грабли; мас кыраабыл деревянные грабли; тимир кыраабыл железные грабли; илии кыраабыла ручные грабли; ат кыраабыла конные грабли.

n. rake [<Russ. грабли]

возвр.-страд. от тиистээ = 1) прорезаться, вырастать—о зубах; оҕо тиистэммит у ребёнка прорезались зубы; 2) вставляться, быть вставленным—о зубах) приделываться, быть приделанным— о зубьях; тиистэммит кыраабыл грабли со всеми зубьями.

машина || машинный; легковой массыына легковая машина; таһаҕас массыыната грузовая машина; иистэнэр массыына швейная машина; таҥас сууйар массыына стиральная машина; от охсор= массыына сенокосилка; от мунньар массыына конные грабли; массыына оҕунуоҕа машинное масло.

аат. Тииһинэн тарыйан от мунньар, буор көбүтэр, сир ыраастыыр уһун уктаах тэрил. ☉ Грабли
Мас кыраабыл. Тимир кыраабыл. Кыраабыл тииһэ.  От кыраабыла диэн эмиэ оччолоох уустук сэп буолаахтыа дуо?! Амма Аччыгыйа
◊ Ат (көлө) кыраабыла — оту мунньарга аналлаах атынан тартарыллар тыа хаһаайыстыбатын массыыната. ☉ Конные грабли
Куурбут оту ат кыраабылынан мустаран субулдьутан, кэнниттэн хойуу бугулу бачыгыраччы туруоран иһэллэр. М. Доҕордуурап
Үс-түөрт көлө кыраабылын Үргүлдьү состорон, Үчүгэй күөх оту Үмүрүччү тартаран, Уһун субуу оҥорон Субурутан барбыттар. Н. Степанов

аат., түөлбэ. Тиит лабаатын мутукчалаах туора салаалара. ☉ Боковые отростки с хвоей на ветке лиственницы
Муҥутуур мутукчам көҕ ө р д ө , Мутугум нусхайа долгуйда, Лаһыара лабыкчам наскыйда, Лоһуора туорааҕым таҕыста. П. Ойуунускай
Күндү ыалдьыттарбыт дуоһуйа көрдүннэр диэн, Ураһабытын күөх лабыкчанан симиибит. И. Гоголев

1) вставлять зубы; 2) делать зубья; кыраабылы тиистээ = приделать зубья к граблям; 3) разг. брать зубами; кусать.

аат. Тэлиэгэ, массыына о. д. а. дьону, таһаҕаһы тиэйэргэ аналлаах хопполуу быһыылаах чааһа. ☉ Кузов
Киэҥ куораптаах ат тэлиэгэтигэр кэккэлэһэ олордулар. В. Сыромятников
Тоҥ үүтү дьааһыктарга эбэтэр аналлаах куораптаах массыыналарынан тиэйэллэр. СЕТ ҮА
◊ Куорап сохсо — икки өттө туруору саайыллыбыт мас тоһоҕолорго хаптаһыннары эбэтэр хайа охсуллубут мастары симэн оҥорбут сохсо (хоту кырсаны бултуурга тутталлар). ☉ Один из видов пасти для песцов (боковые стенки делаются из досок или расколотых длинных чурок)
Кырсаны бултуурга былыргыттан туттулларынан сохсо буолар. Маннык тииптээх сохсолор бааллар: 1) туундараҕа иитиллэр сохсо; 2) куорап сохсо; 3) хорууда сохсо; 4) ойуур сохсото. ТСКБ

туохт.
1. Иһирдьэ диэки үтэн киир. ☉ Делать изгиб, излучину (о речке)
Бу сайылык от үрэх хоннохтоон киирэр, кэккэлэһэ сытар киэҥ толооннордоох Үрдүк Өтөх диэн сиргэ баар. П. Аввакумов
Гвинея хомото баар да, материкка кыратык хоннохтоон киирэр. КВА МГ
2. Ас биэрэр үүнээйилэри үчүгэйдик үүннүн диэн хонноҕун быс (хол., помудуору). ☉ Убирать боковые отростки у овощных растений (напр., у помидоров), пасынковать
Помудуору хоннохтооботоххо, аһын биэрбэккэ эрэ уга биир кэм үүнэ, сараадыйа туруон сөп. ФНС ОАҮүС
3. спорт. Кими эмэ хонноҕуттан ыл (хол., көҥүл тустууга). ☉ Схватить кого-л. за подмышку (напр., в вольной борьбе). Ньукулай утарылаһааччытын хаҥас илиититтэн хоннохтоот, умса садьыйда

I
аат.
1. анат. Киһи, сүөһү түөһүн-иһин көҥдөйдөрүн араарар чараас быччыҥ быыс. ☉ Диафрагма
Булочкин көҥүс кытыытын сиритэ үктээн, ууга түһэрэ чугаһаатаҕын аайы оҕолор күлэн өрөһөлөрө көһүйдэ. Амма Аччыгыйа
Ити икки көҥдөйү (түөс уонна ис) араарар быччыҥ быыс (түөстээх ис быыһа) өрөһө дэнэр. ББЕ З
2. көсп. Халлаан күөнэ. ☉ Небосклон, небосвод
Тыа диэки көр: аар тайҕа өрө тайаарыйан тахсан, халлаан үрдүк өрөһөтүттэн иҥнэ түспүт. Амма Аччыгыйа
Өндүл маҥан халлаан Өрөһөтүгэр өрө үүммүт Үрдүк үөлэстэр Үөгүлээн дуораһыттылар. С. Васильев
♦ Өрөһөтө эрэ хайдыбат кэпс. — өһүргэнэр, кимтэн эмэ өһүргэнэн кыйаханар. ☉ Сердиться, считая себя обиженным, оскорблённым, обижаться
Арай Барсуков баай ону истэн өрөһөтө эрэ хайдыбат. Н. Якутскай
бур. үрсэ, монг. өрц
II
аат. Туох эмэ чөмөҕө, чохчото. ☉ Куча чего-л.
Бөрө тыраахтар сыарҕата силэйбит өрөһө хаарыгар мэһэйдэтэн туора ойон биэрбэтэх. И. Федосеев
Ол курдук аатыран суорба таас өрөһө Манчаары кэриэһин туппута. И. Чаҕылҕан
ср. тюрк. өрүс, үрэш ‘место, где выгоняется скот’
III
аат., түөлбэ. От кэбиһиитигэр бугулу тиэйэр сыарҕа ылахтарын быыһынан кыбыта анньыллыбыт синньигэс титирик ураҕастар. ☉ Жёрдочки, продетые меж поперечных скрепов саней, на которых возят копны на сенокосе. Сыарҕатыгар биэс өрөһөнү аста
ср. казах., тат. үрэчэ ‘боковые слеги, откосы у дровней и саней’