прил. бараактыы, бараак; барачная постройка бараактыы тутуу.

м. бараак (1. быстах кэмнэ олорор мас дьиэ; 2. балыыһа сыстыганнаах ыарыы-лаахтарга аналлаах салаата эбэтэр туспа дьиэтэ).

көр сүгүлээн
Ааспыт өрөбүлгэ икки кыыс эр дьон бараагар хоммуттара тутуллан, сүгүлүөн бөҕө үһү дии! В. Яковлев
Ыскамыайкалары сыҕарытыы, сэлэллэн биэрии, сүгүлүөн буола түстэ. «ХС»

даҕ. Туох да бэрээдэгэ суох, олус ыһыллыбыт-тоҕуллубут. ☉ Беспорядочно разбросанный, заваленный чем-л. в беспорядке, захламленный
Күөдэл-наадал таҥастаах ороҥҥо Маайака таҥаһы бүрүнэн сытар. А. Софронов
Уһук бараак биир ааныгар киирбиттэрэ. Эмиэ күөдэл-наадал дьиэ буолан биэрбитэ. Р. Баҕатаайыскай

астаа диэнтэн атын., бэй. туһ. Ас астанна. Уон бороон, икки ынах астанна. Баһаам элбэх үүт астанна
□ Бараак ортотугар турар билиитэ оһоххо үлэһиттэр астарын астаналлар, чэйдэрин оргутуналлар. Н. Якутскай
Оттон биһиги саас-үйэ тухары астанан аһаан олорбут аспыт дии. Ыл, Коля, ол-бу буолума, үүппүн кут. С. Ефремов

аат. Официальнай, үөрүүлээх быһыыга-майгыга этиллэр андаҕар тыл. ☉ Присяга
Бырааһынньык күн буолар бараакка куорат байыаннай гарнизонун начаалынньыга эдэр курсааннартан байыаннай бирисээгэни ылыахтаах. Н. Якутскай
Биһиэхэ тирээбит күчүмэҕэй күҥҥэ бирисээгэҕэ бэриниилээх буолуохтаахпыт! Н. Якутскай
Бирисээгэ, андаҕар бэрсиэх тустаахпыт. Бу кумааҕыга илиитэ баттаа. Болот Боотур

I
тик I диэнтэн дьаһ
туһ. [Эллэй] биирдии буут истээх үс улахан туос ыаҕаһы тиктэрэр. Н. Неустроев
Аттаах киһи …… анаан икки бэрт киэҥ, улахан хааһаҕы тиктэрбит. Н. Заболоцкай
Харах дьыспаансырыгар тиийэн хааммын-сииммин сотторон, бааһым тириитин тиктэрэн, бэрэбээскэлэтэн, бүлүтүөн ылан олорор бараакпар тиийэн сыттым. КНЗ ОО
II
тик II диэнтэн дьаһ
туһ. Кырдьык, тигээйигэ биирдэ эрэ тиктэрбитим. И. Сосин

I
сот диэнтэн дьаһ
туһ. Аймахпын-өбүгэбин сукка сотторботох Ампаардаах астаахтар — эһиги! П. Тобуруокап
Ити урут таҥнарбытын саҥа сэриигэ сотторуон баҕардаҕа. Н. Габышев
Харах диспансерыгар тиийэн хааммын-сииммин сотторон, бааһым тириитин тиктэрэн, бэрэбээскилэтэн баран, бараакпар тиийэн сыттым. КНЗ ОО
II
аат. Киһи суунан баран сотторугар аналлаах сымнаҕас көп таҥас. ☉ Полотенце
Оксана бастаан илиитин, сирэйин сууммута, онтон саҥа сотторунан ылан соттубута. Суорун Омоллоон
Мыылалаах соттордорун ылан, икки эдэр киһи көҥүс диэки сырыстылар. Л. Попов
«Манан сотун», — дии-дии Сергей Иванович ыраас соттору ууммута. Ф. Софронов

туохт., сөбүлээб.
1. Тугу эмэ оҥорорго, толорорго баҕа өттүттэн олус сыыдамсый, илин-кэлин түһүс (үксүгэр ньылаҥнаан эбэтэр ханнык эрэ бэйэ сыалын ситиһээри). ☉ Показывать большую расторопность, исполнительность (обычно в корыстных целях или из-за угодничества)
Абааһыга дылы аллааҕымсыйыма. Амма Аччыгыйа
«Евстегнеюшка олус аллааҕымсыйа сатыыр. Үлэһиккэ аһыыр да бокуойу биэрбэт», — диэтэ ким эрэ саҥата бараак хараҥа муннугуттан. Н. Якутскай
Зоя Аайа биир имнэниитинэн барытын тута өйдөөн, бэл аһара түһэ аллааҕымсыйан, хоһун Аайалаах Айааҥҥа туран биэрэн баран элэс гынан хаалбыта. Н. Габышев
2. Ханна эрэ талаһан сыыдамнык дьоруонан, сүүрүүнэн айаннаа, түргэтээ (үксүгэр дьиэ-уот сибикитин билбит айан атын туһунан). ☉ Прибавлять ходу, идти с большим желанием, торопиться, бежать рысцой (обычно о лошади, почуявшей приближение жилья)
Соломуон [ат] сордоох бу сырыыга тоҕо эрэ аллааҕымсыйан Талба диэки сиэлэн хаҥкычыктаабытынан барда. Амма Аччыгыйа
Өлүөскэ …… куруук умса дьулуруйан аллаҕымсыйбыт ат тэһиинин холкутатан биэрдэ. Эрилик Эристиин
Ээ, доҕор, эн арба даҕаны, ити көҕөччөрчөөнү миинэн кэлбит эбиккин дии. Арааһа, манна кэлэргэ кини аллааҕымсыйдаҕа? С. Никифоров. Тэҥн. аллааҕыр

аат.
1. Туох эмэ сааһынан үрүт-үрдүгэр ууруллан кыстаммыта эбэтэр дьапталаспыта. ☉ Ряд, слой аккуратно сложенных друг на друга предметов
Хонууга тэлгэнэн сытар бөдөҥ бэрэбинэлэр дьаарыстарын эргийдилэр. Эрилик Эристиин
Үс хаттаһа дьаарыс Муус-таас дьайыҥнаах Бүтэй Бүлүү өрүс. С. Зверев. Бүгүн дьаарыстарбын бэрэбиэркэлээбитим - үс дьааһык мина уонна икки дьааһык ракета итэҕэс. Эдэр г.
2. Тыйаатыр саалатыгар көрөөччүлэр олорор иккис эбэтэр онтон үөһээ этээстэрэ. ☉ Этаж во внутреннем помещении театра, ярус
Тыһыынчанан дьон партеры, ложалары, дьаарыстары толордулар. Н. Островскай (тылб.)
[Верочка] иккис дьаарыс ложатыгар киирбитигэр кини диэки баһаам үгүс халампаастар хайыһа түспүттэрэ. Н. Чернышевскай (тылб.)
△ Үрүт-үрдүлэригэр буолар гына оҥоһуллубут орон, наара үөһээ өттө. ☉ Верхний ряд кроватей, нар, расположенных друг над другом
Таһырдьа халлаан сырдаан эрдэҕинэ эрэ бараакка төннөрө. Үөһээҥҥи дьаарыска сытара. Ю. Чернов (тылб.)
Генерал сыырастан куттанарын иһин киниэхэ оронун өрүү иккис дьаарыска оҥорон биэрэллэрэ. А. Фадеев (тылб.)