Якутские буквы:

Якутский → Русский

батараактан=

возвр. от батараактаа = иметь, держать батрака.

батараак

батрак || батрацкий.

Якутский → Якутский

батараак

аат. Тыа сиригэр кимиэхэ эмэ наймыыга үлэлиир дьадаҥы киһи. ☉ Батрак
Ыалдьыт-хоноһо мааны дьон буоллахтарына, батараак Дабыыты …… уонна Микиитэни туспа остуолга, хаҥас диэки аһаталлар. Амма Аччыгыйа
Бу баайдарга өр сылларга хамначчыт буолбут батараак киһи этэ. В. Протодьяконов
Батараактар, дьадаҥылар бука бары биир санаанан, үйэлэрин тухары үлэҕэ чэрдийбит илиилэрин өрө ууналлар. А. Бэрияк

кулут-батараак

аат., истор. Баайдарга наймынан үлэлиир дьон. ☉ Наемные работники; батраки (обычно собир.)
Ким көрбөтөй, кулут-батараак эрэйдээх Куолайа кубарыйа кууран куллургуурун. П. Ойуунускай

Еще переводы:

батрацкий

батрацкий (Русский → Якутский)

прил. батараак; батрацкий труд батараак үлэтэ.

батрачество

батрачество (Русский → Якутский)

с. 1. (занятие батрака) бата-раактааһын; 2. собир. батараактар, батараак аймах.

батрак

батрак (Русский → Якутский)

м. батараак (кулаак эбэтэр помещик хаһаайыстыбатыгар наймыламмыт үлэһит).

батараактаа

батараактаа (Якутский → Якутский)

туохт. Батараагынан үлэлээ, батараак буол. ☉ Батрачить, быть батраком
Поэма кылаабынай геройа [Гоголев Семен] …… кыра эрдэҕинэ аҕата, ийэтэ өлөннөр, тулаайах оҕо эрэйин-муҥун билэр, баайдарга батараактыыр. Софр. Данилов
Оскуолаҕа баара суоҕа икки эрэ сыл үөрэнэн баран, уоннааҕар батараактыы барбыта. «ХС»
А.Е. Крамен аҕата, ийэтэ сылы быһа олохтоох баайдарга батараактаабыттара, хамначчыттаабыттара. «Кыым»

абалан-саталан

абалан-саталан (Якутский → Якутский)

туохт. Олус кыһыйан, кыйаханан өһүөннээхтик кырыгыр. ☉ Гневно возмущаться, быть полным досады и негодования
«Батараактар обургулар үрдүбүтүгэр чохчоҥноһоо инилэр, сирэйбитин-харахпытын тэпсээ инилэр!» — диэн [Настаа эмээхсин] абаланан-саталанан турда. П. Ойуунускай

сохсоһут

сохсоһут (Якутский → Якутский)

аат. Сохсонон бултуур киһи. ☉ Охотник, использующий в промысле ловушки, пасти
Мин аҕам балыксыт, сохсоһут, Биир биэни холкуоска холбообут Батараак дииллэрэ. М. Тимофеев
Төрөөбүт эбиппин мин Биир тууһут, Сохсоһут, Удьуордаах уу булчут. П. Тулааһынап

эккирэтиннэр

эккирэтиннэр (Якутский → Якутский)

эккирэт диэнтэн дьаһ
туһ. Көр эрэ, Харытыана кыыс оҕо буолан, биир бэйэтин курдук батараагы эккирэтиннэрэн эрэр ээ. П. Ойуунускай
Кинээс икки сэрииһиттэринэн [күрүөйэхтэри] Эккирэтиннэрбит, төннөн кэлбиттэрин, Иккиһин төнүннэрэн Икки сыл көрдөппүт. С. Зверев

артыаллас

артыаллас (Якутский → Якутский)

туохт.
1. артыаллаа диэнтэн холб. туһ.
2. Тугу эмэни бииргэ оҥор. ☉ Делать что-л. вместе
Айдаараахтаан тураммыт Артыаллаһан айанныаҕыҥ, Өрөгөй талаан үрдээтин, Саргы-дьаалы улааттын! Саха нар. ыр. III
Батараактар артыаллаһан, иккилии-үстүү дьукаах олорор дьиэлэрин мастарын сырса-сырса кэрдэн кэбистилэр. П. Ойуунускай
Арыы хатыҥ курдуктук Артыаллаһан сылдьаммыт, Аныгы олох туһугар Айхал диэн этиэҕиҥ. Н. Степанов

бороҕодут

бороҕодут (Якутский → Якутский)

  1. бороҕодуй диэнтэн дьаһ. туһ.
  2. көсп. Наһаа судургутут, салаҥнык судургутут (туох эмэ өйдөбүлүн, ис хоһоонун). ☉ Упрощать что-л. ( понятие, содержание чего-л.) до примитивности, допускать упрощенчество в чем-л.
    Батараак уонна баай бааһынай икки ардыларыгар уопсай капиталистическай сыһыаннаһыы нуучча сиринээҕи уратыларын умнар эмиэ итинник бороҕодутан өйдөөһүн. В. Ленин (тылб.)
дьаранаас

дьаранаас (Якутский → Якутский)

даҕ., эргэр. Дьадаҥы, туга да суох киһи. ☉ Бедный, неимущий (человек)
Чэ, кинилэр дьадаҥылара, дьаранаастара биһиэхэ наадата суох. Биһиэхэ аттара наада. Софр. Данилов
Ыалга кэргэн сылдьар киһи ол дьиҥнээх дьаранаас, батараак диэн буолар. Болот Боотур. Дьон өттө сэрэйэллэр: «Дьукку дьаранаас эрээри, Кулаакка кутурук буолан Куйбаҥныы турар, нэтээги!» К. Туйаарыскай