Якутские буквы:

Якутский → Якутский

чыыстай

I
даҕ.
1. Атын туох да булкуллубатах, олоччу бэйэтинэн сылдьар, баар (хол., испиири этэргэ). Чистый, без примеси (напр., о спирте)
[Хоппоҕо] чыыстай кырылас кыһыл көмүс, күлүмүрдэс импэрийээл. Л. Попов
[Эмээхсин] хортуоппуй угуллан турар дьааһыгыттан биир иһит чыыстай испиири ороон таһаарда. В. Иванов. Самыыта, уорҕата, сиэлэ, кутуруга, тыһын ньургуннара, хоҥоруута килбэлдьийэр хара буоллаҕына, чыыстай хара дэнэр. Сылгыһыт с.
2. кэпс. Кирэ-хоҕо суох, марайдамматах, ыраас. Чистый, не загрязнённый. Чыыстай лиис
Чыыстай буолак көр буолак
Үс төгүл бухатыырдыы иһиирэн баран бухатыырдар чыыстай буолактарыгар сүүрдэ. ПЭК ОНЛЯ I
Дьилэй таас чыыстай буолакка Дьулааннаахтык дугдуруспутунан Дуулаҕа бэртэрэ Лиһигир гына Тура түстүлэр. П. Ядрихинскай
Чыыстай буолак ортотугар Бухатыыр өлүгэ сытар. А. Пушкин (тылб.)
II
аат.
1. Бөдөҥ маһа суох үрдүк таас сир, дьааҥы. Безлесная горная равнина
Табалар, туус маҥан хабдьылар, Туруук таас хайалар, чыыстайдар, Намыһах сис тыалар, алыылар Тунаара субуллан аастылар. М. Тимофеев
Хас сайын ахсын тааска, чыыстайга тахсан сайылыырбыт. Н. Түгүнүүрэп
Корякин кырдьаҕас табаһыт. Бу Аарыты үрэҕин чыыстайдарынан элбэхтик сылдьыбыт киһи. «Кыым»
2. түөлбэ. Ситэ маҥхайа илик түүлээх, болоорхой дьүһүннээх сайыҥҥы биитэр күһүҥҥү кырса. Песец в летнее или осеннее время, с ещё не побелевшим, тёмно-серым мехом, недопёсок
Маҕан кырса — белый песец, улаан кырса, чыыстай — недопёсок. Өксөкүлээх Өлөксөй
Биир кыһын аҕыс кырсаны, биир чыыстайы бултаабытын күөннэнэн хаартылаан киирэн барбыта. И. Федосеев


Еще переводы:

буолак

буолак (Якутский → Русский)

уст. поле; бухатыырдар чыыстай буолактара богатырское чисто поле (место борьбы богатырей).

үрүйэчээн

үрүйэчээн (Якутский → Якутский)

үрүйэ диэнтэн атаах.-аччат. Биһиги кыараҕас үрүйэчээни батан, Чыыстайы аргыый аҕай таҥнары түһэн дьүккүтэ турбуппут. Н. Заболоцкай
Биирдэ кыракый үрүйэчээн кытыытыгар тохтоотубут. Н. Тарабукин (тылб.)

дараадый

дараадый (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Кынаттаргын даллатан, сүдү көрүҥҥүнэн салгыҥҥа уста көт. Лететь медленно, парить, широко распластав крылья (о чем-л. громоздком, тяжелом)
Көтөр аалбыт барахсан Күлүмүрдээн кэлээхтээн Тамалҕаннаах чыыстайбытыгар Дараадыйан түһээхтээтэ. С. Васильев

чыыбырҕаччы

чыыбырҕаччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Сытыы, чуор тыаһы быыстала суох таһааран. Непрерывно издавая звонкий, ясный звук
Сытыы анньыы тыаһын курдук тыас чыыбырҕаччы сиэлэн кэллэ. ПЭК ОНЛЯ I
Чыыстайга урут тахсан, Чысхаан-чымаан тымныыга Чыыбыһы чыыбырҕаччы тардан Ч-лар бултаһа сырыстылар. К. Туйаарыскай

