даҕ., түөлбэ. Быһыччы көрбүт. ☉ Прищуренный
Тарбыйах ыстааннаах, атах сыгынньах, куураҕы хааннаах, быһыххай харахтаах Быргый диэн киһи хап-сабар хааман тиийэн кэллэ. Күндэ

сыһ. Дуона суохтук, бэрт кыратык, аҕыйахтык. ☉ Немного, мало, чуть-чуть, слегка
Быргый дьиэтигэр киирэн: «Мэ эрэ, бу балыгы хонукка сиэниллиэ, лэппиэскэҕин куччугуйдук буһараар», — диэтэ ойоҕор. Күндэ

быргый I диэнтэн дьаһ
туһ. Дьэ үчүгэй соҕустук күөстээн быргытар инибит, биэдэрэ улахан аҥаарыгар тиэртэрбин диэн саныыбын. Н. Заболоцкай
Икки дьиэ оһохторугар улахан олгуйдарга эт буһаран быргыталлар. Н. Якутскай

быс диэнтэн төхт
көрүҥ. Быргый хатыҥ хахыйаҕы быһан аҕалла, онтон дулҕалары быһаттаан, хорууга быһыт оҥорон, быыһын ардын бүөлээн туутун укта. Күндэ
Тиэтэйбит Боотур буруйун билинэн көрдөспүт киэһэтигэр хас эмэ байтаһыны өлөрөн, мүһэ-мүһэ быһаттаабыттар. Эрилик Эристиин

туохт., эргэр. Өлбүгэлээх (оттуур ходуһалаах) буол. ☉ Получать сенокосное угодье
Кини хас да атыыр үөрдэммитэ, элбэх ынах сүөһүлэммитэ, дойду үтүөтэ өлбүгэлэммитэ, бэртээхэй кыстык, сайылык, отор дьиэлэрдэммитэ. Күннүк Уурастыырап
Аҕата Быргый, төһө да саһыл өлбүгэлэннэр, дьадаҥы киһи этэ. «ХС»

күлүмүрдээ диэнтэн дьаһ
туһ. Быргый дьиэтин дуомун көҥүрүйэн түһэ турар титирик чарапчылаах сутуруо оһох уота сырдатан күлүмүрдэтэ турбута. Күндэ
Мин дьиэбин көмүс сардаҥаларынан күлүмүрдэтээри түннүкпүн тэлэччи астым. П. Аввакумов
Тула уончалыы этээстээх таас дьиэлэр хараҥаран эрэр Мюнхены неоновай лаампаларынан күлүмүрдэтэ тураллар. «ХС»

сыһ. Ол кэнниттэн, тохтуу түһэн баран. ☉ Потом, после
Чүөчээски онтон чэй өрүнүөх буолбута — чаанньыга даҕаны, туга даҕаны суох эбит. Суорун Омоллоон
Быргый онтон били быспыт ураҕаһынан биир түөрт уонча саһааннаах сиртэн чүөмпэ уутун таһыйан балык күрэтэн киирэн барда. Күндэ
Онтон бэттэх хомойон-хоргутан, байанайа ханнан, биир да тылбыйар кынаттааҕы, сүүрэр атахтааҕы …… бултаабат буолан хаалбыта үһү. Г. Колесов
др.-тюрк. андан, уйг. андин

даҕ. Туох эрэ аанын аттыгар баар (туох аана буолара ыйыллар, эбэтэр халб. холб. тут-лар). ☉ Находящийся у какой-л. двери, у входа (употр. в определительных сочет.). Олбуор аанынааҕы. Гараж аанынааҕы массыына. Хороон аанынааҕы хапкаан
□ Суол аанынааҕы ороҥҥо Быргый ийэтэ Мааппа эмээхсин, ыалдьан өлөөрү ынчыктыы-ынчыктыы …… көппөх тахсан сыппыта. Күндэ
Бэйэтигэр суол аанынааҕы кылгас ороҥҥо от үрдүгэр тэлигириэйкэ тэлгэттэ. С. Никифоров
Тиэтэйбит батыйатын сиргэ дьөлө анньан баран, хараҕатыгар быарынан бигэнэ, иҥиэттэ, суол аанынааҕы дүлүҥ олох маска олорор. Эрилик Эристиин

туохт. Баран иһэр түргэн тэтимҥин сүтэр; тиэтэйбэккэ, анаан наҕыллык хаамп, сырыт, айаннаа. ☉ Терять скорость; медлить, промедлить, замедлить. Мөлтөөбүт киһилии бытаарар. Түргэтии-түргэтии бытаарар. Айанньыт бытаарда
□ Тиэтэйиэҥ да бытаарыаҥ (өс хоһ.)
Быргый туутугар чугаһаатаҕын аайы улам-улам бытааран истэ. Күндэ
[Суорун Омоллооҥҥо] Ончутун кырдьары билимэ, Оҕонньор бытаарбыт дэтимэ, Наар эдэр эрчимнэн, чэгиэн буол. Күннүк Уурастыырап
Бэҕэһээ, бүгүн ыксаллаах айаҥҥа сылдьыбыт буоланнар, ыттара улаханнык бытаараллар. Н. Якутскай
♦ Сыарҕата бытаарбыт көр сыарҕа
Сылы сыллаан айбатахха Сыарҕабыт адьас бытаарыаҕа Онон оргууй саҕалыахха, Онтон бэйэтэ барыаҕа. С. Тимофеев

туохт.
1. Бөдөҥ-бөдөҥнүк, лоскуй-лоскуй көҥү бар, ойдон түс. ☉ Обрушиваться глыбами, отваливаться большими кусками
Таас хайа көҥүрүйэн түспүт сиринэн ыттан иһэбит. — Куорат уулуссатынан массыына барыаҕынааҕар сатыы да киһи эрэйинэн ааһар. Таас дьиэ көҥүрүйэн түспүтэ, массыына, тааҥка урусхалламмыта. С. Васильев
△ Бытарыйан, көөрөнөн түс. ☉ Отколупываться, разламываться на мелкие части
Быргый дьиэтин дуомун көҥүрүйэн түһэ турар титирик чарапчылаах сутуруо оһох уота сырдатан күлүмүрдэтэ турбута. Күндэ
2. Хараара оҥойон көһүн. ☉ Зиять чернотой
Үрэх чүөмпэтэ көҥүрүйэн көһүннэ. — Тыымпы күөлүм көҥүрүйдэ. Таллан Бүрэ