Якутские буквы:

Якутский → Якутский

боллороот

аат., кэпс. Көнөтө суох, онон-манан томтоҕордоох сир. ☉ Бугристая местность
Сир боллороотторун, таастары хаххаланан кыылларбытыгар чугаһаатыбыт. Я. Семенов. Боллорооттор үрдүлэригэр лабыкта тэлгэнэ үүнэр. ДСН Т. Маныыһыт уол боллороот хомураҕар өттүгэстии түһэн сытынан кэбистэ. С. Дадаскинов

оллороот-боллороот

  1. аат. Очур-чочур, быллаар-аҥхай. ☉ Неровности, ухабы, кочки
    Үрүҥ көмүс чаҕылҕан хотуура бэйэтэ имиллэҥнээн биэрэн, уот дьөлүтэ сиэбит, сүөһү тобулута үктээбит оллороотун-боллороотун куота көтөн, курбуулаталаан, атын отчут хотуура халты көтөн тахсар. Амма Аччыгыйа
    Улуу ойуун Ыарыһах кыыс кутун-сүрүн Уоран барбыт абааһылары Ситэ охсон ылаары Оллорооту-боллорооту Үрдүнэн атаралыыр. «ХС»
    Кинилэр [Мас, сэппэрээк тыынарыгар аналлаах куччугуй хайаҕастар] тас көстүүлэринэн оллороот-боллороот курдуктар, көннөрү харахха чуолкайдык көстөллөр. КВА Б
    △ Көнөтө суох, онон-манан томтордоох, аппалаах, аҥхайдаах сир. ☉ Неровная местность с холмами и обрывами
    Оҕонньор мааҕыҥҥыттан курдук тиэтэйбэккэ, көҥүс хас оллороотун-боллороотун сирийэн көрөр. В. Миронов
  2. даҕ. суолт. Очурдаах-чочурдаах, көнөтө суох ньуурдаах, нэксиэлээх (хол., суол). ☉ Ухабистый, неровный (напр., дорога)
    Куһаҕан оллороот-боллороот суол. Н. Заболоцкай
    Куобах уоһа сир — ойуурга дьөлүтэ түспүт, киһи хаамарыгар куһаҕан, оллороот-боллороот сир. Багдарыын Сүлбэ

Якутский → Русский

оллороот-боллороот

см. боллур .

Еще переводы:

үллээр

үллээр (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Суол оллураболлура, боллороото. ☉ Ухабы на дороге
Дэриэбинэ уһугуттан массыына киирдэ. Фаратын уота дэйбиирдэнэригэр оллурболлур уулусса оҥхойдоро харааран, үллээрдэрэ туналыһан көһүннүлэр. «ХС»

лаһырҕай

лаһырҕай (Якутский → Якутский)

аат. Сылдьарга эрэйдээх оллороот-боллороот (суолга). ☉ Выбоины, ухабы, затрудняющие движение (на дорогах)
Сирин ортолоон истэҕинэ суол алдьархайдаах лаһырҕайыгар массыы натын рессората үлтү баран хаалар, куусаба көлөһөтүн хам түһэн кэбиһэр. «ХС»

оҥорутун

оҥорутун (Якутский → Якутский)

туохт. Элбэх сиринэн оҥойон көһүн. ☉ Зиять во многих местах
Ойоҕос өттүнэн Оҥпукка дылы оһохтоох, Онон-манан оҥоруттубут Оччугуй түннүктэрдээх. А. Софронов
Халбарыйсыбыт сирдэрэ хаспах буолан хайыттан түһэн барар, …… ойуоккаласпыт сирдэрэ оллороот-боллороот буолан оҥоруттар. Суорун Омоллоон

аҥхараат-хаҥхараат

аҥхараат-хаҥхараат (Якутский → Якутский)

даҕ. Олус үгүс аҥхайдардаах. ☉ Имеющий множество ям, углублений
Аҥхараатхаҥхараат Аппалаах сирдэри, Оллороот-боллороот Очуостаах хайалары Ааһа көтүттүлэр. П. Ойуунускай
Бу үлүгэрдээх аҥхараат-хаҥхараат дойдуну дьон күүс өттүнэн көҥүтэ көйдөҕө [шахтаны]. С. Федотов. Элгээйи аҥхараат-хаҥхараат аппалардаах, Күндэйэ үрэҕин үрдүк сыырдаах, Бүлүү өрүһүн уҥа биэрэгэр турар. ССТ

