Якутские буквы:

Якутский → Якутский

барыллааһын

  1. аат. Маннык, эбэтэр бачча буолуо диэн быһа холооһун, сабаҕалааһын. Предварительное предположение, соображение
    Кэнэҕэски архитектура сайдыытын барыллааһына кыайтарара саарбах. Н. Лугинов
    Саамай толоос барыллааһынынан, Саха сиригэр репрессияҕа үс тыһыынча киһи кэриҥэ хабыллыбыта сабаҕаланар. ВУА БС
    [Куобах диэн тыл хантан төрүттээҕин, туох диэн суолталааҕын туһунан] Г.В. Попов кэрэхсэбиллээх барыллааһыны оҥордо. Багдарыын Сүлбэ
  2. даҕ. суолт. Маннык, эбэтэр бачча буолуо диэн (быһа холооһун, сабаҕалааһын). Предварительный, приблизительный, предположительный
    Дьолго, барыллааһын диагноз сыыһа буолан хаалыан эмиэ сөп. Софр. Данилов
    Дьадаҥылары уонна көннөрү ортолору, күүстээх ортолору тус-туспа араартыыр барыллааһын испииһэги оҥордубут. А. Бэрияк
    Син уруккутун курдук, бу барыллааһын былааны тутуһуу булгуччута суох. АНВ СТУ

барыллаа

I
туохт. Маннык эбэтэр бачча буолуо диэн быһа холоо, сабаҕалаа. Предполагать, допускать, допустить что-л. Учуонайдар барыллаан ааҕан таһаарыыларынан, биир кэҕэ мүнүүтэҕэ икки түүлээх үөнү булан сиир. И. Федосеев
Максим хаһан эрэ маннык буолуо диэн барыллаабатаҕа даҕаны. Н. Лугинов
Үргэлинэн барыллаатаҕына, түүн үөһэ эрэ буолан ааспыт этэ. «ХС»
II
көр бараллаа
Эдэр дьон иккиэн тэҥ, биэстии кылаас үөрэхтээхтэр. Саастарынан да барыллаалар. ДФС КК
Данил Герасимович …… уолчаанын кытта барыллаа саастаах ити ыарыһах оҕолоох ыалы аһына саныыра. Айталын
Ол биһиги отчуппут …… мин аҕабын кытта барыллаа киһи сурахтааҕа. «ХС»

Якутский → Русский

барыллаа=

определять приблизительно, на глаз; предполагать; барыллаан ааҕыы приблизительный подсчёт; барыллаан көр = определить что-л. приблизительно.


Еще переводы:

примерный

примерный (Русский → Якутский)

прил. 1. (образцовый) бастыҥ, холобурга сылдьар; примерный ученик бас-тын- үөрэнээччи; 2. (приблизительный) барыллааһын, барыллаан (оҥоһуллар), быһа холоон (оҥоһуллар); примерный срок окончания работы үлэни бүтэрии барыллааһын болдьоҕо.

предварительный

предварительный (Русский → Якутский)

прил.1.(предшествующий) бастааҥҥы, инники; предварительная просьба бастааҥҥы көрдөһүү; 2. (неокончательный) барыллааһын; по предварительным данным барыллааһын дааннайынан; 3. (заблаговременный) урутунан (буолар), эрдэттэн (оҥоһуллар); предварительная продажа билетов билиэти эрдэттэн атыылааһын.

ориентировочный

ориентировочный (Русский → Якутский)

прил. 1. (для определения положения) ыйдарар, сирдэтэр; ориентировочный знак сирдэтэр бэлиэ; 2. (предварительный, приблизительный) быһа холооһун, барыллааһын; ориентировочный план быһа холооһун былаан.

этюд

этюд (Русский → Якутский)

м. этюд (1. дьүһүннүүр искусствоҕа натураттан маҥнайгы барыллааһын оҥоһуу; 2. быстах кыра литературнай айымньы; 3. кыра виртуознай музыкальнай айымньы; 4. музыкаҕа, театрга, саахымакка эрчиллии көрүҥэ).