эдьиийдии-балыстыылар

эдьиийдии-балыстыылар (Якутский → Якутский)

аат. Бииргэ төрөөбүт кыргыттар, дьахталлар. Родные сёстры
Убайдара ураһаларыгар олорон сарсын ыаллыы Чыыстайтан эдьиийдии-балыстыылары хайдах сүгүннэрэн аҕалалларын сүбэлэһэллэр. Эвен фольк. Эдьиийдии-балыстыылар иккиэн даҕаны чахчы үүнэн иһэр сибэкки курдуктар. «ХС»

дьулааннаахтык

дьулааннаахтык (Якутский → Якутский)

сыһ. Ынырыктык, киһи чаҕыйыан, саллыан, куттаныан курдук. Устрашающе, угрожающе
Халыҥ тайҕа уордаах улуу кыыла тыҥыраҕын дьулааннаахтык сарбатан, айаҕын идэмэрдээхтик атан, өлөн сытара. Л. Попов
Дьилэй таас чыыстай буолакка Дьулааннаахтык дугдуруспутунан Дуулаҕа бэртэрэ Лиһигир гына Тура түстүлэр да Чэчэгэйи тэһиспитинэн бардылар. П. Ядрихинскай
Ат киҥэ-наара эбии алдьанан, дьулааннаахтык мөхтө, холоруктуу, уһуурталыы сырытта. Дьүөгэ Ааныстыырап

куоллаҕас

куоллаҕас (Якутский → Якутский)

аат. Икки ыкса турар тутуу (хол., олбуор) икки ардынан эбэтэр кыараҕас хапчаан иһинэн ааһар суол. Узкий проход между двумя строениями (напр., заборами); ущелье
Уҥуор тахсан, уҥа диэки баран иһэн, икки олбуор икки ардынааҕы куоллаҕаска киирбиттэрэ. Софр. Данилов
Чыыстайбыт аана бу бөдөҥ хайыр тааһынан таҥнары хотуолаабыт куоллаҕас этэ. Н. Заболоцкай

мунньустуу

мунньустуу (Якутский → Якутский)

мунньуһун диэнтэн хай
аата. Ити күөлгэр быйыл саас …… дьэ, дьон бөҕө мунньустуу! Көрнар бөҕө. Амма Аччыгыйа
Быйыл элбэх түүлээҕи бултаатар, Уйбаанча аны сайын Чыыстайга дьон мунньустуута, Ньэмэк баайга бэлэхтээх тиийэн, баҕар, кыыһын кэпсэтиэ этэ. Н. Якутскай
«Бы лыр бэрт дэҥ кэриэтэ буолар үгүс киһи биир сиргэ мунньустуута, — Тимир иҥэһэлээхтэр тигинээтилэр, Алтан иҥэһэлээхтэр аарыгырдылар», — диэн этиллэрэ. ССЛИО

ньуоҕулаа

ньуоҕулаа (Якутский → Якутский)

туохт. Табаны ньуоҕунан салай, айаннат. Править вожжами оленью упряжку
Сыыдам табатын ньуоҕулаан Сындыыс курдук көтүтэр, Чыыстай хайатын уҥуордаан Чысхаан күүһүн көрсүһэр, Хотугу кыраай булчута Холкуос кыыһа Долгунча. Күннүк Уурастыырап
Санаабар саһылы сойуолаан, Кыраһа суругун ааҕабын, Чуорааннаах табабын ньуоҕулаан Тоҥууну тыырдаран ааһабын. С. Данилов

сортобуой

сортобуой (Якутский → Якутский)

даҕ. Үчүгэй, үрдүк хаачыстыбалаах, суортаах (хол., сиэмэ, үүнээйи о. д. а.). Сортовой
[Ваня:] Иэдээн, сортобуой сиэмэни куһаҕан хаачыстыбалаахтык ыстахпытына. С. Ефремов
Сибэниэ быйыл биэс уонтан тахса гектардаах сиргэ чыыстай сортобуой сиэмэни олордуохтаах. ПАК ИК
Кэлэр өттүгэр сортобуой сиэмэни дэлэтии соруга турар. ГСҮЦХ