ближний, близкий; чугастааҕы дэриэбинэ мантан биэс биэрэстэ ближняя деревня отсюда в пяти верстах.

1) ближний, близкий || близко; чугас ыал ближний сосед; уруу ырааҕа , уу чугаһа үчүгэй посл. хорошо, когда водопой близко, а родня далеко; 2) близкий (о родне, друзьях); чугас уруу близкий родственник.

м. 1. (страна света; направление) илин; двигаться на восток илин диэки бар; 2. Восток Восток; Ближний Восток Ближнэй Восток.

1. 1) ближний, близлежащий; бэтэрээҥи күөл ближнее озеро; 2) перен. разг. недалёкий, неумный; бэтэрээҥи киһи недалёкий человек; 2. 1) раньше; ытыам бэтэрээҥи өттүгэр раньше, чем я успел выстрелить; 2) по эту сторону; өрүс бэтэрээҥи биэрэгэ этот берег реки.

1. ближний, близкий || близко; вплотную; ыкса ыалым мой ближний сосед; ыкса олор садись ближе; 2. в роли служебного имени: ыксатыгар возле, рядом, около; у; күөл ыксатыгар турар дьиэ дом, стоящий у озера, дом на берегу озера; ыксатынан вдоль; у; около; күөл ыксатынан бар= идти вдоль озера; ыксатыттан от; с; ампаар ыксатыттан кутуйах сүүрдэ от амбара метнулась мышь # ыкса доҕор закадычный друг.

1. 1) расположенный рядом, поблизости (по отношению к находящемуся в доме, помещении); таһараа ыал ближний сосед (живущий в соседнем доме); 2) наружный; таһараа аан наружная дверь; 2. диал. см. таһырдьа .

даҕ. Чугас эргин, чугастыы баар. ☉ Ближний, близлежащий
[Сэмэнчик] Маайаны түбэстэҕинэ, баҕар, көрсүөм даҕаны диэн, кини олорор сайылыгын чугаһынааҕы баар алааска барда. Н. Неустроев
Ааныс таһаҕаһын чугаһынааҕы Маҥкы диэн ыалга таһынна. Күндэ
Куорат чугаһынааҕы оройуоҥҥа учууталлыым? Учууталлатыахтара дуо? Н. Лугинов

даҕ. Ырааҕа суох, чугас эргин баар (хол., дэриэбинэ). ☉ Ближний, близлежащий (напр., о деревне)
Киини пиэрмэлэр чугастааҕы бааһыналарга эрэ симэллэр. Амма Аччыгыйа
Чугастааҕы сайылык ыалын түптэлэрин буруота, күһүҥҥү күөл туманын курдук, сири сабардаан көстөр. Эрилик Эристиин
Чугастааҕы чараҥныын, кэтэх мыраанныын, барыта биир буола ыаһыран, улаатан, үллэн, эн билбэтэх таас эркиннэриҥ дуу, таас очуостарыҥ дуу буола эмискэ үүнэн чампарыктаһан, суоруһан турбуттара. Н. Заболоцкай

1. даҕ. Бэтэрээ өттүнээҕи, чугас өттүнээҕи. ☉ Ближний, близлежащий
   Уйбаанчык үрэх толоонун саҕатынан баран истэҕинэ, бэтэрээҥҥи күөлтэн кустар көтөн тиҥинэстилэр, күөлү эргийэ көтөн халаатаан аастылар. В. Протодьяконов
   Бэтэрээҥҥи хайалар анараа өттүлэригэр көҕөрөн көстөр хайалар төбөлөрө, киһи санаатын курдук, күөх тумарыкка киирэн сүтэн, көстүбэт буолуохтарыгар диэри бара тураллара, эчи, эриэккэһин! Г. Колесов
   Бэтэрээҥҥи маарга туруйа турууктуур. Н. Якутскай
2. сыһ. суолт. Туох эмэ буолуон иннинэ, урут. ☉ Раньше, до того. Ытыам бэтэрээҥҥи өттүгэр, куобаҕым көстүбэт буолла
   ♦ Бэтэрээҥҥи бэлэс — оттомо суох, мээнэ тыллаах, толкуйдаабакка, ыараҥнаппакка саҥарааччы; куба лахсыыр саҥалаах киһи. ☉ Болтун, пустомеля, пустослов
   Кыыс аймаҕы кыайа туппут, Дьахтар аймаҕы саба баттаабыт, Бэтэрээҥҥи бэлэс, Ааратааҥҥы айах, Сотору сокуомсук. С. Зверев

1. даҕ. Ыраахтан да, чугастан да сылдьар. ☉ Как дальний, так и ближний
   Өссө бары ыраахчугас аймахтарын ыҥыртаан эрэллэр. Н. Габышев
2. аат суолт. Тэйиччи уонна чугас баар сир барыта; туох эмэ ырааҕа. ☉ Широкое пространство; какое-л. расстояние
   Сорох хотугу дьон суол ырааҕын-чугаһын көлө ырарынан-ырбатынан кээмэйдиир эбиттэр. Амма Аччыгыйа
   Ырааҕынан-чугаһынан Ынахтар маҥырастылар. С. Данилов
   Ыаллартан, ыраахтан-чугастан Ыалдьыт бөҕө субуста. С. Васильев
3. сыһ. суолт. Тэйиччи да, чугас да. ☉ Как далеко, так и близко, близко-далеко
   Ыраах-чугас баар ыаллар баһылыктарын эр дьону барытын сарсын манна мус. Болот Боотур
   Ыраах-чугас диэбэккэ, Ыһыахтарга тиийтэлээн, Атахилии оонньуутугар Аата-суола биллибитэ. Күннүк Уурастыырап