нагуливать брюшной жир.

тиф || тифозный; ымынахтаах тиип сыпной тиф; ис тиибэ брюшной тиф; тиип ымынаҕа тифозная сыпь.

отделять брюшную часть свежей рйбы.

имеющий брюшной жир; с... брюшным жиром; жирный; үс илии хаһалаах со слоем жира на животе толщиной в три пальца (об убойном скоте).

брюшной жир (у лошади и человека); килбэйэр киинэ, матайар хаһата, дьуларыйар оройо погов. это сердцевина и темя земли (говорится в сказках и песнях о самой хорошей для поселения земле).

ж. анат. көҥдөй, көҥдейө; брюшная полость ис көҥдөйө; полость носа мурун КӨҤДӨЙӨ.

аат. Көтөр иһин түгэҕэ, иһин түгэҕинээҕи сыата. ☉ Нижняя часть птичьего брюшка, жир в нижней части брюшка птицы
Хаас халатын сыатыныы чэбдик иэдэстэрдээх. Амма Аччыгыйа
[Эбэ эмээхсин:] Бу хала сыатынан сотон көрүүм. Суорун Омоллоон
Онтон остуол. Халыма байым күндүтэ. Анды халата, хатыыс хаһата. С. Данилов
ср. тюрк. казы ‘брюшной жир лошади’

аат. Сылгы тараһатын иһинэн, оттон киһи тараһатын таһынан үөскүүр сыата. ☉ Брюшной жир
Сылгы ойоҕоһун хаһатын кыһалларыгар анаан тимир тэриэлкэни уурар. Н. Якутскай
Оҕонньор сылгы хаһата кыста. М. Доҕордуурап
♦ Халыҥ хаһанан харчыта кэбис (охсун), суон саалынан мохсуота уурун көр саал I
[Дьэллиикэп Дьэкиим:] Баайдар халыҥ хаһанан харчы охсуналлар, суон саалынан мохсуо ууруналлар. П. Ойуунускай

I
аат., эргэр. Туох эмэ (хол., сылгы уһун кутуруга) дэлби иирсибитэ. ☉ Клубок спутавшихся волос, колтун (напр., в хвосте или гриве лошади)
Виктор Павлович бу иилистибит үөрүгү хайдах көннөрөр туһунан толкуйдуу сатаабыта. Ю. Чернов (тылб.)
ср. др.-тюрк. өр ‘вязать, плести’
II
аат. Хаһа, тараһа сыата. ☉ Брюшина, брюшной жир (напр., лошади)
Өрөһөттөн ылсыһар, Үөрүктэн харбаһар Үрүҥ тыыны өлөрсөр Үрдүк өрөгөй былдьаһар Үлүскэн буомнаах күнүм Дьэ үүннэҕэ диэн Үөрэ-көтө турбута үһү. Күннүк Уурастыырап

даҕ. Сыалаах, эмис. ☉ Имеющий брюшной жир, жирный. Ойуун икки илии хаһалаах байтаһын биэ түөрт ойоҕоһун ууран биэрбиттэрин сиэн уоһун, сэҥийэтин ньолҕоруччу соттон кэбиһэ-кэбиһэ, кэпсии олордо. Күннүк Уурастыырап
Мантах антах, хамначчыттар, Көлөһүммүт мэлдьитин Хаһалаах баай хармааныгар Харчы буолан киирбэтин! Эллэй
[Лэкиэс:] Бэрт соболоох күөл. Биирдии бэйэтэ тэриэлкэҕэ баппат соболоох. Дьөксө хаһалаах, сааллаах буолуохтаах. С. Ефремов
♦ Халыҥ хаһалаахтар, суон саал- лаахтар көр саал I
Эбэм Быакана иччитэ! Тойоттор, халыҥ хаһалаахтар, суон сааллаахтар, үптээхтэр-астаахтар, үбүнэн-аһынан манньалааннар, Эн хааҥҥын тохторон эрэллэр. Багдарыын Сүлбэ