холмогуор

холмогуор (Якутский → Якутский)

аат. Хара-үрүҥ эриэн өҥнөөх үүттээх ынах боруодата. Порода молочного крупного рогатого скота чёрно-белой масти, холмогорская
Холмогуор уонна симменталь боруодалар өрөспүүбүлүкэҕэ түөрт уонус сыллартан тарҕанан барбыттара. А. Чугунов
Төһө да отторо куһаҕанын иһин, уопут барыллааһын кэмигэр тэҥнээтэххэ, саха-холмогуор хааннаах ынахтар итинник рационнарга сууккаҕа, ортотунан ыллахха, үүттэрин сыата үрдээбит. ПВА ССССБ
Омук сүөһүлэрэ олохтоох холмогуордары кытары холбостохторуна, сыыйа элбэх үүттээх уонна биһиги усулуобуйабытын тулуйар сүөһү үөскүөн сөп эбит. «Кыым»

бырайыак

бырайыак (Якутский → Якутский)

аат.
1. Туох эмэ тутуу эбэтэр тугу эмэ уларытыы, тупсарыы эрдэттэн сиһилии оҥоһуллубут былаана. Проект (сооружения, постройки)
Манна прорабы ыҥырбыт буоллар сатаныа эбит. Урукку прораб ыскылаат биир кынатын бырайыактан туораан, сыыһа оҥорторбут. С. Никифоров
ТПК столицата — Нерюнгри. Саҥа куорат хайдах буолуохтааҕа бу Виктор Еремеевич уонна бырайыагы оҥорбут «Ленгипрогор», «Якутгражданпроект» институттарын аҕыйах архытыактардарын чертежтарыгар, төбөлөрүгэр эрэ баар. БИ СТ
Биир кэмҥэ Дьөҥкүүдэ эбэтигэр Марха өрүстэн ууну хачайдыыр бырайыак барыллана сылдьыбыта. «ХС»
2. Ханнык эмэ докумуон бастакы барыллааһын тиэкиһэ. Проект (предварительный текст какого-л. документа)
Былаан бырайыага бары кэлэктииптэргэ, уопсастыбаннай тэрилтэлэргэ киэҥ дьүүлгэ турбута, олохтоох Сэбиэт сиэссийэтинэн бигэргэтиллибитэ. ПДИ КК
В.И. Ленин сэбиэскэй судаарыстыбаны тэрийиини быһаччы салайбыта, сүҥкэн суолталаах дэкириэттэр бырайыактарын оҥорбута. СГПТ

бадахтаах

бадахтаах (Якутский → Якутский)

эб.
1. Этиллэр санаа дьиҥнээҕин эбэтэр дьиҥэ суоҕун туһунан уопсай соҕус сабаҕалааһыны көрдөрөр (үгүстүк кэпсиирэ туохт. кытта тутлар). Выражает довольно общее предположение говорящего относительно реальности, достоверности сообщаемого факта (чаще всего употр. с глагольным сказуемым)
Сарсыарда буолла бадахтаах. Таһырдьа дьон саҥата бүтэҥитик ньамалаһан иһиллэр. Софр. Данилов
Арааһа, кырыйдым, түөһэйдим бадахтаах. А. Федоров. Алмаас Саха сиригэр сир аайы ыһылла сытарын курдук саныыр бадахтаах.Н. Габышев. Булчуппут Охоноон ыраатта бадахтаах. Хомус
Үксүгэр барыллааһын дэгэттэнэр. Чаще всего приобретает оттенок предположения
Суох, кини ыгылыйар диэни билбэт киһи бадахтаах. В. Яковлев
Таһа ньалҕарыҥнас лаахтаах, Иһэ – эриэн да бадахтаах. Ф. Софронов
Өйдүүгүөн, хаайыылаах бадахтаах Үүрүллэн сылдьыбыт поэты. Күннүк Уурастыырап
2. Кээмэй өйдөбүлүн биэрэр тыллары, холбоһуктары кытта быһаарар-барыллыыр сыананы көрдөрөр. Со словами и сочетаниями со значением меры выражает определительно-приблизительную оценку
Ол олордоҕуна, им сүтэ илигинэ бадахтаах, арай, таһырдьа аттаах дьон кэллилэр. Суорун Омоллоон
Түүн төһөтүгэр эбитэ буолла, арааһа, сарсыарданан бадахтаах, Сергей суорҕанын, арай, киһи тардыалыыр. В. Яковлев
Мин сотобун ортотунан бадахтаах халыҥ хаар түспүт. И. Никифоров. Тэҥн. быһыылаах

