тиф || тифозный; ымынахтаах тиип сыпной тиф; ис тиибэ брюшной тиф; тиип ымынаҕа тифозная сыпь.

I
аат., эмт. Киһини тоҥоронтиритиннэрэн ыарытар урут тарҕана сылдьыбыт сыстыганнаах ыарахан ыарыы. ☉ Острое инфекционное заболевание, характеризующееся лихорадочным состоянием, тиф
Оттон баттаҕым тоҕо куудараламмытай? Быраат, ити тиип ыарыынан ыалдьа сылдьыбытым. М. Горькай (тылб.)
◊ Ис тиибэ — киһини иһин ыарытар сыстыганнаах ыарыы. ☉ Брюшной тиф
[1922 сыллаахха] Саха сирин үрдүнэн ис тиибэ өрө турбута. П. Филиппов. Ымынахтаах тиип — киһини ымынаҕынан ыһар сыстыганнаах ыарыы. ☉ Сыпной тиф
Аны араҥ ыарыы, уоспа, ымынахтаах тиип, титириир курдук ыарыылар суох буоллулар. «ХС»
II
аат.
1. Биир тустаах бэлиэҕэ, өрүккэ олоҕуран үөскээбит, оҥоһуллубут көрүҥ, киэп. ☉ Форма, вид чего-л., обладающие определёнными признаками, а также образец, которому соответствует известная группа предметов, явлений, тип. Рельеф тииптэрэ. Массыына саҥа тииптэрэ оҥоһулуннулар
2. лит. Дьон бөлөҕүн ураты бэлиэтэ, түмүллүбүт өрүттэрин көрдөрөр уобарас. ☉ Образ, содержащий характерные, обобщённые черты какой-л. группы людей, тип
Суруйааччы айар үлэтин ордук бэлиэ өттүнэн кини …… киһи өйүгэр иҥэн хаалар чаҕылхай хараахтардары уонна тииптэри айара буолар. Суорун Омоллоон. Манчаары литературнай уобараһын айалларыгар даҕаны [А. Кулаковскай уонна А. Софронов] норуот сэһэннэригэр олоҕуран туран, икки аҥыы киһи тиибин биэрбиттэрэ диэххэ сөп. СГС ӨСҮДь
Кууһума тайҕаҕа, бириискэҕэ сылдьыбыт саха дьадаҥытын тиибэ. «ХС»