бурулат диэнтэн тиэт
көрүҥ. Уолчаан утаппыт киһи быһыытынан, ол чэйи үрэ-үрэ иһэн бурулаппахтыы олордо. Н. Заболоцкай

аат. Тугу эмэ биир тэмпэрэтиирэҕэ (үксүн сылааска) тутар аналлаах иһит. ☉ Термос
Тиэрмэстэн итии чэйи куруускаларга куттулар. П. Аввакумов
Кампей Сидорович тиэрмэстэн үүттээх чэйи астына иһэн бурулатта. «ХС»

тыаһы үт. туохт. Убаҕаһы омурдан баран, эмискэ тыастаахтык ыйыһын (үксүн арыгыны иһэргэ). ☉ С шумом глотнуть, проглотить, пропустить глоток жидкости
Натальяны сулуйан, киэһэ ахсын кэриэтэ арыгытын кыралаан кылк гыннара сытта. Р. Баҕатаайыскай
Испэт дьоннору сыҥалаабаппыт, кылк гыннарыан баҕалаахха аккаастаабаппыт. «ХС»
Итии чэйи үрэн бурулата-бурулата минньигэс баҕайытык кылк гына ыйысталлар. Хомус

аат., эргэр. Кыракый мас чааскы. ☉ Маленькая деревянная чашечка
Хабырыыс мас чохооҕо чэй кутан ороҥҥо ууран кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Оҕонньор, соботун миинин кыракый мас чохооттон иһэн бурулата-бурулата, саҥата суох көхсүн этитэрэ. Далан
Ордук миэхэ күндү этэ Оччугуйкаан мас чохоо, Тотоойутун көрүөҥ этэ Тойуллубут тоҥ чохоон. А. Бродников
ср. др.-тюрк. чокор, сокор, цокор ‘чашка’

аат. Кылгас бараан сон. ☉ Овчинный полушубок
Кылгас барааҥканы ыга курдаммыт, английскай батарантаастаах эдэр кыһыл армеец киирэн кэллэ. Эрилик Эристиин
Кусхаан кылгас эргэ кыһыл барааҥка сону кэтэн дыыдаллан турарын көрөн, Киргиэлэй уол аттыгар тиийдэ. Болот Боотур
Байбал тойон, саннын сапта, Барааҥкатын өрө тарта Уонна тута мунна тыаһаан Бурулатан киирэн барда. Күннүк Уурастыырап

даҕ. Үүнүүлээх, үчүгэйдик үүммүт оттоох (ходуһа туһунан этэргэ). ☉ Травянистый, обильно поросший травой
Мандардаах мастаах, Оһуордаах оттоох, Сибэкки симэхтээх Сир ийэ Хатын. Өксөкүлээх Өлөксөй
Дьиэ-буо! Толуу оттоох ходуһам, Тоҕо хаама сылдьаммын, Кэлим оккун тэлгэтиэм, Кэтит иэҥҥин сэлэлиэм. И. Чаҕылҕан
◊ Оттоох үөрэ — от тумалаах үөрэ. ☉ Похлёбка со съедобной травой (полынью-чернобыльником)
Көҕөлөҥ үөрэҕэ көҕүйбүт, Оттоох үөрэҕэ умсугуйбут, Бэстээх үөрэҕэ мэҥийбит, Бутугаһы бурулаппыт. Өксөкүлээх Өлөксөй

түрбэлээ диэнтэн атын
туһ. Бэрт Хара Дыгын баай түһүлгэтигэр ыраахтан ыппыта, түрбэлэммит туос умайбытынан кэлэн ойбон саламаакка кытах иһигэр түһэн умайан бурулатар. Саха фольк. Олоппоһугар ыттан, сууламмыт сиэрдийэлэринэн оҥоһуллубут ардьаах үөһэ харбыалаһан тахсан, түрбэлэммит туһахтары ылла. Е. Неймохов
Сиэрдийэлэри мииннэри түрбэлэммит сибиэлэрин үрүт-үрдүгэр салгыы түһэртээбиттэрэ. «Чолбон»