диэкиттэн

диэкиттэн (Якутский → Якутский)

дьөһ.
1. Миэстэ сыһыанын бэлиэтээн, хайааһын хантан оҥоһулларын, хайа эмит предметтэн атын предмет тэйэрин, сыҕарыйарын бэлиэтииргэ туттуллар. Выражая пространственные отношения, указывает на место, откуда исходит действие, удаляется предмет (со стороны)
Сииктээх оту илби кэһэн, Сэмэн Сэмэнэбис Танялыын Бадаайаптар дьиэлэрин диэкиттэн хаамсан иһэллэр. Л. Попов
Түгэх диэкиттэн ким эрэ саҥата иһиллэр. Н. Якутскай
Хайа диэкиттэн сылдьаҕыт? С. Никифоров
Бу олордохторуна, дьэ доҕоор, хайа эрэ диэкиттэн дьахтар кыланнаҕа үһү! Күндэ
Предмет хайа эмэ чааһын өттүттэн хайааһын оҥоһулларын бэлиэтээн, барыллааһын дэгэттэнэр. Имеет оттенок приблизительности, употребляясь при указании на предмет, с какой-л. части которого начинается действие
Баҕана үөһээ ортотун диэкиттэн эриэн ситии таҥнары субуруйан түспүтүгэр хараҕа тохтоото. Н. Заболоцкай
Бэрэбинэни синньигэс төбөтүн диэкиттэн Лука, Ипатий хаһыа да буолан көтөхтүлэр. М. Доҕордуурап
2. Бириэмэни бэлиэтиир ааттары кытта хайааһын саҕаланар, оҥоһуллар кэмин бэлиэтээн көрдөрөр. В сочетании с именами с временным значением указывает на приблизительный характер начала, момента совершения действия (примерно с)
Ый ортотун диэкиттэн быстах ардахтаах буолуоҕа. «Кыым»
Күн ортотун диэкиттэн былыттанна. «ХС»

баллай

баллай (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт.
1. Испит курдук үллэн-баллан, кэтирээн көһүн (хол., уос, сирэй). Казаться раздутым, увеличенным в объеме (напр., о губе, лице)
Лаҥкыы оҕонньор улахан уоһа ордук баллайбыт, сирэйэ кытаран хаалбыт уонна оргууй алтахтаан оһох диэки хааман эрэр. А. Сыромятникова
[Бостуук Миитэрэй] сирэйэ-хараҕа турбута, уоһа баллайбыта сүрүккэй. «ХС»
2. кэпс. Үрүллүбүт хабах курдук дыгдайан, үллэн, кэтирээн таҕыс (хол., ибили сытыйбыт этэрбэс). Становиться надутым, вздутым (напр., о намокших торбасах)
Дьиэ таһа чалбаҕынан килэйэн, киһи этэрбэһэ баллайа сытыйар буолан турар. Амма Аччыгыйа
Саппыйаан этэрбэһэ сытыйан баллайан хаалбыт, икки уостаах сааны уҥа бүлгүнүгэр иилиммит, кыра туох эрэ сүгэһэрдээх. ДФС КК
Мин баллайа сытыйбыт бадарааннаах этэрбэспинэн үктэтэлээн, бэчээт ууран барбыт суолум көрүөххэ сүрэ, олуоната бэрдэ! «ББ»
Баллайар баһаам – аһара элбэх, үгүс. Очень, чрезмерно много
[Сүөһүгэ эбии аһылык] барыллааһына да биллибэт баллайар баһаам мутукча [эбии аһылыкка бэлэмнэнэрэ] наада эбээт! С. Федотов
Михаил Спиридонович, мин сабаҕалыырбынан, саллайар сааһыҥ тухары баллайар баһаам мунньунуугуттан манна бэрт дуона суоҕа киирбит. «ХС»
Билигин да баллайар баһаам үлэ хаалла. С. Никифоров