боллох

боллох (Якутский → Якутский)

аат. Кыракый үрдэл сир; сир бөлтөркөйө (боллорооттооҕор кыра). ☉ Бугорочек, бугорок земли
Суолларыгар боллох дуу, дулҕа дуу түбэстэ быһыылаах. Софр. Данилов
Дьөгүөссэ отон уктаах боллоххо икки тобугуттан тардыстан олордо. П. Аввакумов
Сыыр боллохторугар ата илик ньургуһуннар быкпыттар. Уустаах Избеков
п.-монг. болбог

кырбаат

кырбаат (Якутский → Якутский)

аат. Сис арҕаһа, үрдүк сирэ; сылдьарга эрэйдээх, аҥхайдаах, оллороот-боллороот үрдүк тыалаах сир. ☉ Горный перевал; труднопроходимое возвышенное место с редким лесом
Кыһайбыт курдук, үрүйэ баһыгар куһаҕан суоллаах, кырбаат сирдэр кэлитэлээннэр, күүһэ ордук өһүлүннэ. Болот Боотур
Түҥкэтэх үрэх таас кырбааттартан өрө тэйэ сытар сирдэрин ааһан, аллара киирдэххэ, үрэҕиҥ балачча кэҥиэ, дэбилкэй сүүрүктээх дохсун өрүскэ кубулуйуо. Далан
Икки өрүс кирбиитэ буолан сытар кырбаат систэри өрөтаҥнары сээмилээн, кыракый «газик» тус арҕаа диэки дьулуруйан иһэрэ. В. Яковлев
Тайах иҥнэр кырбаатынан Дайыый, көтүүй кылбаарытан. И. Эртюков
ср. др.-тюрк. хыр ‘плоскогорье’, казах. кыр ‘возвышенность; холмистая степь’, тюрк. кыр ‘высокий берег; гребень горы’

ньылҕарыт

ньылҕарыт (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт.
1. Тугу эмэни кылааккайдаан, дэхсилээн ньалҕаарытан кэбис. ☉ Приглаживать, выравнивать что-л. Кини быраҕаттыыр раствора сымала курдук истиэнэҕэ сыстар
Ону дэхсилиир маһынан туора тардан, арыы курдук ньылҕарытан …… кэбиһэр. Н. Якутскай
Биэрэк кытыытыгар уу суйдаан ньылҕарыта салаабыт кумаҕа үөһээ өттө оллороот-боллороот буола түөрүллүбүт. МС Т
2. көсп. Ньуолбардык сатаан саҥар, кэпсэт. ☉ Сглаживать, смягчать (напр., сложную ситуацию)
Сүөдэр кинээс бу курдук үтүө тылынан ньылҕарытара, дьыаланы көннөрөргө туруммута саамай сөп санаа этэ. И. Никифоров
50-с сыллардааҕы быһыыны-майгыны ким эмэ умнуон, ньылҕарытыан иһин, билигин аны историяттан төттөрү өҕүрүйэн ылар кыахтара суох. Эрчимэн
«Мин чопчу эйигин оҥордоҕо диэбэппин гынан баран, дьон саҥаралларын иһин, тугунханныгын истээри ыйытабын ити», — Тэрэнтэй эмиэ ньылҕарытта. Д. Таас

очур-чочур

очур-чочур (Якутский → Якутский)

  1. аат. Боллороот, кыра томтор, боллох. ☉ Бугристость, неровность. Тэлиэгэ очурга-чочурга иҥнитэлээн көтүөккэлии истэ
    □ Ол-бу Очуру-чочуру Оонньуу оҥостон Ойуолуур уолбун. А. Софронов
    Билигин сир очурун-чочурун да көрбөккө, үрдүнэн ойуолуу сылдьаҕыт, син биир мэнээк куобаҕын курдук. «ХС»
  2. даҕ. суолт. Боллорооттоох, кыракыра томтордордоох. ☉ Бугроватый, бугристый. Очур-чочур сир
    ♦ Аан дойду очурун-чочурун көннөрүөҥ (тэҥниэҥ) суоҕа – туох баар итэҕэһи-быһаҕаһы бүтэриэҥ суоҕа (адьас кыаллыбаты кыайаары сордоноҕун диэн хомуруйан этии). ☉ Не сведёшь на нет все недостатки, изъяны (букв. не выровнишь все бугры-неровности на земле – злая насмешка над человеком, который берётся за явно непосильное дело)
    Аан дойду очурун-чочурун эн көннөрөөрү дэриэтинньиктэнэ сылдьарыҥ буолуо. Амма Аччыгыйа
эҕэ

