I уст. старший брат; биим мой старший брат.
II лезвие, остриё; быһах биитэ лезвие ножа.

1) родные братья; түөрт ини-бии бэргэһэтэ биир үһү загадка на четырёх братьев одна шапка (остуол стол); 2) два родных брата.

n. elder, older

I
көр били I
Бии быччаҕар итирэн кэлбит буоллаҕа дуу? Амма Аччыгыйа
Бии этэргэ дылы, мин тылым тыл буолуо дуо? Эрилик Эристиин
Ааҕыахтара дии мин бии Тыйыс сахам ырыатын. С. Данилов
II
аат., эргэр. Бииргэ төрөөбүт эр дьонтон аҕа саастааҕа; убай. ☉ Старший из родных братьев
Дьэллэм Сэмэн... Кымаах биитэ оҕонньор. А. Софронов. Биитэ Өрүүкээн Лээтийэни эккирэтэн баран, өрүс туоратынан эрэ куоттаран хаалар, сиппэтэх. Саха фольк.
ср. тюрк. пэк, бег, биг, бий, бии ‘бек, вождь, князь’
III
аат. Быһар, хайытар сэпсэбиргэл (хол., быһах, сүгэ) сытыы өттө. ☉ Острие, лезвие (ножа, топора и др. режущих орудий)
Алта уон хаамыыга туруору анньыллыбыт быһах биитигэр буулдьатын хайа ыппыт. Амма Аччыгыйа
Буускап хотуурунан турар оту биитин тухары ылларар. «Кыым»
ср. тюрк. биз, пис ‘шило, острие’
◊ Бии курдук көр – сытыытык, кытаанахтык, тыйыстык (көр). ☉ Проницательно, сурово, сердито (смотреть, глядеть)
Өргөс бии курдук көрбүт Өһөс төгүрүк харахтаах. С. Зверев
IV
аат. Харах кылдьыыта. Складки над верхними веками. Биилээх харахтаах

1. аат., эргэр. Бииргэ төрөөбүт убайдыы быраат. ☉ Родные братья
   Икки ини-бии Баайдарын барытын бадахтаан Аҥаардаһан бараннар, Аҥыы-аҥыы айхал тардыһа Арахсан хааллылар. А. Софронов
   Ини-биилэр, Чуукардаах Баһыыкка иккиэн булчут аххан оҕонньоттор. Л. Попов
   Үс инибии бэйэ-бэйэлэригэр көмөлөһөн, өйөһөнтайаһан ыал буолан, буруо таһааран, сэниэ дьон аатыран олорбуттар. А. Бэрияк
2. даҕ. суолт. Уруулуу, чугас-чугас, майгынныыр (хол., идэлэр). ☉ Родственный, сходный, близкий (напр., о профессии)
   Илин былдьасыһан Иирсэн этиһэҕит да, Иһээччи да, илээт да Иккиэн даҕаны Иитэ-саҕата көстүбэт, Иннэ-кэннэ биллибэт Ини-бии идэлэр ини... А. Софронов
   ◊ Ини-бии курдук (кэриэтэ) - олус иллээхтик, эн-мин дэһэн, нэмнэрин билсэн. ☉ Очень дружно, мирно (жить) (букв. как родные братья)
   Саастарын кэриэтэ ини-бии кэриэтэ эйэлээхтик олорбут ыаллар. Дьүөгэ Ааныстыырап
   «Коля, түөрт сылы быһа ини-бии курдук олорон бараммыт, эмискэ арахсан хааларбыт куһаҕана, хомолтото бэрт буолууһук», - диэхтээтэ уонна санныбар илиитин уурда. Р. Кулаковскай