былаан

былаан (Якутский → Якутский)

аат.
1. Ханнык эмэ сир, тутуу кумааҕыга оҥоһуллубут чөртүөһэ, схемата. План (чертеж, изображающий на плоскости какую-л. местность, сооружение). Москва былаана. СанктПетербург былаана. Дьокуускай былаанын схемата 1982 с. бэчээттэмитэ
Кыһыл этэрээти Дьокуускайдааҕы кистэлэҥ бойобуой дуруһууна боломуочунайа Иван Воинов көрсөр
Дьокуускайга кимэн киирии былаана манна сиһилии көрүллэр. Амма Аччыгыйа
2. Уһун болдьохтоох улахан үлэлэр оҥоһуллар бэрээдэктэрин, утумнарын-ситимнэрин уонна толоруллууларын болдьоҕун ыйар, эрдэттэн бэлэмнэммит дьаһаллар. План (система мероприятий, предусматривающая порядок, последовательность и сроки выполнения каких-л. работ). Биэс сыллаах былаан. Стратегическай былаан. ГОЭЛРО былаана. Судаарыстыбаннай былаан
Тыа сииги, сөрүүнү тутар буолан, кураайы дойдуларга ойуурдары үүннэрэр, айылҕаны уларытар улуу былааммыт үөскээбит эбит. Суорун Омоллоон
Дакылааппар …… биэс сыллаах былаан туһунан уонна кини соруктарын туһунан кэпсээн бардым. А. Бэрияк
Туох ханнык иннинэ, ити былааҥҥа киирбит титульнай тутуулар олоххо киириэхтээхтэр. Р. Кулаковскай
3. Туох эмэ хайдах буолан иһиэхтээҕин барыллааһын, сабаҕалааһын. План (предположение, предусматривающее ход, развитие чего-л.)
Абдуркулла, баар эрэ биир бүөмчү санаабыт былаана алдьаммытыттан курутуйбут киһи быһыытынан, сир диэки хайыһан олордо. Эрилик Эристиин
Лэгиэн Кыычыкын оҥостуммут былаана, санаммыт баҕата туолбатаҕа. Күннүк Уурастыырап
Эн чахчы баҕаҥ хоту «орто киһи» буолбуккун, ол эрээри эн орто учуутал буолар былааҥҥын бырах. Н. Лугинов
4. Тугу эмэ кэпсээһин кылгас сааһыламмыт барыла. План (краткая программа какого-л. изложения). Дакылаат былаана. Уруок былаана
Уруок былаанынан, хоһоону икки үөрэнээччи ааҕыахтаах этэ
Онуоха бириэмэ кыайан ордубата. Софр. Данилов
Салайааччылар матырыйаалы сирийэн үөрэтэр, силиэстийэ былаанын оҥорон, бэрт түргэнник ылсарга сорудахтаатылар. М. Попов
Туох эмэ (хол., ханнык эмэ сир: үрэх, алаас, сыһыы о. д. а.) көстөр быһыыта, омооно. Основные очертания (границы), ориентиры какой-л. местности (реки, аласа, поля и т. п.)
Өрүс халҕаһатын курдук логлоруттаҕас былыт үрдүнэн көтөн иһэллэр. Ханна да сир былаана, тыа-толоон омооно көстүбэт. Амма Аччыгыйа
Кычкин сир былаанын тосхойон кыраныыссаны туораабыт үспүйүөн хайаан даҕаны маннык сиринэн барыахтаах диэн, ирдээччи ыттаах пограничнигы илдьэ быһалаабыт. Н. Якутскай