Якутские буквы:

Якутский → Русский

барыстан=

изыскивать, получать доход, прибыль (для себя); оставаться в выигрыше.

барыс

I барыш, прибыль; колхоз сүөһү иитиититтэн элбэх барыһы ылла колхоз получил большую прибыль от скотоводства.
II барыс гын = однокр. от барый = вдруг появиться, мелькнуть; тайах барыс гынаат көстүбэт буолан хаалла лось промелькнул и исчез из виду.

барыс=

совм.-взаимн. от бар= 1,2; убайгын кытта барыс поезжай вместе со старшим братом.

Якутский → Якутский

барыс

I
бар I диэнтэн холб. туһ. Уол оннооҕор аҕатын кытта бииргэ үс-түөрт хоно барсан хаалара. Дьүөгэ Ааныстыырап
Ахсынньы сүүрбэ тоҕус күнүгэр күнүскү разведкаҕа Сэмэнчик барсыбыта. Н. Якутскай
Арааһынай хампаанньа наадатыгар Араатардыы нэһилиэккэ барыстылар. С. Васильев
II
барый диэнтэн холб. туһ. Таһырдьа хараҥа
Мастар, оҕуруоттар эҥиннэр барбах барыһан аҕай көстөллөр. Күндэ
Өрүс биэрэгинээҕи дэриэбинэлэр сэмнэхтэрэ харааран көстөллөр, бөлөх-бөлөх тыалар, талахтар улахан балааккалар курдук барыһаллар. Т. Сметанин
Хагдаҥ эһэлэр часкыйа олороллорун курдук, Харыалаах хара төҥүргэстэр барыспыттар. С. Зверев
III
аат. Ороскуоту дохуот баһыйыыта, үбүнэн, малынан туһаны ылыы. Материальная выгода, барыш
Саас быстарык буоллар эрэ, ити оттор үрдүк сыанаҕа атыыланан, бэйэлэрин саҕа барыһы киллэрэллэр. М. Доҕордуурап
Түмүгэр холкуоска барыс киириэхтээҕэр ночоот олус буолууһу. А. Федоров. Биһиги хаһаайыстыбабытыгар хортуоппуйтан тоҕус уон тыһыынча солкуобайдаах ыраас барыһы киллэрдибит. «Кыым»

барыс гын

барый диэнтэн көстө түһүү. Онтон тыас дэлби ыстанар да, Уот Уһутаакы бухатыыр илэ бэйэтинэн барыс гына түһэр. П. Ойуунускай
Аҕыйахтык хаамарын кытта, сылбах күрүө барыс гына түстэ. Суорун Омоллоон
Дьиэтин диэки дөдөрүйэн эрдэҕинэ, хайыы-үйэ иннигэр икки аттаах дьон барыс гына түстүлэр. А. Сыромятникова

барыстан

туохт. Барыста ыл, барыһыр. Изыскивать, получать доход, прибыль (для себя)
Кини онтон ночооттонуо суоҕа – барыстаныа! Н. Якутскай
Ол оонньууттан ким эмэ барыстаныа, хараҥа ньыманан хармаанын хаҥатыныа суохтаах. И. Федосеев


Еще переводы:

дохуоттан

дохуоттан (Якутский → Якутский)

туохт. Үлэлээн эбэтэр эргинэн ханнык эмэ дохуоту ыл, барыстан, туһалан. Иметь, получать какую-л. прибыль, выгоду. Быйыл көлөһүн күнүгэр кырата уончалыы солкуобай ыраас харчынан дохуоттанар буоллубут быһыылаах. А. Федоров

выиграть

выиграть (Русский → Якутский)

сов., выигрывать несов. что 1. и без доп. (приобрести игрой, при розыгрыше) сүүй; 2. (выгадать) туһалан, барыстан; 3. и без доп. (одержать верх) кыай, хот; выиграть войну сэриигэ кыай; # выиграть время бириэмэтэ сүүй.

сүүлүктээһин

сүүлүктээһин (Якутский → Якутский)

аат. Барыстанаары, сүүйээри кими эмэ албыннааһын, сыыһа үктэтии. Жульничество, мошенничество
Бу эн киэҥ уоругуҥ, сүөһүҥаһыҥ барыта үс дойдуну сүүлүктээһининэн булуллубута буолбат дуо? С. Никифоров
Олоххо муҥутахсыйыы, бэйэ иннин эрэ көрүнүү, уоруу, сүүлүктээһин курдук араас түктэри кэмэлдьигэ ылларан киһи үтүө мөссүөнүн сүтэрии биһиэхэ суох буолбатах. П. Аввакумов

сүүлүктээ

сүүлүктээ (Якутский → Якутский)

туохт. Барыстанар, сүүйэр туһугар кими эмэ хайдах эмэ гынан албыннаа, сыыһа үктэт. Жульничать, мошенничать. Уон тохсус үйэ иккис аҥаарыттан эргинэн, сүүлүктээн үбү муспут саҥа тииптээх баайдар үөскүүллэр. Саха сэһ
1977
Норуот хараҥатынан уонна кэнэнинэн туһанан, таҥара дьиэтэ дьону албыннаан уонна сүүлүктээн байара-тайара. АЕВ ОҮИ
Дьону арыгылатар, онон туһанар чиэһинэйэ суох дьон …… арыгыга ылларбыт ыччаты сүүлүктүүллэр. ПИО ТС