аат., эргэр. Үүттээх миин. ☉ Бульон с молоком. Көҕөлөҥү тото-хана истим
◊ Көҕөлөҥ үөрэ эргэр. — тара суох сиҥэҕэ буспут от үөрэ. ☉ Похлебка из съедобных трав, приготовленная на молоке с водой
Көҕөлөҥ үөрэҕэ көҕүйбүт, Оттоох үөрэҕэ умсугуйбут, Бэстээх үөрэҕэ мэҥийбит, Бутугаһы бурулаппыт. Өксөкүлээх Өлөксөй
Көҕөлөҥ үөрэни, бэс бутугаһы быдан ордороллоро. Күннүк Уурастыырап
Эригэр көҕөлөҥ үөрэтин аҕалан остуолугар ууран биэрэрэ. М. Доҕордуурап. Көҕөлөҥ хааһы эргэр. — тара суох сиҥэҕэ буспут хааһы. ☉ Каша на разведенном водой молоке без добавления мороженой простокваши
Ньылба, Быллыа уолаттара дьиэлэригэр тар үөрэттэн, көҕөлөҥ хааһыттан атыны ахсааннаахтык амсайдылар ини. Болот Боотур
ср. ног. көгөлөн ‘трава, молодая трава’

I
холбоо диэнтэн дьаһ
туһ. [Хобороос:] Артыалга киллэрэн сиргитин уонна сүөһүгүтүн холботон бараннар, бэйэҕитин ыта да суох үүрэн кэбиһиэхтэрэ. А. Бэрияк
Кини оройуон киинэ Чымынаайыга кэлэн, аҕатыгар биллэрээри нэһилиэгин холботон, төлөпүөнү эрийэн дьирилэппитэ. М. Доҕордуурап
II
1.
холбой диэнтэн дьаһ. туһ. Модьу эмээхсин …… омуртарын холботон чэйин оборон бурулатар. С. Руфов
2. Тугу эмэ (хол., кустары) хоһулатан ытаары саа сыалыгар киллэр. ☉ Взять на прицел несколько птиц (напр., уток), чтобы убить их одним выстрелом
Холбото-холбото ыттахпына, икки ыал хонук аһылыгын булуохха сөп. С. Никифоров
Холбото сатыыр түгэн суох буолла, биир чугаһын кыҥаан баран ытан түптэлэт! П. Егоров

1. сыһ., кэпс.
2. Кыаҕын иһинэн, лаппа үчүгэйдик. ☉ В пределах своих возможностей, довольно много, прилично, приемлемо (напр., добывать что-л.)
   Бултаан, үлэлээн айаҕын ой-бото булунара. Сэмээр Баһылай
   Ити да буоллар, биир түбэ, туспа нэһилиэк быһыытынан ой-бото олороллор. «ХС»
   Оҕолор букубаардарын ой-бото ааҕар дьон буола, үөрэх дьылын түмүктээтилэр. «Кыым»
3. Астына-дуоһуйа; күө-дьаа. ☉ С удовольствием, удовлетворением (напр., есть); оживлённо (напр., что-л. делать)
   Үөлбүт мундуну сии-сии, итии чэйи ой-бото иһэн бурулаталлар. Күннүк Уурастыырап
   [Көтөрдөр] кэлбит сирдэригэр уйаларын ой-бото тэриммитинэн барбыттара. Эрилик Эристиин
4. даҕ. суолт. Баһаам, балайда элбэх. ☉ Достаточный (по количеству, объёму)
   Биэс киһиэхэ ой-бото күөс буолла. П. Тобуруокап
   Ааныска эмээхсинтэн сиргэ аһыахпыт диэн ой-бото ас ылаат, иккиэн тыаҕа баран хаалбыттара. С. Никифоров
   Киһим даҕаны ой-бото сэһэннээх киһи эбит. И. Никифоров