эҕэ (Якутский → Якутский)

I
аат. Уу сүүрүгүрэн үөскэппит оҥхойо, дьаамата эбэтэр боллороото, томторо. ☉ Яма, вымоина или бугор, холмик, образованные течением, потоком воды
Уһун синньигэс сыарҕа эҕэлэртэн, хаар сыҥаһалартан иҥнэ-иҥнэ, ханна эрэ ыраах күүскэ садьыйталыыра, эйигин субу туура илгистэн кэбиһиэх курдук. Н. Заболоцкай
Тумустаан киирбит таас былаастаах кумах эҕэҕэ оҕолор сөтүөлээн чалымныыллар. «ХС»
Күлүктэммит эҕэм кэнниттэн быган көрбүтүм — кус бөҕө! «ХС»
II
аат. Киһи этэр тылларыгар аһаҕастык этиллибэккэ эрэ өйдөнөр туох эмэ хос санаа (хол., үгэргээһин, элэктээһин). ☉ Скрытый смысл, заключённый в речи кого-л. (напр., ирония, насмешка)
«Саһылыҥ даа?» — ойоҕун тылыгар элэктээһин эҕэтин сэрэйиэх курдук, мылаллан олорбохтоон баран, хоруй ылбакка, оҕонньор холкутуйар. Амма Аччыгыйа
Эбирдээх кэҥэриилээх кыыс эмиэ күлээри айаҕын саба туттан иһэн, оҕонньор тылларын эҕэтин дьэ өйдөөн, айаҕын аппытынан даллайан турда. И. Гоголев
«По какому случаю такой праздник?» — кини эҕэрдэлиир саҥатыгар эҕэ даҕаны, үөрүү да тэҥинэн бааллара. Далан

сылбах

сылбах (Якутский → Якутский)

аат. Уу аҕалбыт маһа күөрэ-лаҥкы кыстаммыта эбэтэр оннук охтубут, киһи охторбут маһа. ☉ Нанесённый течением и скопившийся в одном месте лес, плавник; валежник
Көҥүһү туора икки кэккэ тоһоҕолуу саайталаатылар, хахыйаҕы, талаҕы, араас сылбаҕы соһон аҕала-аҕала, ол тоһоҕолор быыстарыгар хатыйа симитэлээтилэр. Амма Аччыгыйа
Туртаһы сүүрүк сылбахха сыбаабыта, туртас икки талах икки ардыгар кыбыллан хаалан баран, төбөтүн ньолбоччу быраҕан, хамсаабакка сыппыта. И. Федосеев
Куобах оллороот-боллороот ынах бүөрэ сирдэринэн, эрийэ-буруйа сүүрэр, охтон сытар маһы, сылбаҕы үрдүнэн ойуоккалыыр. Н. Заболоцкай
♦ Сылбах курдук — туох да бэрээдэгэ суох, ханна түбэһиэх. ☉ В беспорядке, свалившись куда попало
Атыттар эмиэ муостаҕа сылбах курдук сыттылар да, муннуларын тыаһа баччыгынаабытынан барда. А. Софронов
Аан аттыгар киэҥ наараҕа сүлүллүбэтэх элбэх куобах сылбах курдук кыстанан сытара. Н. Габышев
Өлбүт табалар сылбах курдук оҕуннулар. И. Данилов
◊ Сылбах бүтэй (күрүө) көр бү- тэй II
Чүөчээски аҕыйахтык хаамарын кытта сылбах күрүө барыс гына түстэ. Суорун Омоллоон
Дьэ, ити иһин бэрт өрдөөҕүттэн бүтэйдэммит буоламмыт, бүтэйбит да арааһа элбэх буолара: боотулу бүтэй, хадай бүтэй, сылбах бүтэй, быһыт бүтэй эбэтэр сиэлии бүтэй. Багдарыын Сүлбэ
Урукку сылбах бүтэйин оннугар түөрт мас остуолба бүтэйинэн эргийбиттэр. Г. Нынныров
ср. телеут. йылма аҕаш ‘дерево без ветвей’