барҕарт диэнтэн атаах. Бардам баайы кыайан, Бастыҥ-мааны майгыны Барҕардаахтыыр баҕаҕа Барыы-кэлии буолла. Саха нар. ыр. III

сыһ. Киһи сөҕүөн курдук далааһыннаахтык, уһулуччутук. ☉ Удивительно, поразительно, впечатляюще
Тыйыс үйэм, барҕардыҥ эн, сөҕүмэрдик, күлүмэхтик. И. Гоголев
Норуот хаһаайыстыбата сатарыйдаҕына харчы сыаната сөҕүмэрдик түһэр. ФЕВ КК
Тылламмыт оҕо сайдыыта сөҕүмэрдик күүһүрэр. ОАП ИиЭУО

аат. Ас-таҥас, үпхарчы дэлэйэ, дэлэччи баай. ☉ Богатство, изобилие всего
Илиҥҥи, хотугу дойдулар араас омуктара манна тоҕуоруһар, эгэлгэ баай-дуол манна халыҥаан ааһар эбит. П. Филиппов
Баайыдуолу, бар дьон дьолун Барҕардарга, айарга – Үлэ, үөрэх дабааныгар Өрүү өрө күүрэн ис. Күннүк Уурастыырап
Мэйи сиригэр баайынан-дуолунан Тарабыыкын оҕонньор аатырар. Л. Попов

көр байҕал
[Муустаах муора – Өлүөнэҕэ:] Аан ийэ дайды Айыллыаҕыттан ыла Аалай күнү кытта, Айыҥат аймаҕын кытта Аат-миҥэ былдьаһар Ааттаах байхал этим. Өксөкүлээх Өлөксөй
Үс бүүрүктээх Бүтэй Бүлүү Үөһээ өттүгэр Отонноох Уораан обургуга Улуу быһыт оҥоһуллан УотКудулу байхал Үөскээбит үһү. С. Зверев
Сүдү өрүстэр дэбилийэ устаннар байхаллары барҕардаллар. Амма Аччыгыйа

көр бүкээк
Тоҥус кыһын, сайын кыыл, таба тириитэ бүгээх ураһаҕа (тордоххо) олороро. БСИ ЛНКИСО. Баай хара тыам Маанылаах маһынан Мандардаах бүгээх оҥорон, Көнньүө түптэни барҕардан, Киэҥ тиэргэни олохсуппуттар. Саха нар. ыр. II
Арыы сирин кутаҥныыр түөлбэтигэр адаар мас уҥуохтаах, күөх от үллүктээх бүгээх отуу бөкчөллөн тураахтыыр. «Чолбон»

сыһ. Тохтоло суох дьиэрэйэн, салҕанан бара турар курдук (иһилин). ☉ Разливаясь звонко, без остановки (о песне, пении)
Дьирибинэй чыычаах Дьиэрэлдьиччи ылласпыт, Нэтээгэ кыыл Тэлээрэ көппүт. Саха нар. ыр. III
Кини «Саргы дьаалы салалыннын!» диэн, «Саха норуота барҕардын!» диэн, Дьэрэкээннээх хоһоонун Дьиэрэлдьиччи ыллаабыта. С. Васильев

аат. Тугу эмэ гынарга, оҥорорго туттуллар ньыма, ньыма көрүҥэ. ☉ Приём, способ действия для достижения чего-л., средство
Тылбаас — норуоттар бэйэ-бэйэлэрин хардарыта ытыктаһыыларын барҕардар модун күүстээх сириэстибэ буолар. Софр. Данилов
Олоҥхо дьүһүннүүр сириэстибэлэрэ, кини баай тыла сатаан туһаннахха литературнай тылы байыталлар. ССЛИО
Хаачыстыбаны бэрэбиэркэлээһиҥҥэ тиэхиньиичэскэй хонтуруол араас сириэстибэлэрин туһаналлар. ИСП БХҮС

көр сүдү
Түөһүн тылыгар диэри сэбирийэ үүнэн түспүт бытыктаах, бэрт сүдьү оҕонньор киһи …… утары тахсан иһэр эбит. П. Ойуунускай
Көҥүстэр түмсэннэр, сырдык үрэхтэр, сүдьү өрүстэр дэбилийэ устаннар байҕаллары барҕардаллар. Амма Аччыгыйа
Хайдах тэһэ астаран ол сүдьү көтөр биһиги оройуоммутугар хаалбыта дьиибэ. «ХС»

таалалаа диэнтэн дьаһ
туһ. Түөһүҥ үрдүгэр көтөҕөҥҥүн таалалаттыҥ. ПЭК СЯЯ
[Күндэйэ үрэҕэ] баһыгар, атаҕар баай хара тыа бараммат баайын барҕардар: күндү түүлээҕи күөмчүлүүр, сырҕан эһэни сытыарар, тайаҕы, табаны таалалатар. И. Данилов
[Даача тутааччы] Таалалата, хонноро Таратар, аһатар дьонноро …… Омурҕаннаат утуйаллар. С. Тимофеев

даҕ.
1. Эгэлгэ, сиэдэрэй өҥнөөх, ойуулаах. ☉ Ярко, пестро разукрашенный, узорчатый
Эмти быһыы дьэрэкээннээх, элийэ охсуу иилээх, …… Тойон айах маһы Туруору кэбэн кэбиспиттэр. С. Зверев
Дьэрэкээннээх таба саҕынньаҕын көөчүктээбиттии уҥа илиитинэн имэрийдэ. М. Доҕордуурап
Дьэрэкээннээх хонуу үрдэ Дьэргэл-мичил буола түстэ. А. Бродников
2. Хомоҕой тыллаах-өстөөх, киэргэтиилээх (этии). ☉ Цветистый, вычурный (о речи, словах)
Кини «Саха норуота барҕардын!» диэн Дьэрэкээннээх хоһоонун Дьирэлдьиччи ыллаабыта. С. Васильев
[Чаанньык Ньукулай] туох да олус үчүгэй майгыннаах, дьэрэкээннээх сайаҕас тыллартан тыл минньигэһин туттар. М. Доҕордуурап