хорохоот

хорохоот (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Өрөбөлүүссүйэ иннинэ нэһилиэк, улуус быраабатыгар суһал сорудахха, илдьиккэ сылдьар киһи, наарыһынай. Скороход, курьер, нарочный, рассыльный
Барыстаммытым суоҕа диэн Баһылай Киппээнэп саныы, муҥатыйа олордоҕуна, сэбиэт хорохоото көтөн түстэ. П. Ойуунускай
Нэһилиэк ревкомнарыгар хорохоотунан, хаппараалынан барыта баайдар анаммыттара. Эрилик Эристиин
русск. скороход

балтарыктаа

балтарыктаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Балтарык маһынан баттатан кэлгий (хол., тиэйиилээх оту). Придавливать бастрыком (напр., сено на возу)
Суол ыксатыгар тэйиччи соҕус кэбиһиилээх от таһыгар биир киһи от тиэйэн балтарыктаан эрэр эбит. Амма Аччыгыйа
«Балтарыктаабакка дьоҕус гына тиэйээр», – диэбитэ Миитэрээс. Кустук
2. көсп., кэпс. Тугу эмэни (хол., харчыны) олус элбэҕи, өлгөмнүк бул, ыл (барыстанар курдук). Получать, брать что-л. (напр., деньги) в большом количестве (сверх положенного)
Ким туохха ордук дьоҕурдааҕа, ким экскурсияҕа баран үтүө уопуттары ордук элбэхтик балтарыктаан кэлэрэ барыта ырытыллыбыта. С. Васильев
Судаарыстыбаҕа туттарар сүөһүнү улахан ыйааһыннааҕын, бастыҥ уойуулааҕын үрдүк сыанаҕа туттаран харчыны балтарыктаан ылыахха. «ХС»
Баайтан, күөх истэн Балысхан түһээни Балтарыктаан кэлээри Уолуттан уончата сүбэлэттэ. С. Васильев

буостук

буостук (Якутский → Якутский)

I
аат., түөлбэ. Чиҥ кырыстаах сиргэ үүнэр үкэргэ маарынныыр эрээри синньигэс кылыстаах, төбөтүгэр туораахтаах элбэх сыллаах от үүнээйи. Кобрезия (трава).
II
аат.
1. түөлбэ. Дьиэ сүөһүтүн (хол., табаны) көрүү-истии, манааһын. Пастьба, охрана домашнего скота (напр., оленей)
Холобур, билигин хотугу сахалар булка, таба буостугар сырыттахтарына (көс олох саҕана мэлдьи) чуумҥа олороллор. ВМС СДО
2. эргэр. Бытархай бэдэрээтчит, бэдэрээттэһэн үлэлиир дьон салайааччылара. Мелкий подрядчик
Буостук буолуу диэн маннык бэдэрээтчит …… буостук буолар киһини тэрийэр: харчыны, аттары, табалары, эти, арыыны, бурдугу, эбиэһи иэс диэн биэрэр. Саха сэһ. II
Буостук үлэтин туттарбыт сууматыттан бэдэрээтчит диэн 6–7 % тутан ылар, онон улаханнык барыстанар. Саха сэһ. II

тутаа

тутаа (Якутский → Якутский)

туохт. Тугу эмэ толуйарга, туттарга тиийимэ, итээ, итэҕэс буол. Испытывать недостаток, нуждаться в чём-л.
Тыа киһитэ хаһан тугунан тутуурун, туохха кыһанарын курдаттыы көрөн, ону туһанан бэркэ диэн барыстанар, байар. Н. Якутскай
[Туймаада:] Илин эҥээрдэр хорсун дьоҥҥутунан Тутаабыт эбиккит дуу? И. Гоголев
Туох эмэ көрдөрүүгэ атыттарга кыайан тиийимэ, баһыйтар, куоттар. Отставать от кого-л. в чём-л., проигрывать кому-л. в чём-л.. Хара үлэҕэ мин да киниттэн тугунан тутуохпунуй?
Илиитэ тутаата — санаатын хоту оҥорбот, дубук туттар. соотв. дрогнула рука
[Былтаҕар Былатыан:] Букатын ыт гына сыспыттар, хата, итиччэ сорунан баран хайдах илиилэрэ тутаабыта эбитэй? Күндэ
ср. алт. тута ‘терпеть нужду, иметь недостаток; запинаться (в речи), заикаться’, бур. дутаха ‘не хватить’, монг. дутах ‘не хватать, недоставать’

рентабельный

рентабельный (Русский → Якутский)

прил. рентабельнай, барыс биэрэр.

сверхприбыль

сверхприбыль (Русский → Якутский)

ж. эк. сверхприбыль, аһара барыс, үрдүк барыс (капиталистический барыс орто нуорматын ааһа барар барыс).