суолт. Чукча омугар сыһыаннаах. ☉ Чукотский. Чукча литературата. Чукча тыла
силэй

силэй (Якутский → Якутский)

туохт. Иннигин мэһэйдиир тугу эмэ туора анньан халбарыт эбэтэр икки аҥыы тутан арый. ☉ Раздвигать в стороны что-л. (напр., ветви), рассекать (напр., волны)
Теплоход, балысхан сүүрүгү силэйэн, уҥуоргу эҥээргэ чугаһаан истэ. Н. Лугинов
«Хаарыан тириини буортулаабыккын», — диэтэ оҕонньор, тииҥ көхсүн түүтүн икки эрбэҕинэн силэйэ баттаан, үрэн көрөкөрө. Л. Попов
Хойуу иһирик ойууру быыһынан, икки бүлгүннэринэн күөх лабаалары силэйэн хаамсан бара турдулар. Эрилик Эристиин
ср. бур. сэлихэ ‘открыть, обнажить’, сэли ‘откидывать, распахивать’