сущ
бырастыына

ж. бырастыына.

прил. бырастыына буолар, бырастыына; простынное полотно бырастыына болотуната.

с. собир. таҥас; стирка белья таҥас сууйуута; нижнее бельё ис таҥас; постельное бельё утуйар таҥас (хол. сыттык хаата, бырастыына); столовое бельё остуол таҥаһа (хол. ыскаатар, салфетка).

дьүһ. туохт. Көһүүннүк чынайан көһүн (уһун систээх, синньигэс бииллээх киһи туһунан). ☉ Казаться неестественно прямым (о человеке с длинной спиной и тонкой талией)
Көдьөллөн турар. ПЭК СЯЯ
Эриммит бырастыынатын кыра оҕолуу түөһүгэр бобуччу харбаан, хамсаабакка көдьөллөн олорон, …… көрүдьүөстээх кэпсээни саҕалаан иһэн, ах баран хаалла. В. Яковлев

сыһ.
1. Санньылыйан, санньылыйар гына, санньылыйар курдук. ☉ Так, чтобы свисало, болталось, висело низко
[Оҕо] түөрт көҕөнү икки илиитигэр санньылыччы тутан, отууга кэлбитэ. Н. Босиков
Ороҥҥо бырастыынаны, суорҕаны наһаа санньылыччы түһэр гына ыйаатахха, быыл мустар. ЗЕВ ОДьГ
2
көсп., санньылхайдык диэн курдук. Сүрэҕи-быары тыыттаран санньылыччы ыллыыр. А. Фёдоров
Санаарҕаабыттыы санньылыччы көрөр харахтарыгар симиттии көстүбүтэ. Ч. Айтматов (тылб.)

көтө күүгэн суорҕан — олус сымнаҕас, сылаас уонна чэпчэки суорҕан (киһи тартаран утуйдар утуйуон курдук оронун хоһуйан этииттэн). ☉ Очень мягкое, теплое и легкое одеяло (часть сложной речевой формулы об идеальном для крепкого сна ложе)
Түү долгураҥ бэриинэҕэ, Төгүрүк куталы сыттыкка, көтө күүгэн суорҕаҥҥа [Арай биир уол түһээбит]. П. Тобуруокап
Бука манныгы этэн эрдэхтэрэ: көтө күүгэн суорҕан, сыа сымнаҕас сыттык, түгэҕэ биллибэт түү бэриинэ, хаар маҥан хаарыан бырастыына диэн. «ХС»

несов., обрубить сов. что 1. (укоротить) сарбый, лэппий; обрубить палку маһы сарбый; 2. (подшить) бүүр; обрубить простыню бырастыынаны бүүр.

I
кыычырҕаа диэнтэн холб. туһ. Ирбиһэх тыал тыаһын, тииттэр кыычырҕаһалларын истэ-истэ били түүлүн умна охсон кэбистэ
Уот ч. Дьаарыстанан тиэллибит хаар үллүктээх бэрэбинэлэр ыга баттаан, [платформалар] кыычырҕаһаллара. ТВ ОСКОСС
Соня синньигэс башмактарын кэппит имигэс атахтарын тыаһа хаарга кыычырҕастылар, чыбырҕастылар. Л. Толстой (тылб.)
II
даҕ. Кыычырҕаан иһиллэр тыастаах. ☉ Скрипучий, со скрипом
[Уйбаан учуутал] кыычырҕас саппыйаан курун көннөрүннэ. Амма Аччыгыйа
Кыычырҕас раскладушка ороҥҥо ып-ыраас бырастыынанан суулана сытан, Миша харчыта бараммытын санаан, үөһэ тыынна. Н. Габышев
Уһун хара билиис сонноох, кылбачыгас кыычырҕас тыастаах саппыкылаах бэрт мааны баҕайы эдэр дьон …… кууллаах бурдугу кытта астаһа тураллар. Н. Заболоцкай

I
халыҥнаа диэнтэн холб. туһ. Улахан муорсалар ытан тиҥийбиттэригэр уу диэки халыҥнастылар. И. Федосеев
Хараҥа халлааммар эмиэ суһумнуу дьэргэстилэр Хантан күөдьүйэллэрэ биллибэт сырдык балаһалар, Хаһааҥҥы эмэтээҕи үйэлэр түгэхтэриттэн Халыҥнаһан кэлэ сатыыр илдьиттэр буолаайаллар? Улуро Адо (тылб.)
II
даҕ. Халыҥныы сылдьар, халыҥныыр. ☉ Мерно колыхающийся, колеблющийся
[Палач] уот кыһыл өҥнөөх киэҥ ырбаахыта, халыҥнас хара ыстаана кини онто да суох суон бэйэтин өссө сонотоллор. Софр. Данилов
Халыҥнас арыылаах хобордооххо сэлиэһинэй бурдук алаадьытын кырыытынан кыстаан остуолга аҕалла. «ХС»
Бары солото суохтар: орон оҥороллор, хомуоттан ыарахан, халыҥнас бырастыыналары хостууллар. В. Катаев (тылб.)